ابریشم

میراث کهن تولید ابریشم از کرم ابریشم، که قدمتی چند هزار ساله دارد و در بسیاری از مناطق خراسان رضوی همچون (روستای زاوین،شهرستان های خوشاب و تربت حیدریه )همچنان انجام می‌شود و علاقه‌مندان خاص خود را دارد. بهترین زمان برای آغاز تولید و پرورش کرم ابریشم اوایل بهار، هم‌زمان با رویش برگ‌های تازه درخت توت است. برای موفقیت در این کار، کرم‌ها باید در اتاقی تمیز، آرام، به دور از نور مستقیم و جریان باد و همچنین بدون هرگونه بوی غیر طبیعی نگهداری شوند، به طوری که دمای محیط بین ۲۳ تا ۲۸ درجه سانتی‌گراد و رطوبت آن کاملاً متعادل و به‌دور از نم و بخار باشد. تغذیه این کرم‌ها منحصراً برگ تازه و تمیز درخت توت است که باید به‌ویژه در سنین اولیه رشد، شسته، خشک و خرد شود. کرم ابریشم طی یک دوره ۳۰ تا ۳۵ روزه، پنج مرحله رشدی را پشت سر می‌گذارد که بین هر مرحله با پوست‌اندازی همراه است و در این زمان نباید آنها را جابه‌جا کرد یا به آنها غذا داد. پس از رسیدن به رشد کامل و هنگام آماده شدن برای تنیدن، باید بستر مناسبی شامل شاخه، کاه، نی یا کارتن‌های سوراخ‌دار در اختیار کرم‌ها قرار داد تا طی ۳ تا ۵ روز پیله‌های خود را تکمیل کنند و آماده برداشت شوند.

میراث کهن تولید ابریشم از کرم ابریشم، که قدمتی چند هزار ساله دارد و در بسیاری از مناطق ایران بخصوص در مناطق روستایی نظیر استان مازندران در (شهرستان‌های سوادکوه و سوادکوه شمالی) و در خراسان شمالی (شهرستان راز و جرگلان) همچنان انجام می‌شود و علاقه‌مندان خاص خود را دارد. منطقه لفور سوادکوه شمالی با شهرت دیرینه‌اش در نوغانداری، امسال نیز شاهد تولید قابل توجه "پیله تر" توسط نوغانداران روستا‌های این منطقه، از جمله روستای بورخانی، بوده است که حاصل آن، تولید نخ‌های ابریشم با کیفیت است. در سال ۱۴۰۴، نوغانداران شهرستان سوادکوه‌شمالی موفق به تولید ۷ هزار و ۵۰۰ کیلوگرم پیله کرم ابریشم شدند. این میزان تولید، درآمدی بالغ بر ۳ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان را برای این تولیدکنندگان به ارمغان آورده است. منطقه لفور نه تنها به عنوان مرکز تولید "پیله تر" ثبت ملی شده است، بلکه در گذشته از وجود کارخانه رنگرزی و نخ‌ریسی نیز بهره‌مند بوده که این امر خود انگیزه‌ای برای تولیدکنندگان محسوب می‌شد. در گذشته‌های دور، زنان روستا با مهارت سنتی خود، پیله ابریشم را به نخ تبدیل می‌کردند، اما امروزه بیشتر این پیله‌ها به جهاد کشاورزی یا مراکز خریدار پیله فروخته میشوند. بهترین زمان برای آغاز تولید و پرورش کرم ابریشم اوایل بهار، هم‌زمان با رویش برگ‌های تازه درخت توت است. برای موفقیت در این کار، کرم‌ها باید در اتاقی تمیز، آرام، به دور از نور مستقیم و جریان باد نگهداری شوند، به طوری که دمای محیط بین ۲۳ تا ۲۸ درجه سانتی‌گراد و رطوبت آن کاملاً متعادل و به‌دور از نم و بخار باشد. تغذیه این کرم‌ها منحصراً برگ تازه و تمیز درخت توت است که باید به‌ویژه در سنین اولیه رشد، شسته، خشک و خرد شود. کرم ابریشم طی یک دوره ۳۰ تا ۳۵ روزه، پنج مرحله رشدی را پشت سر می‌گذارد که بین هر مرحله با پوست‌اندازی همراه است و در این زمان نباید آنها را جابه‌جا کرد یا به آنها غذا داد. پس از رسیدن به رشد کامل و هنگام آماده شدن برای تنیدن، باید بستر مناسبی شامل شاخه، کاه، نی یا کارتن‌های سوراخ‌دار در اختیار کرم‌ها قرار داد تا طی ۳ تا ۵ روز پیله‌های خود را تکمیل کنند و آماده برداشت شوند.

مدیر طیور، زنبور عسل و کرم ابریشم سازمان جهاد کشاورزی خراسان‌رضوی گفت: امسال در استان، در فرایند صنعت پرورش کرم ابریشم، حدود ۳۵۵ تن پیله‌ تر در استان تولید شد.

مدیر طیور، زنبور عسل و کرم ابریشم سازمان جهاد کشاورزی خراسان‌رضوی گفت: امسال هشت هزار و ۶۴۳ جعبه تخم نوغان در استان توزیع شد و پرورش کرم ابریشم در این قالب انجام شد.

سازمان علمی، آموزشی و فرهنگی جهان "یونسکو" تولید سنتی ابریشم را به نام افغانستان و شش کشور دیگر ثبت کرد.

اگر مسئولان از امروز فکری برای واردات پیله، ارزانی ابریشم و دستمزد‌ها نکنند، جوان‌های شهر بایگ، مثل اوایل دهه ۷۰، کوچ به مشهد را اولین و تنها گزینه برای اشتغال می‌بینند.

صفر تا صد ابریشم کشی در سفری کوتاه به بایگ، پایتخت ابریشم کشی ایران.