شمال

رودخانه قزل‌اوزن، طولانی‌ترین و پرآب‌ترین رودخانه شمال‌غرب کشور، از کوه‌های چهل‌چشمه استان کردستان سرچشمه می‌گیرد و پس از عبور از استان‌های آذربایجان‌شرقی، زنجان و اردبیل، در نهایت در منطقه طارم استان زنجان به سد منجیل می‌ریزد. کشت برنج از گذشته‌های دور در حاشیه این رودخانه، به‌ویژه در روستاهای حصار و مشمپا شهرستان زنجان، رواج داشته و مرغوب‌ترین برنج مورد استفاده در استان زنجان که به «برنج حصار» شهرت دارد، در همین محدوده کشت می‌شود. امسال به دلیل بارش‌های مناسب، پرآب بودن رودخانه قزل‌اوزن و خنکی هوا، کشت برنج در حاشیه این رودخانه رونق بیشتری گرفته است؛ به‌طوری‌که علاوه بر شالیکاران بومی منطقه، برنج‌کارانی از استان‌های شمالی کشور نیز در این محدوده حضور پیدا کرده‌اند و این روزها مشغول نشاکاری برنج هستند.

برنجکاری یکی از مهم ترین فعالیت کشاورزی در مازندران و منبع مهم درآمد کشاورزان این استان است و با تولید بیش از یک میلیون تن، ۴۲ درصد برنج مورد نیاز کشور از این خطه شمالی تامین می‌شود. همچنین مازندران تولید کننده ۷۲ نوع محصول زراعی و باغی است که در تولید ۱۵ محصول رتبه اول تا سوم کشور را دارد. در این گزارش تصویری از آسمان نگاهی به شالیزارهای مازندران داریم.

میراث کهن تولید ابریشم از کرم ابریشم، که قدمتی چند هزار ساله دارد و در بسیاری از مناطق ایران بخصوص در مناطق روستایی نظیر استان مازندران در (شهرستان‌های سوادکوه و سوادکوه شمالی) و در خراسان شمالی (شهرستان راز و جرگلان) همچنان انجام می‌شود و علاقه‌مندان خاص خود را دارد. منطقه لفور سوادکوه شمالی با شهرت دیرینه‌اش در نوغانداری، امسال نیز شاهد تولید قابل توجه "پیله تر" توسط نوغانداران روستا‌های این منطقه، از جمله روستای بورخانی، بوده است که حاصل آن، تولید نخ‌های ابریشم با کیفیت است. در سال ۱۴۰۴، نوغانداران شهرستان سوادکوه‌شمالی موفق به تولید ۷ هزار و ۵۰۰ کیلوگرم پیله کرم ابریشم شدند. این میزان تولید، درآمدی بالغ بر ۳ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان را برای این تولیدکنندگان به ارمغان آورده است. منطقه لفور نه تنها به عنوان مرکز تولید "پیله تر" ثبت ملی شده است، بلکه در گذشته از وجود کارخانه رنگرزی و نخ‌ریسی نیز بهره‌مند بوده که این امر خود انگیزه‌ای برای تولیدکنندگان محسوب می‌شد. در گذشته‌های دور، زنان روستا با مهارت سنتی خود، پیله ابریشم را به نخ تبدیل می‌کردند، اما امروزه بیشتر این پیله‌ها به جهاد کشاورزی یا مراکز خریدار پیله فروخته میشوند. بهترین زمان برای آغاز تولید و پرورش کرم ابریشم اوایل بهار، هم‌زمان با رویش برگ‌های تازه درخت توت است. برای موفقیت در این کار، کرم‌ها باید در اتاقی تمیز، آرام، به دور از نور مستقیم و جریان باد نگهداری شوند، به طوری که دمای محیط بین ۲۳ تا ۲۸ درجه سانتی‌گراد و رطوبت آن کاملاً متعادل و به‌دور از نم و بخار باشد. تغذیه این کرم‌ها منحصراً برگ تازه و تمیز درخت توت است که باید به‌ویژه در سنین اولیه رشد، شسته، خشک و خرد شود. کرم ابریشم طی یک دوره ۳۰ تا ۳۵ روزه، پنج مرحله رشدی را پشت سر می‌گذارد که بین هر مرحله با پوست‌اندازی همراه است و در این زمان نباید آنها را جابه‌جا کرد یا به آنها غذا داد. پس از رسیدن به رشد کامل و هنگام آماده شدن برای تنیدن، باید بستر مناسبی شامل شاخه، کاه، نی یا کارتن‌های سوراخ‌دار در اختیار کرم‌ها قرار داد تا طی ۳ تا ۵ روز پیله‌های خود را تکمیل کنند و آماده برداشت شوند.

مسابقات چند جانبه «سوپراندرو» موتور تریل در دو کلاس موتور ایرانی و موتور خارجی، روز جمعه (۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۵) با حضور۶۴ شرکت‌کننده از استان‌های شمال شرق کشور در شهرستان سملقان خراسان شمالی برگزار شد.

در دل کوه‌ها، جنگل‌ها و دشت‌های وسیع مازندران و در منطقه حفاظت شده "سرتنگه سوادکوه"، مردانی درحال نگهبانی و انجام وظیفه در قبال محیط زیست هستند که کمتر نامشان شنیده شده است. محیط‌بانانی که هیچگاه نه به دنبال شهرت بوده‌اند و نه منفعت مالی، اما شب و روزشان را وقف نگهبانی از طبیعت کرده‌اند. آنها با کمترین امکانات، در برابر شکارچیان غیرمجاز، تخریب جنگل و قاچاق گونه‌های جانوری می‌ایستند؛ چشم‌های همیشه بیدار طبیعت که برخی‌شان در مسیر انجام وظیفه، جان خود را فداکرده‌اند. محیط‌بانان منطقه حفاظت‌شده سرتنگه سوادکوه همواره آماده، هوشیار و پایبند به مسئولیت‌اند؛ نگهبانانی که وظایف خود را با دقت و تعهد انجام می‌دهند. تصاویر این گزارش در چندین مرحله و در دی ماه ۱۴۰۴ و اردیبهشت ۱۴۰۵ ثبت شده‌اند.

هم‌ زمان با آغاز فصل نشای برنج در منطقه دودانگه شهرستان ساری، شالیکاران با برگزاری مسابقه نمادین «فوتشال» که امروز جمعه 18 اردیبهشت 1405، در زمین‌های شالیزاری انجام شد به استقبال فصل کِشت و تولید میروند. این رویداد ورزشی بومی که با استقبال پرشور اهالی همراه است با هدف ترویج فرهنگ نشاط و امید در جامعه کشاورزی برگزار میشود. مهم‌ترین دستاورد این سنت محلی، ایجاد پیوند میان نسل جوان با فعالیت‌های تولیدی و صیانت از میراث کشاورزی منطقه است. بدین ترتیب، شالیکاران با روحیه مضاعف و شادمانی، فعالیت‌های جدی زراعی خود را در شالیزارهای این منطقه آغاز میکنند.

ویدئویی از بارش برف در گردنه حیران را مشاهده می‌کنید.

«نیشکر» یکی از محصولات تولیدی بخش کشاورزی استان مازندران است که محصول آن به عنوان شکر قرمز طرفداران زیادی در طب سنتی دارد. کشت «نیشکر» با توجه به میزان بارندگی اخیر و شرایط آب و هوایی نسبت به سال گذشته کاهش داشته است. گیاه نیشکر دونوع است که یک نوع آن قدیمی و شکر یک ساله نام دارد، نوع دیگر آن به نیشکر هفت ساله معروف، که ضخیم تر و پرآب تر از نوع اول است.

نمک‌آبرود، شهرک تفریحی شناخته‌شده مازندران، جایی است که جنگل، دریا و ارتفاع در یک قاب جمع شده‌اند. تله‌کابین این مجموعه با عبور از دل مه و ارتفاعات سرسبز، چشم‌اندازی کم‌نظیر پیش روی گردشگران می‌گذارد و آن‌ها را به تجربه‌ای نزدیک به پرواز روی ابرها می‌برد.

جنگل النگدره این روزها در اوج آراستگی پاییزی‌اش، با طیفی از زردهای درخشان تا نارنجی‌های شعله‌وار، به تابلویی زنده از تغییر فصل بدل شده است؛ جایی که هر نسیم، برگ‌ها را همچون باران رنگ بر زمین می‌پاشد و مسیرهای سایه‌روشن جنگل را به گذرگاهی شاعرانه تبدیل می‌کند. صبح‌های مه‌آلود، صدای آرام جریان آب و نور کمرنگ خورشید که از میان شاخه‌ها عبور می‌کند، چشم‌اندازی می‌سازد که بسیاری را از شهر به دل طبیعت می‌کشاند. این روزها، النگدره میزبان موجی از گردشگران و طبیعت‌دوستانی‌ست که برای لمس نزدیک این زیبایی گذرا، قدم در راه‌های پیچ‌درپیچ جنگل می‌گذارند و لحظه‌های کوتاه اما ناب پاییز را در میان این رنگ‌ها ثبت می‌کنند.

طی امروز (سه‌شنبه، ۱۱ آذر ۱۴۰۴) بخش‌های گسترده‌ای از نوار شمالی و غرب ایران با کاهش دما، افزایش ابر و بارش پراکنده مواجه می‌شوند؛ درحالی‌که نواحی جنوبی و جنوب‌شرقی همچنان روز‌های گرم و آرامی را تجربه می‌کنند.

پاییز رنگارنگ در روستای تاریخی ابیانه درحالی با همان شکوه همیشگی‌اش خودنمایی می‌کند که سکوت پررنگ‌تر از هر رنگی در این روستا دیده می‌شود. کوچه‌ها خلوت‌ و درها بسته است. کمتر عابری است که زیر پای گام هایش با صدای خش خش برگ ها سکوت روستا را بشکند. سال‌هاست که جمعیت ابیانه رو به کاهش است و بسیاری از ساکنان آن به شهرهای بزرگ همچون اصفهان، کاشان و تهران مهاجرت کرده‌اند. در این گزارش تصویری نبود انسان یک گزینش زیبایی‌شناسانه نیست بلکه رویکردی انتخابی برای نشان دادن مفهوم مهاجرت از روستاها به شهرهاست.

استان گلستان که روزگاری به‌خاطر پنبه‌زارهایش «سرزمین طلای سفید» نام داشت، امروز به یکی از قطب‌های اصلی تولید توتون کشور تبدیل شده است. با روشن شدن هوا، کشاورزان روستا‌های شرق گلستان راهی مزارع می‌شوند تا برگ‌های توتون را بچینند و پیش از بالا رفتن آفتاب، محصول را به خشک‌خانه‌ها منتقل کنند. طبق آمار رسمی سال گذشته، بیش از هزار هکتار از اراضی استان زیر کشت توتون بوده و حدود ۱۸۰۰ تُن محصول برداشت شده است. بخشی از این محصول توسط شرکت دخانیات به‌صورت قراردادی خریداری می‌شود و بخشی دیگر در بازار آزاد و میان واسطه‌ها معامله می‌شود؛ واقعیتی که آینده‌ی این کشت سنتی را در سرزمین سابق پنبه با تردید همراه کرده است. روستای تقر تپه در حدود ۴۰ کیلومتری شمال‌شرق گرگان قرار دارد.

در سال ۱۳۷۴، با آبگیری سد لفور، بسیاری از روستا‌های زیبا و تاریخی این منطقه به زیر آب رفتند و ساکنان آنها مجبور به ترک خانه و کاشانه خود شدند. با گذشت سال‌ها از آبگیری سد لفور در سال ۱۳۷۴، بسیاری از روستا‌های این ناحیه خالی از سکنه شدند، اما هنوز چند دامدار در این دیار مانده‌اند و با کمترین امکانات، روزگار خود را سپری می‌کنند.

آتش سوزی‌های پی در پی تالاب میانکاله که هر ساله در چند نوبت انجام می شود با تلاش نیرو های آتش نشانی و به کمک مردم محلی مهار می شود. این آتش سوزی‌ها تهدیدی برای یکی از ارزشمند ترین زیستگاه پرندگان مهاجری محسوب می شود که از شمال دریای خزر برای بهره مندی از ظرفیت های این تالاب به این خطه از شمال سفر می کنند.

برنجکاری یکی از مهم ترین فعالیت کشاورزی در مازندران و منبع مهم درآمد کشاورزان این استان است و با تولید بیش از یک میلیون تن، ۴۲ درصد برنج مورد نیاز کشور از مازندران تامین می‌شود. فصل تابستان زمان برداشت برنج از ۲۱۰هزار هکتار زمین شالیزاری شمال کشور و شالیزارهای بند پی شرقی شهرستان بابل است.

ویدئویی زیبا و متفاوت از جاده چالوس را مشاهده می‌کنید.

نخستین مجموعه «بانجی معکوس» ایران و همچنین اولین سکوی بانجی جامپینگ شمال کشور (جی مکس) در مجموعه توریستی نمک آبرود استان مازندران افتتاح شده است. راه اندازی این مجموعه علاوه بر توسعه گردشگری ورزشی در شمال کشور زمینه ساز تجربه ای نو و متفاوت برای علاقه مندان به ورزش های هیجانی و ماجراجویانه در ایران خواهد بود.

در حالی که گرمای تابستان در کشور بیداد می‌کند، هوای خنک و مه‌آلود ییلاقات سوادکوه دعوتی است برای فرار به دامن طبیعت، جایی که مه‌ها بر فراز ابر‌ها میرقصند. «اسپرز» ییلاقی است که درشهرستان سوادکوه استان مازندران واقع شده. این ییلاق با چشم‌انداز‌های کوهستانی، جنگل‌های انبوه و هوای مطبوع، مقصدی جذاب برای گردشگران است. «اسپرز» به ویژه در فصل‌های بهار و تابستان، با گل‌های رنگارنگ و چمنزار‌های وسیع، جلوه‌ای زیبا به خود می‌گیرد. همچنین، این منطقه به دلیل آب و هوای خنک و دلپذیرش، محلی مناسب برای استراحت و فرار از گرما در فصل تابستان به شمار می‌رود.

روز جهانی دریای خزر مصادف است با ۲۱ مرداد ماه (۱۲ آگوست). این روز به یادبود امضای "کنوانسیون تهران" در سال ۲۰۰۳ توسط پنج کشور ساحلی دریای خزر برای حفاظت از محیط زیست این دریا نامگذاری شده است. در این روز، مراسم و جشن‌هایی در کشورهای حاشیه دریای خزر برگزار می‌شود تا اهمیت این دریاچه بزرگ و لزوم حفاظت از آن مورد توجه قرار گیرد.