مرز منظومه شمسی تا ۳.۸ سال نوری امتداد دارد | نظریه‌ای تازه درباره قلمرو گرانشی خورشید
دو پژوهشگر برجسته حوزه فضا با ارائه نظریه‌ای تازه، پیشنهاد کرده‌اند مرز منظومه شمسی بر اساس میدان گرانشی کهکشان راه شیری و تأثیر ماده تاریک بازتعریف شود. بر اساس محاسبات آنها، قلمرو گرانشی خورشید ممکن است تا فاصله حدود ۳.۸ سال نوری از آن امتداد داشته باشد؛ محدوده‌ای که می‌تواند درک دانشمندان از اجرام میان‌ستاره‌ای و مرز‌های منظومه شمسی را تغییر دهد.
به گزارش شهرآرانیوز؛ دو دانشمند حوزه فضا با طرح نظریه‌ای جدید اعلام کرده‌اند که تعریف مرز منظومه شمسی نیازمند بازنگری است. این دیدگاه بر نقش میدان گرانشی کهکشان راه شیری، از جمله تأثیر ماده تاریک، در تعیین محدوده نفوذ گرانشی خورشید تأکید دارد.
این نظریه از سوی جیم گرین، دانشمند ارشد پیشین ناسا و مدیر سابق بخش علوم سیاره‌ای این سازمان، و اد بلبرونو، استاد ریاضیات دانشگاه یشیوا و پژوهشگر ارشد دانشگاه پرینستون، مطرح شده است.
بر اساس محاسبات این دو پژوهشگر، مرز گرانشی منظومه شمسی می‌تواند تا فاصله حدود ۳.۸ سال نوری از خورشید، معادل تقریبی ۲۴۱ هزار واحد نجومی، امتداد پیدا کند. چنین محدوده‌ای با فاصله میان برخی ستاره‌های همسایه قابل مقایسه است و نشان می‌دهد تعیین مرز منظومه شمسی ممکن است پیچیده‌تر از تصورات پیشین باشد.
گرین و بلبرونو معتقدند مرز منظومه شمسی لزوماً یک حد مشخص و ثابت نیست، بلکه حاصل تعامل پیچیده نیرو‌های گرانشی، انرژی‌ها و مسیر‌های حرکتی اجرام در فضاست. آنها دیدگاه خود را در شماره اوت ۲۰۲۶ نشریه «ROOM» وابسته به آسگاردیا تشریح کرده‌اند.
نقاط لاگرانژی؛ دروازه‌ای برای ورود اجرام میان‌ستاره‌ای
یکی از بخش‌های مهم این نظریه به نقاط لاگرانژی L۱ و L۲ مربوط می‌شود. این نقاط در شرایط خاص گرانشی می‌توانند مسیر‌های ویژه‌ای برای حرکت اجرام در فضا فراهم کنند و به گفته پژوهشگران، ممکن است در ورود برخی اجرام میان‌ستاره‌ای به منظومه شمسی نقش داشته باشند.
این موضوع درباره اجرام میان‌ستاره‌ای مانند دنباله‌دار ۳ I/ATLAS اهمیت ویژه‌ای دارد؛ جرمی که در سال ۲۰۲۵ توجه دانشمندان را به مسیر حرکت اجرام عبوری از منظومه شمسی جلب کرد. پژوهشگران امیدوارند مطالعه این مسیر‌ها در آینده به درک بهتر چگونگی ورود اجرام میان‌ستاره‌ای و حتی امکان به دام افتادن برخی از آنها در میدان گرانشی خورشید کمک کند.
جیم گرین در گفت‌و‌گو با وب‌سایت اسپیس‌دات‌کام گفت شناسایی موقعیت نقطه L۱ در فضای میان خورشید و مرکز کهکشان اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اجرام دارای سرعت کم که وارد این ناحیه می‌شوند، ممکن است تحت تأثیر گرانش خورشید قرار گیرند و به محدوده منظومه شمسی وارد شوند.
او با اشاره به احتمال ورود اجرام بزرگ سرگردان به این محدوده افزود که برای بررسی چنین احتمالاتی باید موقعیت‌های تازه محاسبه‌شده نقاط L۱ و L۲ با دقت بیشتری مطالعه شوند.
گرین همچنین در حال گفت‌و‌گو با اعضای تیم مأموریت «نیو هورایزنز» است تا امکان انجام مشاهدات بیشتر در بخش‌های بیرونی هلیوسفر، یعنی ناحیه تحت تأثیر باد خورشیدی، بررسی شود. فضاپیمای نیو هورایزنز در سال ۲۰۱۵ از پلوتو بازدید کرد و اکنون در نواحی دوردست منظومه شمسی فعالیت دارد.
به گفته گرین، حتی بررسی غبار انباشته‌شده در این مناطق می‌تواند به آزمودن برخی محاسبات مربوط به ساختار کهکشان راه شیری و میزان ماده تاریک موجود در آن کمک کند.
از مسیر‌های کم‌مصرف فضایی تا جذب اجرام میان‌ستاره‌ای
اد بلبرونو نیز این یافته‌ها را مهم دانسته و توضیح داده است که بخش‌هایی از نظریه جدید به پژوهش‌های پیشین او درباره «جذب دائمی» اجرام در منظومه شمسی و مفهوم «مرز‌های پایداری ضعیف» بازمی‌گردد؛ موضوعاتی که در سال ۲۰۲۴ در نشریه علمی «مکانیک سماوی و نجوم دینامیکی» منتشر شدند.
مرز‌های پایداری ضعیف به نواحی‌ای در فضای گرانشی اشاره دارند که در آنها تغییرات نسبتاً کوچک در انرژی و مسیر حرکت می‌توانند بر جابه‌جایی اجرام تأثیر بگذارند. شناخت این نواحی می‌تواند برای طراحی مسیر‌های فضایی کم‌مصرف و بررسی نحوه حرکت اجرام در منظومه شمسی مفید باشد.
بلبرونو پیش‌تر از این مفاهیم برای بررسی مسیر‌های جدید سفر به ماه با استفاده از روش موسوم به «جذب بالستیک» بهره گرفته بود. در این روش، فضاپیما می‌تواند با استفاده از ساختار میدان‌های گرانشی، مسیر خود را با مصرف سوخت کمتر طی کند؛ رویکردی که او آن را به موج‌سواری در میدان گرانشی تشبیه کرده است.
اکنون، به گفته این پژوهشگر، کاربرد‌های این نظریه می‌تواند فراتر از سفر‌های فضایی گسترش یابد و بررسی ورود اجرام میان‌ستاره‌ای به منظومه شمسی و برآورد ابعاد قلمرو گرانشی خورشید را نیز در بر گیرد.
آیا نقاط لاگرانژی می‌توانند نشانه‌ای از حیات فرازمینی باشند؟
این دو پژوهشگر در مقاله خود، احتمال دیگری را نیز مطرح کرده‌اند: اینکه نقاط ویژه گرانشی در منظومه‌های ستاره‌ای می‌توانند مکان‌هایی مناسب برای مشاهده و بررسی محیط اطراف باشند.
آنها می‌نویسند تمدن‌های فرازمینی پیشرفته، در صورت برخورداری از فناوری لازم برای کنترل و بهره‌برداری از میدان‌های گرانشی، ممکن است بتوانند از این نقاط برای جابه‌جایی در کهکشان استفاده کنند.
به باور این پژوهشگران، چنین تمدن‌هایی حتی ممکن است با استقرار در نقاط L۱ و L۲ یک منظومه ستاره‌ای، محیط اطراف و نشانه‌های حیات را با مصرف انرژی اندک بررسی کنند. بر همین اساس، آنها پیشنهاد می‌کنند جست‌وجوی سازه‌های فضایی بزرگ در این نواحی می‌تواند یکی از مسیر‌های احتمالی برای یافتن نشانه‌های فناوری تمدن‌های هوشمند باشد.
با این حال، این ایده در حد یک فرضیه پیشنهادی برای پژوهش‌های آینده است و به معنای کشف شواهدی از وجود تمدن‌های فرازمینی در این نقاط نیست.
منبع: ایسنا
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
