برگزاری نشست «رسانه های هوشمند؛ آینده مخاطب، مصرف کننده یا مشارکت کننده در تولید محتوا» | هوش مصنوعی در مسیر ساخت واقعیت

ریحانه موسوی | شهرآرانیوز؛ هوش مصنوعی از موضوعاتی است که هنوز جای تبیین و بررسی بسیاری دارد. برگزاری نشست و همایش‌های علمی در این رابطه می‌تواند مسیر را برای هنرمندان و اهالی فرهنگ هموارتر کند تا در عرصه‌های فعالیتشان از این ابزار امروزی بهتر و بیشتر بهره ببرند.

در اولین نشست «رواق مجازی» که توسط اداره فضای مجازی، هنر و رسانه دفتر تبلیغات اسلامی استان برگزار شد، بهزاد حسن‌نژاد، پژوهشگر و استاد دانشگاه، درباره رسانه‌های هوشمند، آینده مخاطب، مصرف‌کننده یا مشارکت‌کننده در تولید محتوا سخن گفت.

او در این نشست به این نکته پرداخت که با ورود هوش مصنوعی به دنیای رسانه و ارتباطات، مخاطب چه جایگاهی پیدا خواهد کرد و آیا او فقط مصرف‌کننده محتوا خواهد بود یا اینکه در تولید محتوا مشارکت خواهد کرد؟

رسانه چیست و چه مصادیقی دارد؟

بهزاد حسن نژاد با این تعریف از رسانه که رسانه قصد دارد پیامی را از یک طرف به طرف دیگر منتقل کند، گفت: این پیام حاوی مجموعه‌ای معانی است که در قالب الفاظ و علائم و شاخص‌های کلامی و غیرکلامی انتقال پیدا می‌کند. زمانی که این معانی از هر دو طرف به یک اندازه باشد، به آن تفاهم می‌گوییم. اینجاست که ارتباطات رقم می‌خورد. در گذشته، رسانه مصداق‌های به خصوصی داشت؛ مثل کتاب، تلویزیون، رادیو، مجله، روزنامه و در مصادیق دیگر مانند ماهواره که رشد پیدا کردند.

وی ادامه داد: هوش مصنوعی در سه سال گذشته، ظهور یافت که نمود بیشتر آن در کشور ما یک سال گذشته بوده است و از اواخر سال۲۰۲۴ در کشور ما و از سال۲۰۲۳ در جهان معرفی شد و با سرعت فزاینده‌ای در حال رشد و گسترش است. رقابت‌های مختلفی هم بین هوش‌های مصنوعی وجود دارد و به طور تخصصی در حوزه‌های مختلف تولید می‌شوند و ارتقا پیدا می‌کنند، بنابراین اکنون باید درکنار سواد رسانه، سواد هوش مصنوعی را نیز بیاموزیم.

حسن نژاد با بیان اینکه جایی که ما بسیار زیاد در حوزه هوش مصنوعی با آن سرو کار داریم رسانه است، اظهار کرد: هوش مصنوعی در حال متحول کردن ظاهر و روند ارتباطات است. در گذشته مخاطب، فعال نبود و صرفا منفعل بود؛ یعنی آنچه به ما می‌دادند، دریافت و در ذهنمان پردازش می‌کردیم.

تفاوت رسانه‌های سنتی و هوشمند

وی گفت: رسانه‌های سنتی، واقعیت را تولید و پخش می‌کنند، اما رسانه‌های هوشمند، واقعیت را می‌سازند؛ نه با آنچه نشان می‌دهند، بلکه با آن چیزی که مخفی می‌کنند. او در این باره توضیح داد: ما درحال وارد شدن به یک اکوسیستم جدید هستیم که سه ویژگی کلیدی دارد؛ اول تعاملی بودن، دوم مشارکتی بودن و سوم خودیادگیری.

امروز در آستانه یک تغییروتحول وجودی قرار داریم که نه تنها رسانه را تغییر می‌دهد، بلکه مفاهیم حقیقت، واقعیت و آزادی فردی را نیز به چالش می‌کشد. حسن نژاد، هوش مصنوعی را به یک معبد نامرئی تشبیه کرد که در حال ساخت واقعیت است. 

او در این باره ابراز کرد: در سال۲۰۱۴ یک تیم تحقیقاتی از دانشگاه استنفورد، پس از انجام یک پروژه کشف کردند که الگوریتم‌های پیشرفته موجود در نرم افزار «تیک تاک»، می‌توانند در مدت زمان ۹۰ ثانیه یک نقشه شناختی با دقتی بیش از ۹۰درصد از کاربران ارائه دهند. این تحلیل را با استفاده از سه آیتم سرعت اسکرول، زمان توقف چشم و الگوی لمس صفحه به دست آوردند. نتیجه این کار، اطلاع نرم افزار از آنچه مخاطب را جذب می‌کند و شکل گیری تمایلات آینده اوست. به این کار، مهندسی رفتاری می‌گویند که بسیار مهم و درعین حال عجیب است.

استاد دانشگاه کشورمان اضافه کرد: در گذشته واقعیت آن چیزی بود که وجود داشت و رسانه نیز سعی می‌کرد آن را منعکس کند. امروز واقعیت آن چیزی که وجود دارد نیست، بلکه آن چیزی است که ساخته می‌شود. سازندگان آن نیز ترکیب الگوریتم ها، داده‌ها و تصمیمات ما هستند.

تا ۱۰سال پیش ابزار‌های تولید محتوای حرفه‌ای نیازمند سرمایه، مهارت فنی، دسترسی به شبکه‌های توزیع و... بود، اما اکنون همه آن‌ها از بین رفته‌اند و هوش مصنوعی درحال فراهم کردن امکانی برای افراد است تا بدون هیچ گونه پیش زمینه فنی محتوا تولید کند؛ محتوایی که از نظر کیفی با محتوای استودیویی حرفه‌ای رقابت داشته باشد. تعدادی وب سایت هوش مصنوعی هم روی کار آمده‌اند که کمک کننده هستند.

چالش‌های عصر هوش مصنوعی

حسن نژاد مهارت ایده پردازی را در دنیای امروز بسیار مهم‌تر از نحوه پیاده سازی آن دانست؛ زیرا هوش مصنوعی این کار را انجام می‌دهد. او در این زمینه توضیح داد: با ظهور هوش مصنوعی روش اجرا تسهیل شده است، اما یک تضاد ظاهر می‌شود؛ هرچه ابزار‌ها دموکراتیک‌تر می‌شوند، قدرت واقعی بیشتر در دست صاحبان پلتفرم‌ها ظاهر می‌شود؛ زیرا این شرکت‌ها هستند که قوانین بازی را تعیین می‌کنند.

در عصر هوش مصنوعی و ظهور رسانه‌های هوشمند، ما با چالش‌هایی نیز روبه رو هستیم؛ اول، هوش مصنوعی خلاقیت را از بین می‌برد. دوم، مخاطب در هوش مصنوعی آزمایشگاه زنده است. سوم، فراموش شدن، مساوی با مرگ دیجیتال است؛ یعنی اکنون با وجود رسانه‌های هوشمند، حقیقت ارزش ندارد؛ مگر آنکه سریع همه جا پخش یا به اصطلاح وایرال شود و چهارم، از دست دادن آزادی فردی.