دوز اول واکسن برکت به تمام داوطلبان تزریق شد تولید دستگاه درمان زخم دیابت در کشور مهار آتش‌سوزی آپارتمانی در پنجتن مشهد و نجات ۲۱ نفر توسط آتش‌نشانان + عکس غربالگری اختلالات بینایی کودکان خراسان‌رضوی مدارس از مهرماه بازگشایی می‌شوند ۶ توصیه برای افرادی که مشغله فکری دارند سقوط هواپیمای آموزشی سبک در شمال فرودگاه بجنورد + تصاویر شرایط «بازنشستگی پیش از موعد» برای زنان و مردان در قانون تأمین اجتماعی وقتی واکسن کرونا دغدغه ۷۰ساله‌ها می‌شود | آغاز فراخوان دز دوم از فردا ۳۱ خرداد در مشهد زمان سنجش سلامت پیش دبستانی‌ها در سال ۱۴۰۰ مشخص شد + جزئیات اعلان جنگ مسلحانه منافقین علیه جمهوری اسلامی؛ آغاز راه بی‌بازگشت آمار کرونا در ایران ۳۰ خرداد | فوت ۱۱۱ بیمار کرونایی جدید در ۲۴ ساعت گذشته در کشور دختر گمشده قزوینی بعد از ۱۸ سال در کابل پیدا شد + فیلم و عکس آخرین آمار کرونا در جهان ۳۰ خرداد ۱۴۰۰ اجرای محدودیت تردد شبانه از امشب (یکشنبه ۳۰ خرداد) اخبار جدید از ثبت‌نام وام بازنشستگان تامین اجتماعی در سال ۱۴۰۰ + جزئیات آغاز فرایند خوداظهاری ابتلا به کرونا برای داوطلبان کنکور ۱۴۰۰ نحوه دریافت دوز دوم واکسن کرونا + جزئیات برای خودمان حادثه نیافرینیم آیا کارگران پاره وقت هم مستحق دریافت بن کارگری هستند؟
خبر فوری

درباره آداب و رسوم دیگچه‌پزی در مشهد قدیم

  • کد خبر: ۴۶۸۷۴
  • ۲۸ مهر ۱۳۹۹ - ۱۶:۰۱
درباره آداب و رسوم دیگچه‌پزی در مشهد قدیم
اگر از پدربزرگ‌ها یا مادربزرگ‌ها درباره دیگچه بپرسید، احتمالا خاطراتی تعریف می‌کنند که در کلیات شبیه خاطرات نسل ما هستند، ولی در جزئیات با آن تفاوت‌های اساسی دارند.
یوسف انصاری | شهرآرانیوز؛ اگر از پدربزرگ‌ها یا مادربزرگ‌ها درباره دیگچه بپرسید، احتمالا خاطراتی تعریف می‌کنند که در کلیات شبیه خاطرات نسل ما هستند، ولی در جزئیات با آن تفاوت‌های اساسی دارند. بخشی از این تفاوت‌ها حاصل تغییر امکانات است. مثلا آن زمان اجاق گاز و شعله‌پخش‌کن نبوده است و دیگ را روی کنده بار می‌گذاشتند و امروزه حیاط‌های چندصدمتری نیست و دیگ درنهایت در گاراژ یا حیاط کوچکی برپا می‌شود.
 
بخش دیگر تفاوت خاطرات نسل قدیم و جدید برمی‌گردد به آداب و رسومی که مردم قدیم هنگام پختن دیگچه خود را به رعایت آن ملزم می‌کردند. معلوم نیست ریشه این آداب چه بوده است و دلیل اینکه این رسوم در گذر زمان تغییر کرده‌اند هم همین مبهم بودن منشأشان است، ولی به هر حال دانستن آداب پختن یک غذا بخش مهمی از شناخت آن غذاست و نمی‌شود از کنارش راحت رد شد. یکی از دیگچه‌هایی که در گذشته آداب و رسوم و همچنین اسم خاصی داشته، دیگچه «حضرت زهرا (س)» است. مردم قدیم این دیگچه را به‌واسطه حاجتی که در طول سال روا می‌شد، نذر و دیگ آن را در چهارشنبه آخر ماه صفر برپا می‌کردند.
 
این دیگچه یک نذر کاملا زنانه بوده است و اگر از مادربزرگ یا مادری شنیدید که مراسم دیگچه‌ای داشتند که مرد‌ها را در آن راه نمی‌دادند، بدانید دارند به همین نذر اشاره می‌کنند. در کتاب «عقاید و رسوم مردم خراسان» که به تلاش مرحوم ابراهیم شکورزاده‌بلوری گردآوری شده است، توضیح مختصری در این نذری و آداب آن آمده است. نویسنده کتاب بعد از شرحی کوتاه درباره طرز پخت نذری و بیان برخی جزئیات آن مثل اینکه مقدار شیر باید ۲ برابر برنج باشد یا اینکه چطور دیگ را باید دم بگذارند، می‌رسد به مراسم و آداب پختن و می‌نویسد: «پس از انجام این مقدمات [دم کردن دیگ و بستن در آن]صاحب نذر ۲ عدد شمع روشن می‌کند، روی سر دیگ می‌گذارد و مقابل دیگ ۲ رکعت نماز حاجت می‌خواند. هرگاه زنان دیگر نیز حاجت داشته باشند، در آن موقع به آنجا می‌آیند و هر یک شمعی روشن می‌کنند، روی سر دیگ می‌گذارند و نماز حاجت می‌خوانند. پس از آنکه نذرشان برآورده شد، آن‌ها نیز باید دیگچه حضرت زهرا (س) بپزند و سفره بیندازند.
 
پس از آن، دیگ را به همان صورتی که هست، از روی آتش برمی‌دارند و یکسره به اتاق مخصوصی می‌برند که در آن سفره نذری انداخته شده است و تا موقعی که دیگ به اتاق نرسیده است، نباید سر آن باز شود. زیرا دیگچه حضرت زهرا (س) را نباید آسمان ببیند و همچنین مرد نباید از آن بخورد. زن آبستن نیز نباید بخورد، مگر آنکه در موقع خوردن بگوید «خدایا، خداوندا! می‌خورم به نذر اینکه بچه‌ام از چهارستون بدن خراب نباشد، سال دیگر یک تومان می‌دهم که خرج دیگچه کنند.»
 
در کتاب جزئیات دیگری هم درباره این نذری آمده است. درباره اینکه اگر در دیگ باز می‌شد و دانه‌های برنج شکل تسبیح یا دانه‌های آن را ایجاد می‌کرد، صاحب‌نظر این تصویر را به این حساب می‌گذاشته که نظرش قبول افتاده و به قول قدیمی‌ها به دیگش نظر شده است. در انتهای مطلب هم درباره نحوه ظرف کردن و پخش نذری در قدیم نوشته شده است که با آداب امروز خیلی تفاوت ندارد.
 
این نقل‌ها را گفتم تا برسم به این نتیجه که مردم زمانی برای پخت یک غذا شروع به ساختن آداب و رسوم می‌کنند که آن نذر و غذا برایشان عزیز باشد. وجود چنین گزارش‌هایی در تاریخ قدیم مشهد نشان از ارادت مشهدی‌ها به دیگچه و نذر‌های دهه آخر ماه صفر و صاحبان این ایام دارد که هنوز هم به شکل‌های مختلف می‌شود آن را دید.
برچسب ها: آشپزی نذری سنتی
ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر:
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پربازدید
پیشخوان شهرآرا
کیوسک
{*Start Google Analytics Code*} {*End Google Analytics Code*}