فرنود فغفور مغربی - پیاده آمدن به بارگاه رضوی از روستاها و شهرهای همجوار و حتی از دورترین نقاط کشور، آیینی است که کمابیش از سالهای گذشته برقرار بوده و تا به امسال امتداد یافته است. زائران هرکدام با نیت زیارت خالصانه، توشهای مختصر برمیگیرند و راهی سفری زیارتی میشوند. این افراد عموماً در قالب هیئتهای عزادار دستهجمعی راهی مشهد میشوند. البته هستند زائرانی که تنها یا در گروههایی دو یا چندنفره، رفتن را به ماندن ترجیح میدهند و عزم دیار توس میکنند.
در سالهای اخیر پس از فراگیر شدن زیارت اربعین حسینی، حضور کاروانهای زیارتی که با پای پیاده به مشهد الرضا میآیند وسیعتر و باکیفیتتر شده است. امروزه در جادههایی که به مشهد، پایتخت معنوی ایران، میرسد گروههایی را میبینی که هرچند پیاده به این دیار میآیند، اما از قبل پیشبینیهای لازم را داشتهاند. مدیران این گروهها امکانات غذایی و بهداشتی را پیشاپیش روانه کرده تا سفری باکیفیت برای همراهانشان به بارآورند. ایستگاههای بینراهی نیز پیشاپیش از آمدن هیئتها خبر دارند و چای داغ و خوراک گرمشان فراهم شده تا پذیرای زائران امام غریب باشند.
در این میان منطقه ۳ شهرداری هم با توجه به اینکه پوششدهنده بعضی مسیرهای منتهی به شهر است میزبان زائران پیاده بوده است. محدوده حمایتی و مشارکتی از ایستگاههای استقبال از زائران پیاده در این محدوده شامل ورودی جاده کلات به مشهد است.
همراه با عکاس شهرآرامحله به تعدادی از ایستگاههای بینراهی سر زدیم. اولین ایستگاه صلواتی در روستای «گمیزدر» برپا شده بوده و در کنار غذای گرم استراحتگاهی بینراهی برای زائران بود. سپس به ایستگاه مستقر در روستای «فرخد» (شهید صدر) میرسیم که وظیفه پذیرایی را برعهده داشت. زائران پیاده در ادامه به ایستگاه «آبشار عاطفهها» میرسیدند که هم غذای گرم میدادند و هم جایی برای استراحت در نظر گرفته بودند. زائران پیاده در ادامه به ایستگاه شهید قاسمی دانا واقع در جنب پمپ بنزین جاده کلات میرسیدند و از امکانات مختلف آن مانند حمام بهره میبردند و سپس به بولوار ۲۲ بهمن وارد میشدند. در این بولوار دو ایستگاه بهمن ۲۴ و بهمن ۴۲ (مسجد مهدیه) جانمایی شده بود که بهنوعی جامع خدمات مختلفی بود که در ایستگاههای قبلی ارائه میشد.
در ایستگاه مسجد مهدیه که به نام شهید ابراهیم هادی مزین شده بود امکانات شهرداری بهطور مشارکتی با هیئت امنای مسجد مهدیه، پذیرای زائران بود.
خدمت به زائران
افرادی که به دنبال خدمت و مشارکت در اجر معنوی این حرکت هستند هرساله موقعیتهای بیشتری برای میزبانی مییابند. آنها گاه با کمکهای مالی در اسکان زائران بارگاه امام هشتم (ع) همیاری میکنند. بعضی نیز هزینههای زیرساختی ایستگاهها را پرداخت میکنند و سعی میکنند محتوای سفرهای پیاده را هرچه بیشتر با معارف دینی گره بزنند اینان در بخشهای مختلفی مانند توزیع کتاب، برپایی سخنرانی و آموزشهایی از این دست کمکرسان جریان زیارت پیاده هستند. بعضی غرفههای مشاوره مذهبی در ایستگاههای زائر دیده میشد که پاسخگوی سؤالات دینی زائران بودند.
از دیگر خدمات ارائه شده میتوان به خدمات پزشکی ارائه کرد. دوری مسیر و سردی هوا گاهی برای زائران زحمتهایی را به وجود آورده بود. در این غرفهها وضعیت عمومی سلامت زائران کنترل میشد تا پیمودن و ادامه پیمایش مسیر طولانی بهصورت پیاده مشکلی برای سلامتی افراد به وجود نیاورد.
همکلام با زائران
حسین ابراهیمی مردی میانسال از روستاهای جاده کلات است. او همراه با دیگر روستاییان به عزم زیارت امام غریب و شرکت در مراسم عزاداری شهادت حضرت ثامنالحجج (ع) راهی این سفر شده است. چهرهاش هرچند خسته و تا اندازهای سرماخورده به نظر میرسد، اما عزمش آنچنان استوار است که انگار پایانی ندارد.
او به ما میگوید: نذر داشتم و یک سال پیاده به مشهد آمدم. خودم هم باورم نمیشد که بتوانم مسیر را طی کنم. خداخدا میکردم که بین راه کم نیاورم و آبرویم پیش دیگر همراهانم نرود.
حاجیه خانم نداف هم از روستای دیگری در همان حوالی به کاروان پیوسته است. او مادر شهید است و میگوید نه برای خودم بلکه به نیت پسرم آمدهام. آمدهام تا بگویم او زنده است و حضور دارد و پای کار انقلاب است و تا آخر هم ادامه میدهد.
در این میان طرحهای ابتکاری هم وجود دارد که رنگی متفاوت به حرکت زائران میدهد. «عمومجید» یکی از فروشگاههایی که وسایل جشن تولد عرضه میکرد ورود ویژه به این حرکت داشت. او بادکنکهای رنگی با شکلهایی که برای کودکان جذاب باشد تهیه کرده بود و به کودکان پیاده هدیه میکرد.