قلندرشریف: وظیفه شهرداری خدمت صادقانه و جهادی است آدرس و زمان بازار‌های روز و شب مشهد + جزئیات بهره برداری از فاز اول خط ۳ قطار شهری مشهد در اردیبهشت ۱۴۰۴ با حضور رئیس‌جمهور | باب الجواد؛ زیباترین ایستگاه مترو کشور به‌زودی افتتاح می‌شود روایت شکل‌‏گیری محله چهارچشمه مشهد | چهارچشمه‌ای که کوثر شد گلایه های بی سرانجام از کمبودهای درمانی و زیرساخت های شهری محله «عباس آباد» مشهد عبور سبز از تابستان تشنه مشهد کلنگ‌زنی پروژه مسکن ۴۰۵۲ واحدی شهرک شهید رجایی مشهد با حضور رئیس‌جمهور نگاهی به خدمات دهی واحد‌های اقامتی موقت و ارزان در مشهد | اسکان ارزان برای زیارت آسان چشم‌انداز مشهد ۱۴۰۴، توسعه پایدار با حمایت از حمل‌ونقل عمومی ایمان فرهمندی: عملکرد مدیریت شهری در حوزه حمل‌ونقل و عمران در ۲۰ روز اخیر جهادی بود تردد نیم میلیون خودرو در پارکینگ‌های تحت مدیریت شهرداری مشهد در تعطیلات نوروز ۱۴۰۴ قلندر شریف: فاز اول بوستان «جهان شهر» در بهار ۱۴۰۴ به بهره برداری می‌رسد رئیس کمیسیون عمران، حمل‌ونقل و ترافیک شورای اسلامی شهر مشهد مقدس: سال ۱۴۰۴، سال تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام و اولویت‌دار است مدیرکل راه‌آهن خراسان رضوی: بیش از ۷۰ درصد قطار‌های مسافری کشور در نوروز ۱۴۰۴، در مسیر‌های منتهی به مشهد تردد کردند درباره مجسمه‌های قدیمی ساخته شده توسط غلامرضا رحیم‌زاده‌ارژنگ | تندیس‌های گم‌شده آقای ارژنگ بازدید بیش از ۱۳ هزار نفر از خانه داروغه مشهد در نوروز ۱۴۰۴ تأکید عضو شورای اسلامی شهر مشهد بر اتمام عملیات حفاری خطوط مترو در سال ۱۴۰۴ اسکان موقت و اضطراری بیش از ۹۲ هزار نفر در مشهد در تعطیلات نوروز ۱۴۰۴ هوای کلانشهر مشهد امروز آلوده است (۱۶ فروردین ۱۴۰۴) نگاهی به حال و هوای شهر مشهد در نوروز ۱۴۰۴ | بهار تمام عیار عزم مدیریت شهری برای زمینه‌سازی و تحقق «سرمایه‌گذاری برای تولید»
سرخط خبرها

سیل کال قره‌خان که عیدگاه را برد

  • کد خبر: ۱۲۰۴۵۸
  • ۱۸ مرداد ۱۴۰۱ - ۱۵:۰۴
سیل کال قره‌خان که عیدگاه را برد
محمود ناظران‌پور - تاریخ‌پژوه

دشت مشهد میان دو رشته‌کوه قرار گرفته است؛ «اژدرکوه» در شمال و «ارتفاعات خلج» در جنوب. این دشت دو زهکش هم دارد که آب بارش‌های فصلی بین آن‌ها جاری می‌شده است؛ دو دره، به‌معنی جایی با ارتفاع کم که با رشته‌ارتفاعات احاطه‌شده، جغرافیای مشهد را تشکیل می‌دهد.

یکی از این دره‌ها که دیگر از بین رفته است، درست در محلی واقع بوده که حرم مطهر قرار دارد. می‌دانید که حرم مطهر در گودی قرار دارد؛ یعنی چه از سمت پیش روی حضرت از فلکه آب، چه از سمت پشت سر حضرت از فلکه طبرسی به‌سمت روضه منوره بیایید، پایین و پایین‌تر می‌روید. حرم مطهر پیش‌از دفن حضرت‌رضا (ع) در آن، باغی بوده است در حاشیه روستای نوغان.

همین واقعیت تاریخی نشان می‌دهد که آنجا حتما گودی یا دره بوده است؛ دره‌ای که بعد‌ها با ساخت‌وساز شهر از بین رفته است، اما بقایای آن همچنان باقی است، مثل «کال قره‌خان». کال قره‌خان زهکش آب‌های منطقه است. این کال در قدیم از بالا می‌آمد و وارد شهر می‌شد و تا پایین‌دست امتداد داشت. این کال زهکش آب‌های منطقه بوده و طبیعتا در گودترین بخش دشت، جریان داشته است. هنوز هم وضعیت این منطقه به‌گونه‌ای است که دراثر بارش، مستعد آب‌افتادگی است.

من بچه بودم که یک بار از همین کال قره‌خان سیل آمد و نصف عیدگاه را برد. آن موقع «مهندس شهرستانی» تازه آمده بود و شهردار شده بود. ما موقع توت‌ها می‌رفتیم به باغ‌منزلمان در محمدآباد. سیل که آمد، من لب ایوان خانه نشسته بودم. نهر نادری هم از باغ ما رد می‌شد. سیل که آمد، آب تا لب ایوان خانه ما بالا آمد. فقط ۲۰‌دقیقه باران آمده بود و آن سیل نهنگ درست شد.

خیابان رازی امتداد کال قره‌خان است. زندان سابق در خیابان جم هم کنار کال قره‌خان بود. برادرم وقتی دعوایی کرده و چند‌نفر را لت‌و‌پار کرده بود و بازداشتش کرده بودند و ما همین‌جا به دیدنش می‌رفتیم. ساختمان زندان سابق تا همین اواخر بود. بعد‌ها زندان جدید را در وکیل‌آباد ساختند.

آن سال که سیل آمد، دیوار زندان را خراب کرد. عده‌ای از زندانی‌ها فرار کردند. خودشان را انداخته بودند در آب سیل و رفته بودند. عده زیادی از آن‌ها مردند. آب سیل شوخی ندارد. با آب دریا و رودخانه و... فرق می‌کند. چندنفری هم که زنده ماندند، دستگیر و بلافاصله اعدام شدند. ظاهرا دستور رضاخانی بود که اعدامشان کنند تا دیگر کسی هوس فرار از زندان به سرش نزند.

سیل که در کال قره‌خان آمد، در نهر نادری جریان پیدا کرد. می‌توان گفت نهر نادری در مسیر همان دره‌ای که از بین رفت، کشیده شده بود.

گودی دیگر که دره اصلی مشهد بوده، همینی است که کشف‌رود در آن جریان داشته است و دارد. آب بارش‌های فصلی، از ارتفاعات دو طرف، می‌آمده و می‌ریخته به کشف‌رود و رودخانه پرآبی می‌ساخته است که مردم مشهد به آن «دریا» می‌گفتند.

خیابان دریا که الان شده است «وحید»، به همین موضوع اشاره دارد. البته الان دیگر آبی نیست که به کشف‌رود بریزد؛ هر‌چه هست فاضلاب است.

گزارش خطا
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پربازدید
{*Start Google Analytics Code*} <-- End Google Analytics Code -->