بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در ۱۸مرداد۱۳۳۹ تأسیس شد. برخی وظایف بانک مرکزی عبارتاند از: حفظ ارزش داخلی و خارجی پول ملی کشور، انتشار اسکناس و ضرب سکههای فلزی رایج کشور، تنظیم مقررات مربوط به معاملات ارزی و ریالی، نظارت بر صدور و ورود ارز و پول رایج کشور، تنظیمکننده نظام پولی و اعتباری کشور، نظارت بر بانکها و مؤسسات اعتباری و... .
رسالت اصلی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بر آن است که با اجرای سیاستهای پولی و اعتباری شرایط مساعد برای پیشرفت اقتصادی کشور را فراهم کند و در اجرای برنامههای مختلف ازجمله برنامههای تثبیت و توسعه اقتصادی پشتیبان دولت باشد.
تاریخچه
نخستینبار اروپاییان در (۱۲۸۱/۱۸۶۴)، تأسیس بانک را بهوسیله ژان ساوالان فرانسوی، به میرزا محمودخان ناصرالملک پیشنهاد کردند. آنان در (۱۳۰۲/۱۸۸۵)، برای یککاسهشدن همه وجوهی که بین ایران و اروپا جریان داشت، تصمیم گرفتند با مشارکت سرمایهگذاران فرانسوی و بانک عثمانی، بانک ایران و افغانستان را تشکیل دهند، اما چون فرانسویان به این سرمایهگذاری اطمینان نداشتند، این کار عملی نشد. سرانجام انگلیسیها موفق شدند در ایران اولین بانک را تأسیس کنند.
ریاست بانک مرکزی
ریاست بانک مرکزی ایران از حساسترین سمتهای اقتصادی کشور است که در سالهای گذشته افراد مختلفی را در این مقام دیدهایم. ابراهیم شیبانی سال۱۳۸۲، طهماسب مظاهری سال۱۳۸۶، محمود بهمنی سال۱۳۸۷، ولیالله سیف سال۱۳۹۲ و عبدالناصر همتی سال۱۳۹۷ به این سمت منصوب شدند.
وظایف بانک مرکزی
براساس فصل دوم قانون پولی و بانکی کشور مصوب۱۳۵۱ (و آخرین اصلاحات آن بهصورت پانویس)، وظایف و اختیارات بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به شرح زیر است:
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بهعنوان تنظیمکننده نظام پولی و اعتباری کشور، موظف به انجام وظایف زیر است:
الف- انتشار اسکناس و سکههای فلزی رایج کشور، طبق مقررات این قانون.
ب- نظارت بر بانکها و مؤسسات اعتباری، طبق مقررات این قانون.
ج- تنظیم مقررات مربوط به معاملات ارزی و تعهد یا تضمین پرداختهای ارزی با تصویب شورای پول و اعتبار و همچنین نظارت بر معاملات ارزی.
د- نظارت بر معاملات طلا و تنظیم مقررات مربوط به این معاملات با تصویب هیئت وزیران.
ه- نظارت بر صدور و ورود پول رایج ایران و تنظیم مقررات مربوط به آن با تصویب شورای پول و اعتبار.
همچنین بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بهعنوان بانکدار دولت، موظف به انجام وظایف زیر است:
الف- نگهداری حسابهای وزارتخانهها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و شرکتهای دولتی و شهرداریها و همچنین مؤسساتی که بیش از نصف سرمایه آنها متعلق به وزارتخانهها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و شرکتهای دولتی یا شهرداریهاست و انجام تمام عملیات بانکی آنها در داخل و خارج از کشور.
ب- فروش و بازپرداخت اصل و بهره انواع اوراق قرضه دولتی و اسناد خزانه بهعنوان عامل دولت و واگذاری این عاملیت به افراد یا مؤسسات دیگر.
ج- نگهداری تمام ذخایر ارزی و طلای کشور.
د- نگهداری وجوه ریالی صندوق بینالمللی پول و بانک بینالمللی ترمیم و توسعه و شرکت مالی بینالمللی و مؤسسه بینالمللی توسعه و مؤسسات مشابه یا وابسته به این مؤسسات.
ه- انعقاد موافقتنامه پرداخت در اجرای قراردادهای پولی و مالی و بازرگانی و ترانزیتی بین دولت و سایر کشورها.
*رسالت اصلی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بر آن است که با اجرای سیاستهای پولی و اعتباری شرایط مساعد برای پیشرفت اقتصادی کشور را فراهم کند و در اجرای برنامههای مختلف ازجمله برنامههای تثبیت و توسعه اقتصادی پشتیبان دولت باشد. در این راه حفظ ثبات ارزش پول و تعادل موازنه پرداختها همراه با رشد مدوام اقتصادی از طریق اجرای سیاستهای پولی از اهداف مهم آن بهشمار میرود.
سیاست پولی بعد از انقلاب
مهمترین ابزارهای سیاست پولی که در دوره بعد از انقلاب اسلامی استفاده شدهاند، عبارتاند از:
نرخهای ذخیره قانونی که ابزار مؤثری بوده است، اما انعطافپذیری زیادی ندارد.
عملیات بازار باز که از سال۱۳۷۹ از طریق اوراق مشارکت بانک مرکزی استفاده شده است.
تعیین نرخ سود سپردهها و وامدهی از سوی دولت و مجلس که تأکید، بیشتر بر نرخ وامدهی بانکها بوده است.
سیاست تعیین سقف اعتباری؛ این سیاست در طول برنامه سوم کنار گذاشته شد، اما در برنامه چهارم بهشدت مورد توجه دولت بوده است.
سپرده ویژه بانکها نزد بانک مرکزی که بهدلیل نامناسببودن نرخ بازدهی آن مؤثر نبوده است.
تعیین نرخ ارز از سوی بانک مرکزی.
بانک مرکزی
| شهرآرانیوز 
حراج ۱۰۰ هزار قطعه سکه توسط بانک مرکزی و فروش تنها حدود ۴۱ هزار قطعه از این میزان، در کنار تعهد بازخرید سکهها با قیمت بالاتر، این پرسش را ایجاد کرده است که بانک مرکزی چه سطحی از قیمت دلار را برای پایان پاییز در نظر گرفته است.
کد خبر: ۴۴۴۱۲۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۸
«شهرآرانیوز - گروه اقتصاد»، امروز هجدهم شهریور ماه، قرار است ۱۰۰ هزار سکه تمامبهار آزادی در بورس کالا عرضه شود. فرزان راعی، کارشناس بازارهای مالی، ضمن نقد این طرح، نسبت به کارایی آن برای کنترل نقدینگی و التهابات بازار ابراز تردید کرد.
کد خبر: ۴۴۳۷۲۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۸
بانک مرکزی چهارشنبه ۱۸ شهریورماه ۱۴۰۵، تعداد ۱۰۰ هزار قطعه سکه تمام بهار آزادی ضرب سال ۱۳۸۶ را در قالب اوراق سلف موازی سکه در بورس کالای ایران عرضه میکند؛ اوراقی با سررسید سهماهه که دارندگان آن میتوانند در سررسید، سکه فیزیکی دریافت کنند یا مطابق شرایط اعلامشده از بازدهی حداقل ۷ درصدی بهرهمند شوند.
کد خبر: ۴۴۳۷۲۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۷
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران برای نخستینبار، روز چهارشنبه ۱۸ شهریورماه ۱۴۰۵، نسبت به عرضه و انتشار «اوراق سلف موازی استاندارد تمام سکه» از طریق بورس کالای ایران اقدام میکند.
کد خبر: ۴۴۳۱۳۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۵
تغییر سیاستهای کلان در مدیریت بازار طلا، بانک مرکزی را به حاشیه نظارتی کشانده است. در شرایطی که رؤسای پیشین بانک مرکزی بر مسئولیت مستقیم این نهاد در قبال بازار طلا تأکید داشتند، مدیریت فعلی با واگذاری سامانه «ناظر» به نهادهای امنیتی و انتظامی، تلویحاً از پذیرش مسئولیت مستقیم بر فعالیت پلتفرمهای مجازی طلا سرباز زده است.
کد خبر: ۴۴۳۰۱۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۵
بانک مرکزی اعلام کرد که طرح «اوراق سلف موازی استاندارد تمام سکه» با تضمین سود ۷ درصدی، تفاوتی بنیادین با طرح ناتمام اوراق گواهی سکه دارد که خارج از چارچوب سازمان بورس تعریف شده بود.
کد خبر: ۴۴۲۹۲۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۴
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در راستای توسعه ابزارهای مالی و فراهم کردن امکان سرمایهگذاری در بازار طلا و کنترل نقدینگی، برای نخستین بار «اوراق سلف موازی استاندارد تمام سکه» را در تاریخ ۱۸ شهریورماه ۱۴۰۵ منتشر میکند.
کد خبر: ۴۴۲۸۳۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۴
رئیسکل بانک مرکزی با تأکید بر اینکه این بانک در برابر نوسانات غیرعادی بازار ارز منفعل نخواهد بود، اعلام کرد: در صورت فاصله گرفتن نرخها از واقعیتهای بنیادی اقتصاد، بانک مرکزی در زمان مناسب و متناسب با شرایط بازار مداخله خواهد کرد.
کد خبر: ۴۴۲۶۵۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۳
دادههای بانک مرکزی پرده از یک واقعیت تلخ در اقتصاد مسکن برمیدارد: صنعت ساختمان از قله رشد ۷ درصدی در سال ۱۴۰۲ به رکود منفی ۱۵.۸ درصدی در سال ۱۴۰۴ رسیده است. این ارقام که حاکی از توقف کامل فعالیتهای عمرانی است، زنگ خطری جدی برای بازار مسکن و صنایع وابسته محسوب میشود؛ چرا که افت مستمر در چهار فصل سال، حکایت از یک بحران ساختاری دارد که تا پایان سال نیز تداوم داشته است.
کد خبر: ۴۴۲۴۹۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۲
«شهرآرانیوز – گروه اقتصاد»، شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی استان در یکصدوچهلونهمین جلسه تصویب کرد که یک کارگروه واسط ذیل معاونت اقتصادی استانداری تشکیل شود و با رعایت یک نظام اولویتبندی دقیق براساس درصد رفع تعهد ارزی صادرکنندگان و واردکنندگان، از ارسال فهرست خلاف واقع بدهکاران به دادسرا و تعزیرات جلوگیری کند.
کد خبر: ۴۴۲۴۳۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۲
مدیرعامل شرکت اعتبارسنجی ایران گفت: بر اساس ابلاغ بانک مرکزی، از ۲۳ خرداد تا ۱۵ شهریور، اثر منفی چکهای برگشتی و اقساط معوق تسهیلات چهار بانک دچار اختلال در گزارشهای اعتبارسنجی افراد ثبت نمیشود.
کد خبر: ۴۴۲۰۱۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۰
رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به مشکلات ایجادشده برای مردم در جریان اختلالات اخیر اظهار کرد: در این مدت بخش مهمی از مردم دچار مشکل شدند و من به عنوان رئیس بانک مرکزی، از طرف همکارانم، بخش فناوری اطلاعات، بانک ملی، بانک صادرات و بانک تجارت از مردم عزیز عذرخواهی میکنم؛ مردم اذیت شدند و این حداقل کاری است که ما میتوانیم انجام دهیم.
کد خبر: ۴۴۱۹۹۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۰
مدیرکل توسعه و برنامهریزی معاونت جوانان وزارت ورزش و جوانان ضمن تشریح آخرین وضعیت پرداخت وام ازدواج گفت: در صحبتهایی که با کمیسیون بودجه مجلس، بانک مرکزی و دولت انجام گرفت، مقرر شد امسال مطالبات سال قبل پرداخت شود و در سال جدید، سقف زمانی پرداخت وام ازدواج نهایتاً بیش از سه ماه طول نکشد.
کد خبر: ۴۴۱۸۱۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۹
پس از عرضه ۵۰۰ میلیون دلار اسکنان در بازار توسط بانک مرکزی، دادهها نشان میدهد عرضه ارز از تقاضای واقعی پیشی گرفته است.
کد خبر: ۴۴۱۵۴۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۸
در حالی که بانک مرکزی با هدف تعادلبخشی به بازار، بسته بزرگ ۵۰۰ میلیون دلاری را به روی شبکه بانکی گشوده است، آمار معاملات سه روز نخست (۳ تا ۵ شهریور) نشان میدهد تقاضای واقعی در شبکه بانکی بسیار کمتر از انتظارات بوده و تنها ۲۰ میلیون دلار از این منابع جذب شده است.
کد خبر: ۴۴۱۲۴۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۷
تأخیر شدید در اعطای تسهیلات تکلیفی و انباشت تقاضا موجب شده است ۵۲۰ هزار و ۵۴ نفر در صف انتظار دریافت وام ازدواج باقی بمانند، در حالی که میانگین پرداخت وام در شبکه بانکی فاصله چشمگیری با حجم متقاضیان دارد.
کد خبر: ۴۴۱۰۵۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۵
معاون ارزی بانک مرکزی گفت️: بیش از ۱۷ میلیارد دلار ارز از ابتدای سال تاکنون برای بخشهای صنعت، کشاورزی، دارو و بهداشت تامین شده است.
کد خبر: ۴۴۱۰۲۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۵
حسابرس کل بانک مرکزی با بیان اینکه ۴۵۱ هزار نفر در صف وام ازدواج و ۴۵۷ هزار نفر در صف وام فرزندآوری هستند، گفت: این در حالیست که برای امسال ۳۵۰ همت تسهیلات ازدواج و ۸۵ همت تسهیلات فرزندآوری به شبکه بانکی ابلاغ شده است.
کد خبر: ۴۴۰۹۸۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۵
شیوه نامه اجرایی کارت رفاهی متصل به اوراق گام مبتنی بر قرضالحسنه در راستای تسریع در روند پرداخت تسهیلات ازدواج و فرزنداوری به شبکه بانکی ابلاغ شد.
کد خبر: ۴۴۰۹۸۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۵
طبق اعلام بانک مرکزی، در مرداد ماه ۱۴۰۵، تورم ماهانه با نرخ ۳.۷ درصدی نشانههای ثبت کاهش شتاب تورم که از سه ماه قبل شروع شده بود را نشان میدهد.
کد خبر: ۴۴۰۸۲۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۴