راد - خیابانی در شهرک شهید رجایی است که قدم به قدم برق طلاها و جواهرات توی ویترینها مجابت میکنند که لحظاتی را به تماشا بایستی؛ تماشای ویترینهای پر از جواهر از طرحها و مدلهای مختلف. بعد از اندکی تماشا تازه دیگر تماشاگران را هم کنار خودت میبینی، افرادی که تعدادشان کم هم نیست. مشتریانی که باعث شدهاند کار طلافروشان این محدوده رونق داشته باشد. داستان قهوهفروشیها هم از همین قرار است. مردم این محدوده علاقه خاصی به قهوه و مشتقات آن دارند.
در هر خیابانی دو سه تا قهوه فروشی پیدا میشود که اغلب همیشه دستکم دو سه تا مشتری را دارند. برعکس این مواردی که نام برده شد مکانها و مغازههایی هم هستند که هیچ رد و نشانی از آنها در این محدوده نمیتوانید پیدا کنید.
کتابفروشیها یکی از آنها هستند و جستوجوی آدم برای پیداکردن یک کتابفروشی کوچک اینجا بینتیجه میماند، با اغماض شاید بتوانی اندک مغازههای نوشتافزار کوچک را کتابفروشی بنامی. مغازههایی که یک قفسه در انتهایشان دارند برای فروش کتاب، بهتر است بگویم کتابهای درسی. با اهالی که صحبت میکنم آنها هم کتابفروشیای در این محدوده به چشمشان نخورده است.
وقتی بیشتر با آنها حرف میزنم و میپرسم که تابه حال اصلا دنبالش رفتهاند یا نه، یک نگاه عاقل اندر سفیه تحویلم میدهند به همراه پاسخهای مشابه. «نان نداریم بخوریم! کتاب این وسط به چه دردمان میخورد؟»،
«کتابفروشی نمیخواهیم! اول بیایند درمانگاه و مدرسه بزنند کتابفروشی پیشکش!» و...
در همه این گفتگوها فقط یک دختر جوان به نام ریحانه از اهالی شهرک شهید رجایی گفتوگوی متفاوتی دارد. یک خوره کتاب است که از نبود کتابفروشی در این منطقه گله دارد و میگوید: اغلب کتابهایی را که لازم دارد از خیابان دانشگاه و انبوه کتابفروشیهای آن منطقه تهیه میکند.
سرانه مطالعه منطقه پایین نیست
تصمیم میگیریم با مسئول کتابخانههای محدود در منطقه ۶ که البته بیشترشان در ناحیه یک این منطقه قرار دارد، صحبت کنیم و علت را از آنها بپرسیم. منیره تنها، مسئول کتابخانه آیتا... شهید قزوینی، درباره علت نبود کتابفروشی در منطقه ۶ میگوید: «تقاضا از جانب مردم پایین است پس طبیعی است که عرضه هم کم باشد. اما این نبود تقاضا هم دلایل زیادی دارد. یکی از آنها وجود کتابخانههای به نسبت غنی در سطح ناحیه یک منطقه ۶ مثل محله محمدآباد یا مصلی است. کتابخانههایی مثل نواب، آیتا... قزوینی و... به همین علت مردم این محلهها کمتر پول به کتاب میدهند و این کتابخانهها تا حدود زیادی نیاز مردم به کتاب را برطرف میکنند.
اتفاقا مردم استقبال خوبی هم از این کتابخانهها میکنند و مراجعهکنندگان زیادی هم دارند. ما در کتابخانه آیتا... قزوینی برای همه ردههای سنی کتاب داریم و اعضای این کتابخانه طیفهای مختلفی را شامل میشوند.
سال گذشته استعلام گرفتیم و متوجه شدیم در مقایسه با کتابخانههای مشهد آمار اعضا و تمدید کتابهای ما بسیار زیاد است. همه اینها نشان میدهد که سرانه مطالعه در این محدوده کم نیست.»
هیچ ارگانی همکاری نمیکند،
اما احسان حسننژاد، سرپرست اداره فرهنگی و اجتماعی منطقه ۶، نظر دیگری دارد. او هم دلیل نبود کتابفروشیها را همان تقاضای پایین مردم در این ناحیه میداند و میگوید: «اینجا اگر بخواهیم کار فرهنگی انجام بدهیم و کتابفروشی بزنیم، به عنوان مثال دارایی میآید میگوید درصدی را هم به ما بدهید! متأسفانه هیچ ارگانی همکاری نمیکند.
علاوه بر آن خود مردم هم استقبال نمیکنند. فروشنده کتاب اینجا درآمدی نخواهد داشت و بعد از چند روز هم جمع میشود. اینجا اگر کتابی هم به فروش برسد در جمعهبازار کتاب و دستدوم فروشیها به فروش میرسد. جایی که مردم میتوانند با هزینه کم کتاب بخرند و همان اندک درآمدشان را صرف نیازهای اساسی زندگی کنند.»