الهام یوسفی | دور از ذهن نیست که خواننده این متن، در دسته آدمهایی قرار داشته باشد که دوست دارند به پاساژهای شهر، مخصوصا آنهایی که بهتازگی تأسیس شدهاند سر بزنند، حتی اگر قصد خرید نداشته باشند. حتی اگر در زمره این افراد نیستند، حتما آدمهایی در میان نزدیکان آنها با این مشخصات وجود دارد، کسی که ممکن است درک نشود و به مصرفزدگی متهم شود اما واقعیت وجودی رفتارش قابل تحلیل است. حتی شاید ظاهر امر این باشد که این ویژگی در میان زنان ایرانی رایجتر است، اما در واقع رفتن به پاساژ به مثابه مکانی برای تفریح و گذران اوقات فراغت به ویژگی رایجی در میان جوانان و خانوادههای ایرانی تبدیل شده است، حتی اگر هنوز هم زنان در خط مقدم آن دیده شوند. اگر خوب دقت کنیم، نوجوانان نقش مهمی در شلوغی بازارها دارند، آن هم بدون آنکه به خود بازار به عنوان محل فروش کالا توجه کنند. آنها در این مکانها پرسه میزنند، مشخصهای که باعث شده جامعهشناس ایرانی، عباس کاظمی، در کتاب «پرسهزنی و زندگی روزمره ایرانی» آنها را به طور مشخص «پرسهزن» بنامد و این رفتار را به شیوهای علمی و آماری تحلیل کند.
او مینویسد: «پرسهزن را ناظر مناظر شهر، خواننده متون شهری و عاشق جماعت میدانند. مد لباسها، وسایل تزیینی، عمارتها و ساختمانها، فروشگاهها، کتابها و هر چیز جدیدی که در شهر پدید میآید از نگاه کنجکاو او دور نمیماند. پرسهزن نوعی شهوت نگاه کنجکاوانه برای دیدن مناظر شهری دارد. پرسهزن فردی است که از پاساژ، مصرف خاص خود را دارد. آنان خود را به رنگ خریدار استتار میکنند. اما به قول حافظ «آن کار دیگر را میکنند.» اگر به جامعهشناسی علاقهمند هستید، خواندن این کتاب را به فهرستتان اضافه کنید. دکتر عباس کاظمی، جامعهشناس و استاد دانشگاه تهران، در این اثر پژوهشی به سراغ پاساژهای مختلفی در سرتاسر تهران رفته و نگاه آماری دقیقی به مردمی که پاساژها را برای قدمزدن به قصد تفریح و گشتزنی انتخاب میکنند انداخته است. این اماکن را از منظر وجود امکانات مختلف مثل رستوران، کافیشاپ، مراکز بازی و فضای باز و میزان بازدیدهکننده بررسی میکند. او این پرسهزنها را به گروههای مختلف تقسیم میکند و هر کدام را در بوته نقد میگذارد.کاظمی از طریق بررسی مراکز خرید، در پی آن است جنبهای از زندگی روزمره در تهران را مشخص و در مرتبه بعد، حضور اجتماعی و فرهنگی مردم را در آن فضای مدرن تبیین کند که این به نوعی قابل تعمیم به قشر متوسط جامعه ایران است. در واقع مراکز خرید، همانند سایر فضاهای مدرن، بخش جداییناپذیر زندگی شهری هستند و در ایران نماد مدرنیته محسوب میشوند. این فضاها، همچنین بخشی از قلمرو زندگی روزمره به شمار میروند. خواندن این کتاب کوتاه صدوچهلصفحهای، سرکی است به عمق معنای یک اخلاق عمومی در جهان که طرفداران خودش را دارد و خواندنش خالی از لطف نیست..