واکنش عجیب ترامپ به ریزش بازار سهام آمریکا وزیر مسکن: ۵۰۰۰ نقطه حادثه خیز تصادفات در کشور شناسایی شده است+ویدئو حمله موشکی جنبش انصارالله یمن به سرزمین‌های اشغالی (۱۴ فروردین ۱۴۰۴) پزشکیان در گفتگو با بن‌سلمان: با هیچ کشوری سر جنگ نداریم تقابل شدید کانادا با جنگ تعرفه‌ای آمریکا اعتراض صهیونیست‌ها به حمایت شهردار لندن از مردم غزه ۱۰۰ شهید و زخمی در حمله هوایی رژیم صهیونیستی به مدرسه‌ای در غزه+ویدئو اطلاعیه قوه قضائیه درباره علت درگذشت حجت‌ الاسلام‌ نیری واکنش رؤسای جمهور کشورهای جهان به جنگ تعرفه‌های ترامپ شمار شهدای غزه به ۵۰ هزار و ۵۲۳ تن رسید (۱۴ فروردین ۱۴۰۴) وزیر خارجه رژیم صهیونیستی: مسیر دیپلماتیک برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای را رد نمی‌کنیم ایران حمله رژیم صهیونیستی به زیرساخت‌های غیرنظامی و دفاعی سوریه را محکوم کرد روسیه برای میانجیگری میان آمریکا و ایران اعلام آمادگی کرد بهبود زندگی مردم، پیشرفت کشور و حفظ منافع ملی اولویت دولت خواهد بود تخت‌روانچی در نشست سازمان همکاری شانگهای خواستار محکومیت تهدیدات آمریکا علیه ایران شد یمن از سرنگونی هفدهمین پهپاد آمریکایی خبرداد ابراز رضایت جانشین فرمانده نیروی زمینی ارتش از روند انسداد مرزهای کشور ادامه وضع تعرفه‌ از سوی ترامپ | رهبران جهان چه می‌گویند؟ نشست کشور‌های عضو سازمان همکاری شانگهای در مسکو آغاز شد (۱۴ فروردین ۱۴۰۴) بیانیه‌ی سپاه پاسداران به مناسبت اولین سالگرد شهادت پاسدار محمدرضا زاهدی و سرتیپ پاسدار محمد هادی حاجی رحیمی وزارت خارجه کشورمان ادامه جنایات رژیم صهیونیستی در فلسطین اشغالی را محکوم کرد عملیات اچ-۳ نیروی هوایی ارتش؛ سند اقتدار تاریخ دفاعی ایران معاصر + فیلم اعلام رضایت ترامپ از همکاری خوب روسیه و اوکراین در موضوع آتش‌بس عزم چین برای مقابله با تعرفه‌های جدید آمریکا دولت آمریکا مدعی شد: فشار اقتصادی علیه ایران را افزایش می‌دهیم «ایلان ماسک» از دولت ترامپ خارج خواهد شد شهادت ۹ فلسطینی در پی حمله رژیم صهیونیستی به رفح (۱۳ فروردین ۱۴۰۴) احتمال دیدار ترامپ با جولانی قوت گرفت
سرخط خبرها

عاشورا و فرهنگ سیاسی در ایران

  • کد خبر: ۴۱۱۲۱
  • ۱۱ شهريور ۱۳۹۹ - ۱۰:۳۵
عاشورا و فرهنگ سیاسی در ایران
روح‌ا... اسلامی - عضو هیئت‌علمی دانشگاه فردوسی
مشتی حرف ملت و کشور ایران را هم‌بسته نساخته است، بلکه تداوم تاریخی و سازه‌های ذهنی ایرانیان از عهد اساطیر تا کنون چنان آیین‌ها، نمادها، نهاد‌ها و سازمان‌های مردمی را شکل داده که بقای ایران را تضمین کرده است. یکی از رویداد‌های تاریخی، حادثه عاشوراست که در زمان بنی‌امیه توسط حکومت فاسد و ناکارآمد علیه امام حسین (ع) روی داد.
 
پس از رحلت پیامبر اسلام (ص) بر اثر غلبه عصبیت‌های قومیتی، تلاش‌های صورت‌گرفته برای اولویت‌دادن عقیده دینی به‌حاشیه رفت و فرهنگ جاهلیت بار دیگر پدیدار گشت. میراث اسلام بر دوش مبارزان سلحشوری افتاد که اصل اسلام را کنار نهادند و با برتری‌دادن نژاد، قومیت و اعتقاد به‌غنایم، میراث انسانی اسلام را به‌حاشیه کشاندند. تلاش‌های امام‌علی (ع) و امام‌حسن (ع) به‌صورت ایجاد مملکت‌داری عادلانه و همین‌طور مذاکره و مصالحه نتیجه‌بخش نبود؛ به‌ویژه زمانی که حکومت به فردی فاسد، ناکارآمد و غیرقانونی رسید که نمایانگر ایجاد حکومتی استبدادی و برخلاف قرارداد‌های سنتی قبل بود.
 
جداشدن مردم از یکدیگر و کاهش سرمایه اجتماعی مسلمانان باعث شد امام‌حسین (ع) با آنکه به‌دعوت مردم قیام را آغاز کرد، تنها گذاشته شود. رهاکردن امام و بی‌اعتنایی به سرنوشت جامعه، انحطاطی تاریخی را شکل داد که طومار خلافت بنی‌امیه را درهم پیچید و داغ ننگی بر پیشانی مسلمانان آن روزگار به‌جای گذاشت. ایرانیان از امام‌حسین (ع) دفاع کردند و به‌ویژه زمانی که وقایع تاسوعا و عاشورا به آن‌ها رسید، قیام‌های متعددی علیه بنی‌امیه شکل دادند. روی‌کارآمدن عباسیان با حمایت و درایت ایرانیان بود و آنچه به‌عنوان تمدن‌اسلامی نام برده می‌شود، میان‌پرده‌ای از حضور ایرانیان در اوایل دوره بنی‌عباس است. در طول تاریخ نیز ایران مهد برگزاری مراسم محرم، تاسوعا و عاشورای حسینی و ام‌القرای مسلمانان عدالت‌خواه بوده است.
عاشورا در ذهینیت ایرانی باعث شده است مسئولیت‌پذیری شهروندان و تعهد آن‌ها نسبت به محیط زندگی افزایش یابد.
 
فرهنگ سیاسی عاشورا اعتراض به برهم‌زدن قرارداد‌های اجتماعی و رفتار‌های غیرانسانی است که روی می‌دهد. عاشورا نشان می‌دهد که اگر همه مردم به‌فکر خود و خانواده باشند و توجهی به جامعه، حکومت و کشور خود نداشته باشند، به‌تدریج استبداد، فساد و ظلم فراگیر می‌شود. رویداد‌های کوچک و بی‌توجهی و کناررفتن انسان‌ها از دغدغه‌های اجتماعی و سیاسی باعث ظهور حکومت‌های غیرپاسخ‌گو می‌شود. پیامبر اسلام (ص) جامعه جاهلی را که مبتنی بر عصبیت قبیله‌ای و غنیمت‌های جنگی بود، با گزاره‌های دینی تغییر داد، اما بر اساس آنچه ابن‌خلدون می‌گوید، به‌تدریج در بی‌اعتنایی مسلمانان به حکومت، قانون و مذهب کنش‌های جاهلی و قبیله‌ای بازگشت و به‌جای عقیده مذهبی، عصبیت و قوم‌وخویش‌گرایی و حامی‌پروری قرار گرفت. انسان‌هایی که به‌فکر اجتماع مسئولیت‌پذیر و حکومت پاسخ‌گو و کارآمد هستند، نمی‌توانند بی‌تفاوت باشند.
 
سیاست‌گذاران به‌دنبال قوم‌گرایی و حامی‌پروی هستند و تمام تلاش خود را در جهت ذره‌کردن (اتمیزه‌سازی) جامعه به‌کار خواهند گرفت. در غیبت شهروندان حساس و مسئولیت‌پذیر، روح تملق و ریاکاری بر جامعه حاکم می‌شود و پس از چندی جای ظالم و مظلوم تغییر پیدا می‌کند. ایرانیان با توجه به سابقه تمدنی و سبک‌های مملکت‌داری، اهمیت عاشورا را از هر جای دیگر بیشتر فهمیده و در طول تاریخ فرهنگ سیاسی آن را حفظ کرده‌اند. مسئولیت‌پذیری، انتقاد از حکومت، پاسخ‌گوکردن سیاست‌مداران و مطالبه حکومتمندی کارآمد و قانونی پیامی است که فرهنگ عاشورا منتقل می‌کند.

گفتگو با  علیرضا نظری خرم، نویسنده کتاب «داستان بریده بریده»

گزارش خطا
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پربازدید
{*Start Google Analytics Code*} <-- End Google Analytics Code -->