استاندار خراسان رضوی: شورای شهر تاسیس شهرداری منطقه تاریخی در توس را در دستور کار خود قرار دهد رئیس ستاد کل نیرو‌های مسلح پدافند هوایی «خط مقدم دفاع از حاکمیت ملی» است تاکید رهبر انقلاب بر عملیاتی نمودن توافق راهبردی ایران و چین + عکس فرمانده کل ارتش: جنگ ۱۲ روزه تحمیلی ثابت کرد که آماده مقابله با تهدیدات در هر سطحی هستیم استاندار خراسان رضوی: نصب مجسمه فردوسی مانعی ندارد + فیلم نابودی ۲۱ نقطه راهبردی رژیم صهیونیستی در جنگ ۱۲ روزه | خطای موشک‌های جدید سپاه، کمتر از یک متر است استاندار خراسان رضوی: کنترل تورم و افزایش تولید اولویت اصلی استان است یاراحمدی: بیش از ۱.۸ میلیون نفر از اتباع غیرمجاز در دولت چهاردهم از کشور خارج شدند بیانیه دفتر سیاسی انصارالله یمن در واکنش به شهادت نخست‌وزیر این کشور حزب‌الله در واکنش به شهادت نخست وزیر یمن: جنایات تروریستی صهیونیست‌ها عزم یمنی‌ها را تقویت می‌کند رئیس جمهور شهادت نخست وزیر یمن و جمعی از همکارانش را تبریک و تسلیت گفت رژه نظامی چین در آستانه نشست شانگهای، نمایش قدرت اوراسیایی حامیان فلسطین در اروپا خواستار پایان نسل‌کشی در غزه شد سئول: دیدار احتمالی ترامپ و کیم در اپک را بعید دانست سفارت ایران در باکو اتهامات وارده به سفیر ایران در ارمنستان را بی اساس خواند پزشکیان ایران را به مقصد چین ترک کرد (۹ شهریور ۱۴۰۴) انتخاب یک «پژوهشگر هوش مصنوعی» به فرماندهی جدید سنتکام در منطقه؛ ژنرال کوپر چه نقشه‌ای برای ایران دارد؟ آیا ترور افسران ایرانی در بغداد صحت دارد؟ (۸ شهریور ۱۴۰۴) وزارت امور خارجه، جنایت رژیم صهیونیستی علیه یمن را محکوم کرد شهادت پاسدار کرمانی در منطقه مرزی سراوان (۸ شهریور ۱۴۰۴) هلاکت یک نظامی ارشد ارتش اسرائیل در غزه (۸ شهریور ۱۴۰۴) مقام انصارالله یمن: رژیم صهیونیستی از خطوط قرمز عبور کرد | انتقام اجتناب‌ناپذیر است خاطره رهبر انقلاب اسلامی از ماجرای کاندید شدن شهید رجایی برای نخست‌وزیری دانمارک به‌دنبال اعمال تحریم علیه وزرای صهیونیست رقابت ۲ کریدور ایرانی در قفقاز | نقشه راه تهران برای تبدیل شدن به هاب ترانزیت اوراسیا ترور ابوعبیده، سخنگوی القسام تکذیب شد حزب‌الله: شهادت رهبران یمنی نتیجه جنایت جدید رژیم صهیونیستی است
سرخط خبرها

عاشورا و فرهنگ سیاسی در ایران

  • کد خبر: ۴۱۱۲۱
  • ۱۱ شهريور ۱۳۹۹ - ۱۰:۳۵
عاشورا و فرهنگ سیاسی در ایران
روح‌ا... اسلامی - عضو هیئت‌علمی دانشگاه فردوسی
مشتی حرف ملت و کشور ایران را هم‌بسته نساخته است، بلکه تداوم تاریخی و سازه‌های ذهنی ایرانیان از عهد اساطیر تا کنون چنان آیین‌ها، نمادها، نهاد‌ها و سازمان‌های مردمی را شکل داده که بقای ایران را تضمین کرده است. یکی از رویداد‌های تاریخی، حادثه عاشوراست که در زمان بنی‌امیه توسط حکومت فاسد و ناکارآمد علیه امام حسین (ع) روی داد.
 
پس از رحلت پیامبر اسلام (ص) بر اثر غلبه عصبیت‌های قومیتی، تلاش‌های صورت‌گرفته برای اولویت‌دادن عقیده دینی به‌حاشیه رفت و فرهنگ جاهلیت بار دیگر پدیدار گشت. میراث اسلام بر دوش مبارزان سلحشوری افتاد که اصل اسلام را کنار نهادند و با برتری‌دادن نژاد، قومیت و اعتقاد به‌غنایم، میراث انسانی اسلام را به‌حاشیه کشاندند. تلاش‌های امام‌علی (ع) و امام‌حسن (ع) به‌صورت ایجاد مملکت‌داری عادلانه و همین‌طور مذاکره و مصالحه نتیجه‌بخش نبود؛ به‌ویژه زمانی که حکومت به فردی فاسد، ناکارآمد و غیرقانونی رسید که نمایانگر ایجاد حکومتی استبدادی و برخلاف قرارداد‌های سنتی قبل بود.
 
جداشدن مردم از یکدیگر و کاهش سرمایه اجتماعی مسلمانان باعث شد امام‌حسین (ع) با آنکه به‌دعوت مردم قیام را آغاز کرد، تنها گذاشته شود. رهاکردن امام و بی‌اعتنایی به سرنوشت جامعه، انحطاطی تاریخی را شکل داد که طومار خلافت بنی‌امیه را درهم پیچید و داغ ننگی بر پیشانی مسلمانان آن روزگار به‌جای گذاشت. ایرانیان از امام‌حسین (ع) دفاع کردند و به‌ویژه زمانی که وقایع تاسوعا و عاشورا به آن‌ها رسید، قیام‌های متعددی علیه بنی‌امیه شکل دادند. روی‌کارآمدن عباسیان با حمایت و درایت ایرانیان بود و آنچه به‌عنوان تمدن‌اسلامی نام برده می‌شود، میان‌پرده‌ای از حضور ایرانیان در اوایل دوره بنی‌عباس است. در طول تاریخ نیز ایران مهد برگزاری مراسم محرم، تاسوعا و عاشورای حسینی و ام‌القرای مسلمانان عدالت‌خواه بوده است.
عاشورا در ذهینیت ایرانی باعث شده است مسئولیت‌پذیری شهروندان و تعهد آن‌ها نسبت به محیط زندگی افزایش یابد.
 
فرهنگ سیاسی عاشورا اعتراض به برهم‌زدن قرارداد‌های اجتماعی و رفتار‌های غیرانسانی است که روی می‌دهد. عاشورا نشان می‌دهد که اگر همه مردم به‌فکر خود و خانواده باشند و توجهی به جامعه، حکومت و کشور خود نداشته باشند، به‌تدریج استبداد، فساد و ظلم فراگیر می‌شود. رویداد‌های کوچک و بی‌توجهی و کناررفتن انسان‌ها از دغدغه‌های اجتماعی و سیاسی باعث ظهور حکومت‌های غیرپاسخ‌گو می‌شود. پیامبر اسلام (ص) جامعه جاهلی را که مبتنی بر عصبیت قبیله‌ای و غنیمت‌های جنگی بود، با گزاره‌های دینی تغییر داد، اما بر اساس آنچه ابن‌خلدون می‌گوید، به‌تدریج در بی‌اعتنایی مسلمانان به حکومت، قانون و مذهب کنش‌های جاهلی و قبیله‌ای بازگشت و به‌جای عقیده مذهبی، عصبیت و قوم‌وخویش‌گرایی و حامی‌پروری قرار گرفت. انسان‌هایی که به‌فکر اجتماع مسئولیت‌پذیر و حکومت پاسخ‌گو و کارآمد هستند، نمی‌توانند بی‌تفاوت باشند.
 
سیاست‌گذاران به‌دنبال قوم‌گرایی و حامی‌پروی هستند و تمام تلاش خود را در جهت ذره‌کردن (اتمیزه‌سازی) جامعه به‌کار خواهند گرفت. در غیبت شهروندان حساس و مسئولیت‌پذیر، روح تملق و ریاکاری بر جامعه حاکم می‌شود و پس از چندی جای ظالم و مظلوم تغییر پیدا می‌کند. ایرانیان با توجه به سابقه تمدنی و سبک‌های مملکت‌داری، اهمیت عاشورا را از هر جای دیگر بیشتر فهمیده و در طول تاریخ فرهنگ سیاسی آن را حفظ کرده‌اند. مسئولیت‌پذیری، انتقاد از حکومت، پاسخ‌گوکردن سیاست‌مداران و مطالبه حکومتمندی کارآمد و قانونی پیامی است که فرهنگ عاشورا منتقل می‌کند.

گفتگو با  علیرضا نظری خرم، نویسنده کتاب «داستان بریده بریده»

گزارش خطا
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پربازدید
آخرین اخبار پربازدیدها چند رسانه ای عکس
{*Start Google Analytics Code*} <-- End Google Analytics Code -->