بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در ۱۸مرداد۱۳۳۹ تأسیس شد. برخی وظایف بانک مرکزی عبارتاند از: حفظ ارزش داخلی و خارجی پول ملی کشور، انتشار اسکناس و ضرب سکههای فلزی رایج کشور، تنظیم مقررات مربوط به معاملات ارزی و ریالی، نظارت بر صدور و ورود ارز و پول رایج کشور، تنظیمکننده نظام پولی و اعتباری کشور، نظارت بر بانکها و مؤسسات اعتباری و... .
رسالت اصلی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بر آن است که با اجرای سیاستهای پولی و اعتباری شرایط مساعد برای پیشرفت اقتصادی کشور را فراهم کند و در اجرای برنامههای مختلف ازجمله برنامههای تثبیت و توسعه اقتصادی پشتیبان دولت باشد.
تاریخچه
نخستینبار اروپاییان در (۱۲۸۱/۱۸۶۴)، تأسیس بانک را بهوسیله ژان ساوالان فرانسوی، به میرزا محمودخان ناصرالملک پیشنهاد کردند. آنان در (۱۳۰۲/۱۸۸۵)، برای یککاسهشدن همه وجوهی که بین ایران و اروپا جریان داشت، تصمیم گرفتند با مشارکت سرمایهگذاران فرانسوی و بانک عثمانی، بانک ایران و افغانستان را تشکیل دهند، اما چون فرانسویان به این سرمایهگذاری اطمینان نداشتند، این کار عملی نشد. سرانجام انگلیسیها موفق شدند در ایران اولین بانک را تأسیس کنند.
ریاست بانک مرکزی
ریاست بانک مرکزی ایران از حساسترین سمتهای اقتصادی کشور است که در سالهای گذشته افراد مختلفی را در این مقام دیدهایم. ابراهیم شیبانی سال۱۳۸۲، طهماسب مظاهری سال۱۳۸۶، محمود بهمنی سال۱۳۸۷، ولیالله سیف سال۱۳۹۲ و عبدالناصر همتی سال۱۳۹۷ به این سمت منصوب شدند.
وظایف بانک مرکزی
براساس فصل دوم قانون پولی و بانکی کشور مصوب۱۳۵۱ (و آخرین اصلاحات آن بهصورت پانویس)، وظایف و اختیارات بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به شرح زیر است:
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بهعنوان تنظیمکننده نظام پولی و اعتباری کشور، موظف به انجام وظایف زیر است:
الف- انتشار اسکناس و سکههای فلزی رایج کشور، طبق مقررات این قانون.
ب- نظارت بر بانکها و مؤسسات اعتباری، طبق مقررات این قانون.
ج- تنظیم مقررات مربوط به معاملات ارزی و تعهد یا تضمین پرداختهای ارزی با تصویب شورای پول و اعتبار و همچنین نظارت بر معاملات ارزی.
د- نظارت بر معاملات طلا و تنظیم مقررات مربوط به این معاملات با تصویب هیئت وزیران.
ه- نظارت بر صدور و ورود پول رایج ایران و تنظیم مقررات مربوط به آن با تصویب شورای پول و اعتبار.
همچنین بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بهعنوان بانکدار دولت، موظف به انجام وظایف زیر است:
الف- نگهداری حسابهای وزارتخانهها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و شرکتهای دولتی و شهرداریها و همچنین مؤسساتی که بیش از نصف سرمایه آنها متعلق به وزارتخانهها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و شرکتهای دولتی یا شهرداریهاست و انجام تمام عملیات بانکی آنها در داخل و خارج از کشور.
ب- فروش و بازپرداخت اصل و بهره انواع اوراق قرضه دولتی و اسناد خزانه بهعنوان عامل دولت و واگذاری این عاملیت به افراد یا مؤسسات دیگر.
ج- نگهداری تمام ذخایر ارزی و طلای کشور.
د- نگهداری وجوه ریالی صندوق بینالمللی پول و بانک بینالمللی ترمیم و توسعه و شرکت مالی بینالمللی و مؤسسه بینالمللی توسعه و مؤسسات مشابه یا وابسته به این مؤسسات.
ه- انعقاد موافقتنامه پرداخت در اجرای قراردادهای پولی و مالی و بازرگانی و ترانزیتی بین دولت و سایر کشورها.
*رسالت اصلی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بر آن است که با اجرای سیاستهای پولی و اعتباری شرایط مساعد برای پیشرفت اقتصادی کشور را فراهم کند و در اجرای برنامههای مختلف ازجمله برنامههای تثبیت و توسعه اقتصادی پشتیبان دولت باشد. در این راه حفظ ثبات ارزش پول و تعادل موازنه پرداختها همراه با رشد مدوام اقتصادی از طریق اجرای سیاستهای پولی از اهداف مهم آن بهشمار میرود.
سیاست پولی بعد از انقلاب
مهمترین ابزارهای سیاست پولی که در دوره بعد از انقلاب اسلامی استفاده شدهاند، عبارتاند از:
نرخهای ذخیره قانونی که ابزار مؤثری بوده است، اما انعطافپذیری زیادی ندارد.
عملیات بازار باز که از سال۱۳۷۹ از طریق اوراق مشارکت بانک مرکزی استفاده شده است.
تعیین نرخ سود سپردهها و وامدهی از سوی دولت و مجلس که تأکید، بیشتر بر نرخ وامدهی بانکها بوده است.
سیاست تعیین سقف اعتباری؛ این سیاست در طول برنامه سوم کنار گذاشته شد، اما در برنامه چهارم بهشدت مورد توجه دولت بوده است.
سپرده ویژه بانکها نزد بانک مرکزی که بهدلیل نامناسببودن نرخ بازدهی آن مؤثر نبوده است.
تعیین نرخ ارز از سوی بانک مرکزی.
بانک مرکزی
| شهرآرانیوز 
شبکه بانکی کشور در ۱۰ ماهه نخست سال ۱۴۰۴ در مجموع ۸ هزار و ۴۹۲ همت تسهیلات پرداخت کرده که تنها حدود ۲.۵ درصد آن مربوط به خرید و تعمیر مسکن بوده است.
کد خبر: ۳۹۴۶۵۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۲/۰۴
شبکه بانکی طی ۱۰ماهه ابتدایی امسال، مبلغ ۸ هزار و ۴۹۲ همت تسهیلات پرداخت کرده که در مقایسه با دوره مشابه سال قبل، مبلغ ۲ هزار و ۶۵۴ همت معادل ۴۵.۲ درصد افزایش یافته است. دو هزار و ۱۹۹ همت از این تسهیلات به همراه بخشی از تسهیلات در قالب کارتهای اعتباری معادل ۲۶.۷ درصد به مصرفکنندگان نهایی (خانوار) تعلق گرفته است.
کد خبر: ۳۹۴۶۴۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۲/۰۴
بانک مرکزی پیشنویس آییننامه حذف چهار صفر از پول ملی را تصویب کرد و اجرای طرح پس از تأیید دولت آغاز میشود.
کد خبر: ۳۹۴۶۰۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۲/۰۴
حذف رانت ارزی اتفاق شگفتی را در نظام بانکی ایران رقم زده است. با حذف رانت ارزی، تقاضا برای واردات کالا و دریافت ارز تجاری به شکلی محسوس کاهش پیدا کرده است.
کد خبر: ۳۹۴۴۸۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۲/۰۳
در شرایطی مبلغ وام ازدواج برای ۱۴۰۵ همان ۳۰۰ میلیون تومان ماند که نرخ نکول این وامها زیر ۲ درصد است.
کد خبر: ۳۹۴۳۴۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۲/۰۳
بانک مرکزی پس از اخذ تعهد کتبی از هیئتمدیره ۵ بانک و یک موسسه اعتباری دسترسی آنها به سامانه ساتنا را مجددا برقرار کرد.
کد خبر: ۳۹۴۲۴۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۲/۰۲
رئیس کمیسیون توسعه صادرات اتاق بازرگانی درباره اقدامات بانک مرکزی گفت: در چند روز گذشته بانک مرکزی با تحت فشار گذاشتن صادرکنندگان برای رفع تعهد ارزی، باعث التهاب بازار ارز شده است.
کد خبر: ۳۹۴۱۰۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۲/۰۲
شش بانک دارای اضافهبرداشت با ارائه تعهد به بانک مرکزی، از زیر تیغ محدودیت ساتنا خارج شدند.
کد خبر: ۳۹۴۰۶۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۲/۰۲
معاون امور زنان و خانواده رئیسجمهور با اشاره به اینکه بیش از ۱۰۰۰ قاضی زن در کشور فعالیت میکنند، گفت: امروز برای نخستینبار شاهد حضور زن در هیئت نظارت بانک مرکزی، ریاست سازمان خصوصیسازی و ریاست سازمان هواشناسی کشور هستیم.
کد خبر: ۳۹۳۵۰۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۹
یک مقام مسئول بانک مرکزی گفت: ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی دارو و تجهیزات پزشکی همچنان پابرجا خواهد بود و دولت تا زمان حصول اطمینان از عدم بروز اختلال در زنجیره تأمین این اقلام حیاتی، برنامهای برای حذف این نرخ ندارد.
کد خبر: ۳۹۳۴۷۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۸
بعد از ماهها انتطار واردکنندگان کالاهای اساسی برای دریافت طلب خود از دولت، حالا یک مسئول بانک مرکزی میگوید که بدهی آنها تا پایان سال تعیین تکلیف میشود.
کد خبر: ۳۹۳۴۴۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۸
بانک مرکزی با اصلاح نحوه اجرای ضوابط، مشکل افتتاح حساب برای دریافت تسهیلات بانکی اعلام کرد: ضوابط افتتاح و نگهداری حساب محدودیتی برای متقاضیان تسهیلات بانکی ایجاد نمیکند.
کد خبر: ۳۹۳۰۹۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۷
در ادامه اقدامات نظارتی، بانک مرکزی تصمیم گرفته از امروز سطح دسترسی بانکهای دارای اضافهبرداشت به سامانه ساتنا را محدود کند؛ تصمیمی که با هدف مهار ناترازی و تقویت انضباط پولی در شبکه بانکی اتخاذ شده است.
کد خبر: ۳۹۲۹۸۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۷
با تغییر سیاست ارزی بانک مرکزی، ارز ترجیحی ۱۱۴ هزار تومانی نهادههای دامی کنار گذاشته شد و نرخهای جدید برای عرضه نهاده در بازارگاه تعیین شد.
کد خبر: ۳۹۳۰۰۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۷
بانک مرکزی با اشاره به اظهارات معاون وزارت صمت اعلام کرد: مرجع قانونی تأیید و اعلام قیمتهای خودرو، سازمان حمایت از مصرفکنندگان و تولیدکنندگان است.
کد خبر: ۳۹۲۸۶۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۶
رئیسکل بانک مرکزی از خرید بیش از ۱۲۱ هزار میلیارد تومان کالای اساسی توسط مردم از طریق کالابرگ خبر داد.
کد خبر: ۳۹۲۳۷۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۴
عبدالناصر همتی در قالب مدیریت کارگروه ماده ۱۳ آییننامه امنیت غذایی، مسئول تعیین تکلیف مسائل مرتبط با زنجیره نان شد.
کد خبر: ۳۹۲۱۵۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۲
مدیرکل بررسیهای اقتصادی بانک مرکزی هشدار داد: ممکن است بخشی از معاملات درسامانه خودنویس و بخشی در کاتب ثبت شود؛ که درحال حاضر وزارت راه و شهرسازی بخشی از این دسترسی را به بانک مرکزی داده است، اما هنوز دسترسیای به سامانه کاتب وجود ندارد که این میتواند پوشش آماری را کاهش دهد.
کد خبر: ۳۹۱۹۴۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۱
تا پایان آذر ۱۴۰۴، مجموع پولی که مردم ایران در بانکها سپردهگذاری کردهاند از ۱۷ هزار همت عبور کرده است.
کد خبر: ۳۹۱۹۳۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۱
بررسی گزارش بانک مرکزی از تراکنشهای شاپرک در دیماه ۱۴۰۴، حکایت از سقوط ۱۰۰ هزار میلیارد تومانی ارزش تراکنشها در این ماه نسبتبه ماه گذشته دارد. این کاهش معنادار در مبلغ فروش اینترنتی، تنها نشاندهنده بخش کوچکی از آسیب اقتصادی ناشی از قطع اینترنت به کسبوکارهای خرد است.
کد خبر: ۳۹۱۶۹۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۰