استادی - در ساختمانسازی ما هر چند سال یا حتی هر چند ماه یکبار مسائل جدیدی مُد میشود. یک روز در و دیوار آشپزخانه را که در فرهنگ ما به عنوان حریم زن شناخته میشود، برمیداریم، چون آشپرخانه اُپن مد شده است. روز دیگر همان اُپن را هم برمیداریم و آشپزخانه را با هال و پذیرایی یکی میکنیم، به این دلیل که فرنگیها هم دارند همان کار را میکنند. تا دیروز اگر مجتمعهای مسکونی بزرگ چند صد واحدی بنا به ضرورت نامی خاص داشتند، امروز مُد شده است که آپارتمانهای کوچک ۵-۴ طبقه هم برای خودشان نامی داشته باشند. البته از نوع عجیب و غریبش.
خیلی کم پیش میآید که آپارتمانی در منطقه ۱۰ پیدا کنید که مالکانش به سبک مجتمعهای بزرگ مسکونی شهر برای آن نامی انتخاب نکرده باشند. اسمی که با بزرگترین سایز موجود در پیشانی ساختمان چسبانده شده است تا کمکم و به مرور زمان به هویت آن تبدیل شود. البته انگار میان سازندهها و مالکان قانونی نانوشته وجود دارد که هرچه اسم عجیب و غریبتر و به گوش مخاطب ناآشناتر باشد، آپارتمان راحتتر اجاره میشود و به فروش میرسد. موضوعی که وقتی با یکی از بنگاهدارهای قاسمآباد درمیان میگذاریم آن را تلویحاً تأیید میکند و میگوید: عقل بیشتر مردم به چشمشان است. این جریان تازگی مد شده است و شاید از هر ۱۰ مشتری که داریم یکی، دو نفر دست روی نام ساختمان میگذارند و از باکلاس بودن و بیکلاسی آن حرف میزنند. یکی از معروفترین پروژههای مسکونی که از همین دست نامها روی آن گذاشتهاند، پروژه بزرگ آپاسای در میدان مادر است که به یکی از شرکتهای زیرمجموعه بانک مسکن تعلق دارد. مسئول فروش این پروژه مثل خیلی از مالکان واحدهای آن هیچ اطلاعی از معنا و مفهوم این نام ندارد؛ اما پرده از قانونی نانوشته در نامگذاری مجتمعهای مسکونی برمیدارد که هرچه ساختمان بزرگتر باشد و واحدهایش بیشتر، اسمی که روی آن گذاشته میشود احتمالاً عجیبتر است. شاید به همین دلیل است که صاحبان برج آپاسای اسم منشی دربار شاپور یکم را برای آن انتخاب کردهاند. البته ساختمانهای اینچنینی در قاسمآباد کم نیستند که مالکانشان دست روی ناشنیدهترین اسامی ایرانی گذاشتهاند. ساختمانهایی که ویژگی مشترکشان لوکس بودن آنهاست و بیشتر از آنکه به مجتمع مسکونی شبیه باشد، یک عمارت مجلل هستند. در یکی از کوچههای خیابان شریعتی با ساختمان یا بهتر بگوییم عمارتی روبهرو میشویم با نام اَردویسور! که یکی از القاب آناهیتا، خدای ایرانیان باستان، است. مالک این ساختمان که از معنی این نام بیاطلاع است به ما میگوید: روی این ساختمان که هر واحدش متری ۱۰-۹ میلیون تومان قیمت دارد باید اسم با ابهت میگذاشتیم!
در خیابان شاهد هم آپارتمانی با نام اوتانا را پیدا میکنیم که مالکش همان حرفهای صاحبخانه قبلی را تحویل میدهد، اما با شمایلی دیگر. میگوید: اسم باید به ساختمان بیاید و با کلاس و مشتری جذبکن باشد. بالاخره مردم این چیزها را دوست دارند و ما هم تابع مُد هستیم.
جالب اینجاست که آقای مالک در خیابان چشمش به این نام افتاده و تصمیم گرفته است آن را روی ساختمانش بگذارد، بدون اینکه بداند معنای آن میشود خوشاندام.
سویرا هم جزو نامهای عجیبی بود که چندباری با آن مواجه شدیم و فهمیدیم که مالک همه این ساختمانها با نامی هندی، یک نفر است. آقای مالک برخلاف بقیه میدانست معنی این اسم شجاع است، آن هم به این دلیل که برای ساختمانهایش دنبال اسم باکلاس بوده و گوگل نام سویرا را پیشنهاد کرده است. این چند اسم فقط مشتی از خروار نامهای عجیب و غریبی است که خیلیها روی ساختمانهایشان میگذارند. فقط کافی است یک روز وقت بگذارید و در کوچه و خیابانهای قاسمآباد دور بزنید تا با نامهایی مثل هترا، روهینا، ژابیز، وترا، ساورا و... روبهرو شوید که با معیار ایرانی بودن و تعلق به دوره باستان از دل جستوجوهای اینترنتی پیدا شدهاند. درست است که به فرهنگ خودمان تعلق دارند، اما باید قبول کنیم که غیرمتعارف و عجیب هستند. نامهای یونانی هم میان صاحبان آپارتمانهای شبه اعیانی پرطرفدار هستند و در گشتوگذارمان با مواردی مثل آدریان، پارسیس، هرمس و مایا مواجه شدیم که همگی ریشه یونانی دارند. البته تجربه نشان داده که بسیاری از صاحبان این خانهها کاری به معنا و مفهوم این نامها ندارند و تنها چیزی که برایشان مهم است پرستیژ این اسامی است. انتخاب نامهای غیرمتعارف در مشهد کمکم دارد به عُرف تبدیل میشود و وضعیت روزبهروز درحال بدتر شدن است و هر روز شاهد ظاهر شدن اسامی جدید و عجیبی بر سر در ساختمانها هستیم. جالب اینجاست که شورای شهر مشهد برای جلوگیری از این آشفتهبازار، در ۲۹ مرداد ۱۳۹۳ مصوبهای را به شهرداری ابلاغ کرده است که طی آن در نامگذاری ساختمانها و مجتمعهای مسکونی، تجاری، اقامتی یا مختلط باید از نامهای اسلامی-ایرانی و مشاهیر دینی، ملی، فرهنگی و علمی کشور، استان یا شهر استفاده شود. شهرداری مشهد موظف است نامهای پیشنهادی مالکان برای ساختمانها و مجتمعهای مسکونی، تجاری، اقامتی شهر را به شورای اسلامی شهر ارائه کند. شهرداری مشهد موظف است ظرف مدت ۱۰ روز نامهای مغایر با این مصوبه در مجتمعهای مسکونی، تجاری، اقامتی موضوع این مصوبه را با اخطار به مالکان از طریق مقتضی جمعآوری کند. البته شواهد نشان میدهد این مصوبه ۵ سال است که دارد خاک میخورد.