جاده‌ای که در ارتفاعات نزدیک به قله بینالود، یکی از شاخص‌ترین نماد‌های طبیعی خراسان رضوی، احداث شده است، نگرانی فعالان محیط زیست را درباره تخریب پوشش گیاهی و تهدید منابع آبی این منطقه افزایش داده است.
به گزارش شهرآرانیوز، ماجرا از جایی آغاز شد که نماینده یک معدن با وجود تعهد قبلی مبنی بر انجام عملیات اکتشافی بدون احداث جاده و ورود ماشین‌آلات، یک دستگاه لودر و یک بیل مکانیکی را به این منطقه برد. اقدامی که به گفته مسئولان منابع طبیعی، با توقف عملیات، توقیف ماشین‌آلات و تشکیل پرونده تخلف همراه شده است.
با این حال، نگرانی‌ها درباره سرنوشت جاده ایجادشده، احیای پوشش گیاهی و پیامد‌های احتمالی فعالیت معدنی در این پهنه طبیعی همچنان ادامه دارد.
بینالود؛ زیر فشار جاده‌کشی
شاهین شفیعی، فعال محیط زیست، در گفت‌و‌گو با شهرآرانیوز، با اشاره به اتفاق رخ‌داده در ضلع شمالی قله بینالود اظهار کرد: ظاهراً در محدوده جان‌پناه مدرس، در ضلع شمالی قله بینالود و در فاصله‌ای بسیار محدود از خود قله، از سمت روستای بار اقدام به جاده‌کشی کرده‌اند. گویا نماینده معدنی مدعی شده که برای این منطقه مجوز اکتشاف دارد.
وی با بیان اینکه چنین مجوزی چگونه و با چه ملاحظاتی صادر شده است، عنوان کرد: این اتفاق در مهم‌ترین قله استان خراسان رخ داده است. بینالود با ارتفاع ۳۲۱۱ متر، معروف به بام خراسان، بلندترین قله شرق ایران است و برای مردم این منطقه اهمیت ویژه‌ای دارد. همان‌طور که دماوند برای ایرانیان یک نماد طبیعی ارزشمند است، بینالود نیز برای مردم خراسان جایگاهی خاص دارد. بنابراین، نباید اجازه داد در چنین عرصه‌ای که ارزش طبیعی بالایی دارد، فعالیت‌های معدنی بدون توجه به حساسیت‌های محیط زیستی انجام شود.
این فعال محیط زیست افزود: نیرو‌های منابع طبیعی پس از اطلاع از فعالیت لودر و بیل مکانیکی به محل رفتند و مانع ادامه کار شدند. موضوعی که برای ما اهمیت دارد، این است که پس از بررسی‌ها مشخص شد مجوز اکتشاف مورد استناد، اساساً برای این منطقه صادر نشده و مربوط به محدوده دیگری بوده است. اینکه چگونه فعالیت از محدوده دارای مجوز به منطقه بینالود منتقل شده و ماشین‌آلات در اینجا مستقر شده‌اند، پرسشی است که باید از سوی مراجع مسئول بررسی شود.
شفیعی ادامه داد: در این ماجرا تخلفی رخ داده که این موضوع باید حتماً از مسیر قانونی پیگیری شود. هرچند در حال حاضر فعالیت متوقف و با فرد متخلف برخورد شده، اما جاده‌ای که ایجاد کرده‌اند، چهره منطقه و طبیعت آن را مخدوش کرده است. چشم‌انداز زیبایی که پیش از این وجود داشت، آسیب دیده و امیدواریم از این مرحله به بعد، جلوی ادامه تخریب گرفته شود.
وی با اشاره به جایگاه حفاظتی بینالود تصریح کرد: قلل بینالود جزو مناطق چهارگانه حفاظتی سازمان حفاظت محیط زیست هستند و به‌عنوان اثر طبیعی ملی در این سازمان ثبت شده‌اند که این نشان‌دهنده برخورداری این عرصه از بالاترین درجه حفاظت است.
این فعال محیط زیست خاطرنشان کرد: با توجه به اینکه این اتفاق در محدوده یک منطقه حفاظت‌شده رخ داده، سازمان حفاظت محیط زیست نیز می‌تواند به موضوع ورود کند و مانع فعالیت‌های آسیب‌زا شود. موضوع به مراجع قضایی نیز ارجاع شده و فعلاً جلوی فعالیت‌ها گرفته شده است.
شفیعی اضافه کرد: از آنجا که مجوز اکتشاف مورد ادعای متقاضی مربوط به این منطقه نبوده، با فردی که این تخلف را انجام داده برخورد و فعالیت نیز متوقف شده است. با این حال، نگرانی ما درباره آینده است. وقتی جاده‌ای با این عرض و وضعیت در ارتفاع نزدیک به ۳ هزار متر ایجاد می‌شود، طبیعی است که علاقه‌مندان به طبیعت و دلسوزان محیط زیست نگران شوند. امیدواریم مراجع قضایی با جدیت موضوع را دنبال کنند و به‌طور کامل مانع تکرار چنین اتفاقی شوند.
تخریب گون‌های چندده‌ساله
وی با اشاره به خسارت واردشده به پوشش گیاهی منطقه گفت: در مسیر جاده‌ای که ایجاد شده، بوته‌های گون با قدمت ۶۰، ۷۰ و حتی نزدیک به ۱۰۰ سال با لودر از زمین کنده شده و از بین رفته‌اند. این خسارت تنها به ایجاد یک مسیر محدود نمی‌شود، بلکه بخشی از پوشش گیاهی ارزشمند منطقه نیز نابود شده است.
این فعال محیط زیست افزود: باید جاده ایجادشده به وضعیت طبیعی بازگردد، بازگرداندن این عرصه به شرایط قبلی به‌سادگی امکان‌پذیر نیست و لازم است پوشش گیاهی آن نیز احیا شود. از بین رفتن گیاهانی که طی دهه‌ها در این منطقه رشد کرده‌اند، خسارتی است که جبران آن به زمان و اقدامات کارشناسی نیاز دارد.
شفیعی با اشاره به پیگیری‌های در دست انجام بیان کرد: هیئت کوهنوردی نیشابور در حال پیگیری موضوع بوده و قرار است مکاتباتی با سازمان منابع طبیعی و سازمان صنعت، معدن و تجارت انجام دهد. از سوی شبکه تشکل‌های محیط زیست استان نیز پیگیر هستیم تا از طرف سازمان‌های مردم‌نهاد نامه‌نگاری‌هایی صورت گیرد و وضعیت این موضوع روشن شود.
وی ادامه داد: لازم است دستگاه‌های مسئول، چه در بخش دولتی و چه در مجموعه‌های حاکمیتی، حساسیت موضوع را درک کنند و اجازه ندهند فعالیت‌هایی از این دست به تخریب بیشتر طبیعت بینالود منجر شود.
نگرانی از تخریب آبخوان بینالود
این فعال محیط زیست با تأکید بر اهمیت منابع آبی منطقه عنوان کرد: دوستان باید توجه داشته باشند که این محدوده، آبخوان بینالود است و سرچشمه پنج رودخانه مهم استان خراسان در همین پهنه قرار دارد. اگر در بافت خاک این منطقه تغییر ایجاد شود، پوشش گیاهی از بین برود یا صخره‌ها و ساختار طبیعی کوهستان تخریب شوند، پیامد‌های آن می‌تواند بسیار فراتر از محدوده جاده‌کشی باشد.
شفیعی اضافه کرد: استقرار معدن در چنین موقعیت جغرافیایی و طبیعی می‌تواند آسیب‌های جدی به همراه داشته باشد و منابع آبی منطقه را نیز تحت تأثیر قرار دهد. نگرانی ما این است که با ادامه چنین فعالیت‌هایی، خسارت‌های بیشتری به این عرصه وارد شود. از همین رو، انتظار داریم مراجع قضایی با جدیت پای این موضوع بایستند و دستگاه‌های مسئول نیز با پیگیری دقیق، مانع ادامه تخریب شوند.
تعهد معدن برای اکتشاف بدون احداث جاده
در همین زمینه، هادی آزادروح، رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان نیشابور، نیز در گفت‌و‌گو با شهرآرانیوز، اظهار کرد: قلل بینالود هم دارای محدوده‌های حفاظت‌شده محیط زیستی هستند و هم عنوان اثر طبیعی بینالود برای آنها ثبت شده است؛ بنابراین، از درجه حفاظتی بالایی برخوردارند. البته محدوده‌ای که راهسازی در آن انجام شده، داخل محدوده‌های حفاظت‌شده نبوده، بلکه در مجاورت این مناطق قرار داشته است.
وی با اشاره به سابقه فعالیت معدنی در این محدوده تصریح کرد: معدن موردنظر از سال ۱۳۹۲ پروانه اکتشاف داشته است. نماینده معدن حدود دو تا سه سال پیش به اداره منابع طبیعی مراجعه کرد و درخواست و تعهد کتبی داد که عملیات اکتشافی را بدون احداث راه و بدون استفاده از هیچ‌گونه ماشین‌آلاتی انجام دهد.
آزادروح افزود: با توجه به حساسیت منطقه، پوشش گیاهی و شرایط طبیعی آن، تعهدات لازم را از نماینده معدن دریافت کردیم. حتی با اداره کل صنعت، معدن و تجارت نیز مکاتبه کردیم و صراحتاً اعلام شد که با توجه به شرایط منطقه، اجازه ورود هیچ‌گونه ماشین‌آلاتی به این محدوده داده نمی‌شود.
توقیف لودر و بیل مکانیکی و تشکیل پرونده قضایی
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان نیشابور با تشریح جزئیات توقف عملیات گفت: نماینده معدن در چند روز اخیر یک دستگاه لودر و یک دستگاه بیل مکانیکی را به منطقه برد. به‌محض اینکه موضوع به اطلاع ما رسید، فعالیت متوقف شد. روز بعد از توقف فعالیت نیز به منطقه رفتیم، ماشین‌آلات توقیف شدند و کار به‌طور کامل تعطیل شد.
وی ادامه داد: نماینده معدن به اداره مراجعه کرد و ابلاغ‌های لازم به وی انجام شد. پرونده تخلف نیز تشکیل و به مراجع قضایی ارسال شد. این فرد ابراز پشیمانی می‌کرد و می‌گفت اشتباه کرده و نمی‌دانسته که نباید ماشین‌آلات را به منطقه ببرد؛ درحالی‌که تعهد کتبی خودش را به او نشان دادیم.
آزادروح اضافه کرد: نماینده معدن پس از مواجهه با تعهدی که امضا کرده بود، ابراز پشیمانی و اعلام کرد که حاضر است راه ایجادشده را به وضعیت قبلی برگرداند و حتی برای درختکاری و بذرکاری در منطقه اقدام کند. البته این موضوع باید در عمل پیگیری شود و صرف اعلام آمادگی برای جبران خسارت کافی نیست.
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان نیشابور با اشاره به وضعیت مسیر پیش از ورود ماشین‌آلات بیان کرد: بخشی از این مسیر از گذشته وجود داشته و دامداران از آن عبور و مرور می‌کرده‌اند؛ اما آن مسیر در حد یک راه مالرو بوده که بر اثر تردد به‌تدریج ایجاد شده و ماشین‌آلاتی برای احداث آن به کار نرفته است. با وجود این، چنین سابقه‌ای مجوزی برای ورود ماشین‌آلات سنگین و انجام عملیات راهسازی نیست و پرونده تخلف نیز به همین دلیل تشکیل شده است.
خسارت حدود یک میلیارد تومانی
وی با اشاره به تعهد اخذشده از نماینده معدن خاطرنشان کرد: از وی تعهد گرفته‌ایم که این اقدام تکرار نشود؛ زیرا در صورت تکرار، تخلف با مجازات بسیار سنگین‌تری مواجه خواهد شد و حبس نیز در پی دارد. بر اساس پوشش گیاهی‌ای که در این محدوده قطع و تخریب شده است، میزان خسارت برآورد و خسارت مربوطه نیز محاسبه شده است. در حال حاضر، میزان خسارت واردشده نزدیک به یک میلیارد تومان برآورد شده و علاوه بر آن، جزای نقدی نیز وجود دارد که میزان آن از سوی دادگاه تعیین خواهد شد.
آزادروح با بیان اینکه برخورد با این تخلف باید بازدارنده باشد، عنوان کرد: این اتفاق نباید رخ می‌داد، اما پس از اطلاع از موضوع، اقدامات لازم برای توقف فعالیت انجام شد و پرونده نیز در مسیر رسیدگی قضایی قرار گرفت. امیدواریم برخورد قانونی به‌گونه‌ای باشد که از تکرار چنین اقداماتی جلوگیری کند.
ماجرای جاده‌کشی در مجاورت بینالود، علاوه بر ضرورت رسیدگی قضایی به تخلف، پرسش‌های مهمی درباره نحوه نظارت بر فعالیت‌های اکتشافی، پایبندی به تعهدات کتبی و حفاظت از عرصه‌های طبیعی ارزشمند استان مطرح می‌کند.
در یک سو، فعالان محیط زیست از تخریب گون‌های چندده‌ساله، مخدوش شدن چشم‌انداز کوهستان و احتمال آسیب به آبخوان و سرچشمه رودخانه‌های منطقه ابراز نگرانی می‌کنند و در سوی دیگر، منابع طبیعی از توقف فعالیت، توقیف ماشین‌آلات، تشکیل پرونده و برآورد خسارتی نزدیک به یک میلیارد تومان خبر می‌دهد.
با وجود توقف عملیات، آنچه همچنان اهمیت دارد، تعیین تکلیف جاده ایجادشده، احیای پوشش گیاهی آسیب‌دیده و اطمینان از جلوگیری از تکرار تخلف است. همچنین لازم است تفاوت محدوده مورد ادعای مجوز اکتشاف با محل واقعی فعالیت، به‌صورت دقیق از سوی دستگاه‌های مسئول بررسی شود.
بینالود تنها یک قله برای کوهنوردی یا منظره‌ای برای تماشای طبیعت نیست؛ این پهنه بخشی از سرمایه طبیعی خراسان رضوی است که حفاظت از آن به نظارت مستمر، اجرای دقیق مقررات و برخورد مؤثر با تخلفات نیاز دارد. توقف ماشین‌آلات، نخستین گام در این مسیر است و حفاظت واقعی زمانی محقق می‌شود که آثار تخریب نیز تا حد امکان جبران شود و امکان تکرار چنین اتفاقی از بین برود.
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
