بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در ۱۸مرداد۱۳۳۹ تأسیس شد. برخی وظایف بانک مرکزی عبارت‌اند از: حفظ ارزش داخلی و خارجی پول ملی کشور، انتشار اسکناس و ضرب سکه‌های فلزی رایج کشور، تنظیم مقررات مربوط به معاملات ارزی و ریالی، نظارت بر صدور و ورود ارز و پول رایج کشور، تنظیم‌کننده نظام پولی و اعتباری کشور، نظارت بر بانک‌ها و مؤسسات اعتباری و... .
رسالت اصلی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بر آن است که با اجرای سیاست‌های پولی و اعتباری شرایط مساعد برای پیشرفت اقتصادی کشور را فراهم کند و در اجرای برنامه‌های مختلف ازجمله برنامه‌های تثبیت و توسعه اقتصادی پشتیبان دولت باشد.
تاریخچه
نخستین‌بار اروپاییان در (۱۲۸۱/۱۸۶۴)، تأسیس بانک را به‌وسیله ژان ساوالان فرانسوی، به میرزا محمودخان ناصرالملک پیشنهاد کردند. آنان در (۱۳۰۲/۱۸۸۵)، برای یک‌کاسه‌شدن همه وجوهی که بین ایران و اروپا جریان داشت، تصمیم گرفتند با مشارکت سرمایه‌گذاران فرانسوی و بانک عثمانی، بانک ایران و افغانستان را تشکیل دهند، اما چون فرانسویان به این سرمایه‌گذاری اطمینان نداشتند، این کار عملی نشد. سرانجام انگلیسی‌ها موفق شدند در ایران اولین بانک را تأسیس کنند.
ریاست بانک مرکزی
ریاست بانک مرکزی ایران از حساس‌ترین سمت‌های اقتصادی کشور است که در سال‌های گذشته افراد مختلفی را در این مقام دیده‌ایم. ابراهیم شیبانی سال۱۳۸۲، طهماسب مظاهری سال۱۳۸۶، محمود بهمنی سال۱۳۸۷، ولی‌الله سیف سال۱۳۹۲ و عبدالناصر همتی سال۱۳۹۷ به این سمت منصوب شدند.
وظایف بانک مرکزی
براساس فصل دوم قانون پولی و بانکی کشور مصوب۱۳۵۱ (و آخرین اصلاحات آن به‌صورت پانویس)، وظایف و اختیارات بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به شرح زیر است:
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان تنظیم‌کننده نظام پولی و اعتباری کشور، موظف به انجام وظایف زیر است:
الف- انتشار اسکناس و سکه‌های فلزی رایج کشور، طبق مقررات این قانون.
ب- نظارت بر بانک‌ها و مؤسسات اعتباری، طبق مقررات این قانون.
ج- تنظیم مقررات مربوط به معاملات ارزی و تعهد یا تضمین پرداخت‌های ارزی با تصویب شورای پول و اعتبار و همچنین نظارت بر معاملات ارزی.
د- نظارت بر معاملات طلا و تنظیم مقررات مربوط به این معاملات با تصویب هیئت وزیران.
ه- نظارت بر صدور و ورود پول رایج ایران و تنظیم مقررات مربوط به آن با تصویب شورای پول و اعتبار.
همچنین بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان بانکدار دولت، موظف به انجام وظایف زیر است:
الف- نگهداری حساب‌های وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و شرکت‌های دولتی و شهرداری‌ها و همچنین مؤسساتی که بیش از نصف سرمایه آن‌ها متعلق به وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و شرکت‌های دولتی یا شهرداری‌هاست و انجام تمام عملیات بانکی آن‌ها در داخل و خارج از کشور.
ب- فروش و بازپرداخت اصل و بهره انواع اوراق قرضه دولتی و اسناد خزانه به‌عنوان عامل دولت و واگذاری این عاملیت به افراد یا مؤسسات دیگر.
ج- نگهداری تمام ذخایر ارزی و طلای کشور.
د- نگهداری وجوه ریالی صندوق بین‌المللی پول و بانک بین‌المللی ترمیم و توسعه و شرکت مالی بین‌المللی و مؤسسه بین‌المللی توسعه و مؤسسات مشابه یا وابسته به این مؤسسات.
ه- انعقاد موافقت‌نامه پرداخت در اجرای قرارداد‌های پولی و مالی و بازرگانی و ترانزیتی بین دولت و سایر کشورها.
*رسالت اصلی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بر آن است که با اجرای سیاست‌های پولی و اعتباری شرایط مساعد برای پیشرفت اقتصادی کشور را فراهم کند و در اجرای برنامه‌های مختلف ازجمله برنامه‌های تثبیت و توسعه اقتصادی پشتیبان دولت باشد. در این راه حفظ ثبات ارزش پول و تعادل موازنه پرداخت‌ها همراه با رشد مدوام اقتصادی از طریق اجرای سیاست‌های پولی از اهداف مهم آن به‌شمار می‌رود.
سیاست پولی بعد از انقلاب
مهم‌ترین ابزار‌های سیاست پولی که در دوره بعد از انقلاب اسلامی استفاده شده‌اند، عبارت‌اند از:
نرخ‌های ذخیره قانونی که ابزار مؤثری بوده است، اما انعطاف‌پذیری زیادی ندارد.
عملیات بازار باز که از سال۱۳۷۹ از طریق اوراق مشارکت بانک مرکزی استفاده شده است.
تعیین نرخ سود سپرده‌ها و وام‌دهی از سوی دولت و مجلس که تأکید، بیشتر بر نرخ وام‌دهی بانک‌ها بوده است.
سیاست تعیین سقف اعتباری؛ این سیاست در طول برنامه سوم کنار گذاشته شد، اما در برنامه چهارم به‌شدت مورد توجه دولت بوده است.
سپرده ویژه بانک‌ها نزد بانک مرکزی که به‌دلیل نامناسب‌بودن نرخ بازدهی آن مؤثر نبوده است.
تعیین نرخ ارز از سوی بانک مرکزی.
بانک مرکزی
| شهرآرانیوز 
هیات عالی بانک مرکزی با تصویب «دستورالعمل اجرایی تأسیس، فعالیت، نظارت و انحلال صندوق‌های قرض‌الحسنه» در تابستان ۱۴۰۵، نسخه جدید این دستورالعمل را جایگزین مصوبه زمستان ۱۴۰۳ کرد. این به‌روزرسانی با هدف شفاف‌سازی، تقویت نظارت و ساماندهی هرچه بیشتر صندوق‌های قرض‌الحسنه انجام شده است.
کد خبر: ۴۵۰۷۹۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۵
تعداد حساب‌های موجود در شبکه بانکی برای جمعیت ۸۷ میلیون نفری ایران حدود ۶۵۰ میلیون فقره اعلام شده است؛ یعنی به طور متوسط به ازای هر ایرانی حدود ۷.۵ حساب بانکی و به ازای جمعیت بزرگسال ۱۰ حساب بانکی وجود دارد؛ رقمی که پنج برابر استاندارد‌های جهانی است!
کد خبر: ۴۵۰۴۹۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۴
رئیس‌کل بانک مرکزی با اشاره به راه‌اندازی سامانه حسام برای ساماندهی حساب‌های بانکی تصریح کرد: در حال حاضر ۶۵۰ میلیون حساب بانکی داریم که اگر آن را به تعداد دارندگان حساب‌ها تقسیم کنیم، مشاهده خواهیم کرد که نسبت به استاندارد‌های جهانی بسیار بالاست. در دنیا سرانه حساب بانکی هر فرد کمتر از ۲ فقره است. هدف ما این است در یک بازه ۲ ساله ۶۵۰ میلیون را به ۳۰۰ میلیون حساب تقلیل دهیم.
کد خبر: ۴۵۰۲۶۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۳
بانک مرکزی از سامانه حسام با هدف یکپارچه‌سازی مدیریت سپرده‌های بانکی اشخاص حقیقی، شفاف‌سازی جریان‌های مالی و امکان بستن غیرحضوری حساب‌های مازاد و مسکوت رونمایی کرد.
کد خبر: ۴۵۰۲۶۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۳
«شهرآرانیوز – گروه اقتصاد»، در هر معامله تجاری اگر واحد پولی دوطرف یکسان باشد، دیگر نیازی به تبدیل ارز نیست و کار برای بازرگانان ساده‌تر می‌شود. این تعریف ساده‌ای برای مفهوم ریال برون مرزی یا به اصطلاح «ریال آف شور» است؛ طرحی که با وجود فواید بسیار، همچنان با مقاومت بی دلیل بانک مرکزی مواجه است.
کد خبر: ۴۴۹۹۹۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۲
نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی ضمن انتقاد به طرح بانک مرکزی برای فروش ۱۰ هزار دلار به شهروند بالای ۱۸ سال گفت: به خدا اگر از جهنم نمی‌ترسیدم خودم را جلوی بانک مرکزی آتش میزدم، اینها دارند کشور را به آمریکا می‌فروشند.
کد خبر: ۴۴۹۹۷۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۲
بانک مرکزی در اطلاعیه‌ای عمومی اعلام کرد که فعالیت برخی سایت‌ها در زمینه ارائه خدمات ثبت‌نام تسهیلات قرض‌الحسنه ازدواج و فرزندآوری با وعده تسریع در فرآیند ثبت درخواست کلاهبرداری است.
کد خبر: ۴۴۹۹۵۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۲
هیأت وزیران در مصوبه‌ای به بانک مرکزی اجازه داد مبلغ ۲ میلیون و ۹۶۸ هزار و ۲۱۱ میلیارد و ۹۶۷ میلیون و ۹۴۷ هزار و ۳۷ ریال از محل منابع داخلی خود برای تسویه تعهدات جمهوری اسلامی ایران به صندوق بین‌المللی پول پرداخت کند.
کد خبر: ۴۴۹۹۴۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۲
از امروز ۱۱ مهرماه، مسیر دسترسی متقاضیان به ارز سهمیه‌ای با سقف ۱۰ هزار دلار هموارتر شد. این طرح که با هدف پوشش هزینه‌های ضروری مانند سفر، درمان و تحصیل طراحی شده، در پنج بانک بزرگ کشور اجرایی می‌شود.
کد خبر: ۴۴۹۶۴۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۱
با تداوم محدودیت‌های معاملاتی بر تتر و ورود بانک مرکزی به پرونده صرافی‌های رمزارزی فاقد مجوز، زمین بازی در حال تغییر است. سیاست‌گذار پولی با هدف خنثی‌سازی نقش «دلار دیجیتال» در ایجاد انتظارات تورمی، در پی مسدودسازی کانال‌های غیررسمی است تا از انتقال شوک‌های معاملاتی به بازار نقدی ارز جلوگیری کند.
کد خبر: ۴۴۹۵۸۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۱
از صبح امروز شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵، فروش ۱۰ هزار دلار به هر کد ملی بالای ۱۸ سال با ابلاغ برنامه جدید ارزی بانک مرکزی در ۵ بانک آغاز شد.
کد خبر: ۴۴۹۵۶۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۱
بانک مرکزی در واکنش به نوسانات اخیر بازار ارز اعلام کرد که سطح فعلی نرخ ارز با متغیر‌های بنیادی اقتصاد همخوانی ندارد و بخش قابل توجهی از تحولات اخیر تحت تأثیر افزایش نااطمینانی، فشار‌های روانی و انتظارات بازار شکل گرفته است.
کد خبر: ۴۴۹۴۶۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۰
رییس کل بانک مرکزی از برنامه دولت برای افزایش حمایت کالابرگی از اقشار کم‌درآمد خبر داد و گفت: برای دست‌کم ۴۴ میلیون نفر از اقشار کم‌درآمد و متوسط به پایین، افزایش اعتبار کالابرگ در نظر گرفته شده است.
کد خبر: ۴۴۹۴۰۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۰۹
بانک مرکزی با انتشار اطلاعیه‌ای اعلام کرد: انجام هرگونه تبلیغات در زمینه خرید و فروش تسهیلات، امتیاز‌های اخذ تسهیلات، انواع سپرده بانکی، مجوز‌های تاسیس و فعالیت اشخاص تحت نظارت و همچنین اجاره حساب ممنوع است.
کد خبر: ۴۴۹۳۷۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۰۹
«شهرآرانیوز - گروه اقتصاد»، در حالی که بانک مرکزی از تزریق ۲ میلیارد دلار برای کنترل نوسانات ارزی خبر داده است، بازار ارز همچنان مسیر خود را طی می‌کند و واکنش هیجانی به این خبر نشان نداده است. یک کارشناس اقتصادی، معتقد است که «خبردرمانی» دیگر کارایی خود را از دست داده و بی‌اعتمادی فعالان بازار، مانع اصلی اثرگذاری اینگونه سیاست‌هاست.
کد خبر: ۴۴۹۲۴۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۰۹
نائب رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس درباره میزان رشد نقدینگی، گفت: میزان رشد نقدینگی نسبت به سال گذشته ۵۳ درصد و میزان رشد پایه پولی از ابتدای سال ۳۴ درصد (۷۶۱ همت افزایش) بوده است و ۲۷۰ همت از پایه پولی ایجاد شده صرف تامین مالی زنجیره‌ای کرده‌ایم.
کد خبر: ۴۴۹۱۵۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۰۸
در پی جهش قیمت دلار در بازار آزاد، یک صرافی عنوان کرد که با اعلام نهاد ناظر معاملات رمزارز شب‌ها متوقف و سقف خرید روزانه کاربران محدود می‌شود.
کد خبر: ۴۴۹۱۱۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۰۸
بانک مرکزی اعطای وام برای خرید طلا، ارز و رمزارز‌ها را ممنوع کرد.
کد خبر: ۴۴۹۰۸۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۰۸
رئیس سازمان بازرسی کل کشور در جمع مدیران عامل بانک‌ها ضمن آسیب‌شناسی فعالیت بانک‌ها، راهکار‌هایی را جهت رفع موانع و مشکلات حوزه بانکی ارائه داد.
کد خبر: ۴۴۹۰۸۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۰۸
«شهرآرانیوز - گروه اقتصاد»، در پی افزایش قیمت دلار به ۲۵۵ هزار تومان، قیمت طلا تا گرمی ۲۵ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان نیز جهش کرد. اما با اعلام عرضه ۲ میلیارد دلار از سوی بانک مرکزی به منظور کنترل بازار ارز، قیمت طلا نیز عقب نشینی کرد.
کد خبر: ۴۴۸۹۶۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۰۸