گسترش هوش مصنوعی می‌تواند زباله‌های الکترونیکی جهان را تا سه برابر افزایش دهد
پیش‌بینی‌های جدید نشان می‌دهد توسعه گسترده زیرساخت‌های هوش مصنوعی و ساخت هزاران مرکز داده، می‌تواند حجم پسماندهای الکترونیکی سمی را در ۲۵ سال آینده به‌شدت افزایش دهد؛ به‌طوری‌که میزان تولید سالانه این زباله‌ها ممکن است تا سه برابر رشد کند.
به گزارش شهرآرانیوز، شبکه اقدام بازل (BAN)، سازمان غیرانتفاعی زیست‌محیطی اعلام کرد: پسماندهای الکترونیکی ناشی از هوش مصنوعی طی ۲۵ سال آینده به حجمی می‌رسند که کانتینر‌های مورد نیاز برای حمل آنها، در صورت چیده شدن پشت سر هم، ۶ بار دور کره زمین را می‌پوشانند و هیچ برنامه‌ای برای مدیریت این پسماندها وجود ندارد. این زباله‌ها معمولا حاوی مواد سمی مانند سرب، جیوه، کادمیم و مواد شیمیایی ماندگار در محیط زیست هستند و همچنین فلزات ارزشمندی دارند که بازیابی آنها دشوار است.
بر اساس ارزیابی جدید این سازمان بین سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۵۰، حدود ۳۹۵ تا ۶۱۷ میلیون تن تجهیزات الکترونیکی مرتبط با هوش مصنوعی ممکن است از چرخه استفاده خارج شوند. این برآورد به‌مراتب بیشتر از تخمین‌های پیشین است، زیرا ارزیابی‌های قبلی عمدتا بر تجهیزاتی مانند سرورها و پردازنده‌های گرافیکی هوش مصنوعی تمرکز داشتند، اما ارزیابی جدید، کل زیرساخت مراکز داده هوش مصنوعی را در بر می‌گیرد. بر اساس این گزارش، تا ۲۰۳۰ ممکن است سالانه حدود ۸.۶ تا ۱۳.۱ میلیون تن تجهیزات الکترونیکی مرتبط با هوش مصنوعی به پسماند تبدیل شوند.
پسماندها فقط به سرورها و پردازنده‌ها محدود نمی‌شوند
در حالی که بحث درباره پیامد‌های زیست‌محیطی هوش مصنوعی اغلب بر مصرف برق و آب یا تعداد سرورها و پردازنده‌های گرافیکی متمرکز است، ارزیابی شبکه اقدام بازل نشان می‌دهد که ابعاد این مسئله گسترده‌تر است. سرورها، پردازنده‌های گرافیکی و تجهیزات شتاب‌دهنده محاسباتی فقط حدود ۱۳ درصد از وزن کل تجهیزات یک مرکز داده هوش مصنوعی را تشکیل می‌دهند. بقیه تجهیزات شامل سامانه‌های شبکه، تامین و توزیع برق، خنک‌کننده‌ها و زیرساخت برق پشتیبان است.
بنابراین، با افزایش ظرفیت هوش مصنوعی، تنها تراشه‌های محاسباتی نیستند که سرانجام به زباله تبدیل می‌شوند بلکه کل زیرساخت فیزیکی مورد نیاز برای فعالیت آنها نیز به‌تدریج وارد چرخه پسماندهای الکترونیکی خواهد شد. تغییرات سریع فناوری در تجهیزات هوش مصنوعی می‌تواند این مشکل را تشدید کند. با عرضه تراشه‌های جدیدتر و قدرتمندتر، تجهیزات قدیمی ممکن است همچنان سالم، اما کارایی کمتری برای اجرای سامانه‌های بزرگ‌تر هوش مصنوعی داشته باشند.
رقابت برای افزایش ظرفیت محاسباتی در صنعت هوش مصنوعی، عرضه تجهیزات جدید را سرعت بخشیده است. در نتیجه، ممکن است تجهیزات قدیمی پیش از پایان عمر مفید خود جایگزین شوند. این روند نه‌تنها حجم پسماندهای الکترونیکی را افزایش می‌دهد بلکه این پرسش را مطرح می‌کند که با تجهیزات قدیمی چه باید کرد.
استفاده مجدد، تعمیر یا بازیابی مواد ارزشمند از این تجهیزات می‌تواند نیاز به منابع جدید را کاهش دهد. در مقابل، دور ریختن آنها فشار بر محیط زیست را افزایش می‌دهد. پسماندهای الکترونیکی ممکن است حاوی سرب، جیوه و دیگر مواد خطرناک باشند که در صورت مدیریت نامناسب، سلامت انسان و کیفیت خاک و آب را به خطر می‌اندازند.
تجهیزات از رده خارج‌شده مراکز داده، علاوه بر پیامد‌های زیست‌محیطی، چالش امنیت داده نیز ایجاد می‌کنند. سرورها، تجهیزات ذخیره‌سازی و سامانه‌های شبکه ممکن است حاوی اطلاعات محرمانه شرکت‌ها، جزئیات معماری سامانه‌ها، اطلاعات ورود به حساب‌ها و دیگر داده‌های حساس باشند.
چالش انتقال پسماندهای الکترونیکی
با افزایش حجم تجهیزات از رده خارج‌شده هوش مصنوعی، علاوه بر نحوه بازیافت آنها، مقصد نهایی این تجهیزات و چگونگی مدیریت آنها نیز اهمیت خواهد داشت. شبکه اقدام بازل مدت‌هاست جابه‌جایی بین‌المللی پسماندهای الکترونیکی و دفع نامناسب آنها را بررسی می‌کند و برای ردیابی مسیر انتقال تجهیزات قدیمی، پژوهش‌هایی مبتنی بر سامانه موقعیت‌یاب جهانی (GPS) انجام داده است.
بر اساس گزارش وب‌سایت خبری داون تو اِرث، این مسئله درباره تجهیزات قدیمی هوش مصنوعی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. اگر حجم زیادی از سرورها و تجهیزات دیگر به کشورهایی منتقل شوند که نظارت بر بازیافت در آنها ضعیف است، خطرات زیست‌محیطی و تهدیدهای مرتبط با سلامت انسان افزایش می‌یابد. حفاظت از داده‌های ذخیره شده در این تجهیزات نیز همچنان یک چالش خواهد بود.
هزینه‌ای فراتر از مصرف برق و آب
تولید تجهیزات مورد نیاز هوش مصنوعی به مواد خام و انرژی نیاز دارد. این تجهیزات سپس در مراکز داده نصب می‌شوند و پس از چند سال، با عرضه فناوری‌های جدیدتر جایگزین خواهند شد. در ادامه، ممکن است دوباره مورد استفاده قرار گیرند، تعمیر شوند، بازیافت شوند یا دور ریخته شوند. نادیده گرفتن هر یک از این مراحل، ارزیابی دقیق ردپای زیست‌محیطی هوش مصنوعی را دشوار می‌کند. همچنین حجم زیاد از زباله ناشی از این مراکز از هم‌اکنون ضرورت برنامه‌ریزی برای مدیریت ایمن این پسماندها را نشان می‌دهد.
جیم پاکت، از بنیان‌گذاران شبکه اقدام بازل گفت: پسماندهای الکترونیکی در حال حاضر سریع‌ترین جریان رو به رشد زباله در جهان هستند و فقط یک‌پنجم آنها به‌درستی مدیریت می‌شوند.
وینس بایزر، نویسنده کتاب «فلز قدرت» که به مشکلات جهانی بازیابی فلزات ارزشمند موجود در کالاهای الکترونیکی می‌پردازد، گفت: در آمریکا در مدیریت پسماندهای الکترونیکی عملکرد بسیار بدی داریم. بخشی از این زباله‌ها به خارج از کشور منتقل و در آنجا تخلیه می‌شوند. بیشتر آنها نیز در محل‌های دفن زباله رها می‌شوند که نگران‌کننده است زیرا این مواد می‌توانند انواع مواد خطرناک را وارد آب و خاک کنند.
بر اساس این گزارش، ساخت ۴۸۷۱ مرکز داده جدید در آمریکا در دست برنامه‌ریزی یا اجراست. هرچند مشخص نیست همه این مراکز برای استفاده از هوش مصنوعی طراحی شده باشند، بسیاری از آنها احتمالا چنین کاربردی خواهند داشت.
برآورد حجم پسماندهای الکترونیکی مراکز داده هوش مصنوعی
پژوهشگران حجم پسماندهای الکترونیکی ناشی از سرور‌های رایانه‌ای مورد استفاده در هوش مصنوعی و همچنین هزاران تن مس، فولاد و بتن به‌کاررفته در تجهیزات خنک‌کننده، توزیع برق، شبکه و ذخیره‌سازی انرژی مورد نیاز مراکز داده را محاسبه کردند.
آنان برای برآورد حجم کل پسماندها، میزان توان محاسباتی را مبنا قرار دادند که تحلیلگران پیش‌بینی کردند ساخته شود، ظرفیتی که فقط تا ۲۰۳۰ در سراسر جهان حدود ۱۰۰ گیگاوات افزایش خواهد یافت و پس از آن نیز رشد می‌کند. سپس وزن تجهیزات مورد نیاز از جمله رک‌های سرور با وزن ۱۳۶۰ کیلوگرم، سوئیچ‌هایی با وزن حداکثر ۳۰ کیلوگرم و صد‌ها کیلوگرم کابل مسی برای اتصال هر رک بررسی شد.
این تجهیزات به‌گونه‌ای طراحی نخواهند شد که تعمیر و استفاده مجدد از آنها آسان باشد و باید هر دو تا پنج سال به‌طور کامل جایگزین شوند. همچنین فرض شده است که پیشرفت هوش مصنوعی، به‌دلیل نیاز‌های محاسباتی سامانه‌های جدید، جایگزینی سریع رایانه‌های شخصی، تلفن‌های همراه و تجهیزات مخابراتی را نیز در پی خواهد داشت.
گزارش شبکه اقدام بازل با در نظر گرفتن طیف گسترده تجهیزات الکترونیکی دورریختنی، پیش‌بینی کرد کنار گذاشتن تجهیزات مرتبط با هوش مصنوعی تا ۲۰۳۰ سالانه حداکثر ۱۳ میلیون تن پسماند ایجاد کند که بسیار بیشتر از برآورد‌های چند پژوهش پیشین است.
بر اساس گزارش گاردین، ساخت مراکز داده هوش مصنوعی در آمریکا به‌دلیل نیاز گسترده آنها به زمین و انرژی، تاکنون موجی از مخالفت‌ها را از سوی هر دو حزب سیاسی این کشور برانگیخته است. گروهی از کارشناسان محیط زیست و سلامت از دولت فدرال آمریکا خواستند تعهدی برای حفاظت از سلامت شهروندان در برابر پیامد‌های گسترش هوش مصنوعی ارائه کند. این درخواست به برآورد‌هایی استناد کرد که نشان می‌دهند آلودگی هوا ناشی از تولید حجم عظیم برق مورد نیاز مراکز داده می‌تواند تنها در آمریکا سالانه به صد‌ها هزار مورد جدید آسم و حداکثر ۱۳۰۰ مرگ زودرس منجر شود.
منبع: ایسنا
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
