بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در ۱۸مرداد۱۳۳۹ تأسیس شد. برخی وظایف بانک مرکزی عبارتاند از: حفظ ارزش داخلی و خارجی پول ملی کشور، انتشار اسکناس و ضرب سکههای فلزی رایج کشور، تنظیم مقررات مربوط به معاملات ارزی و ریالی، نظارت بر صدور و ورود ارز و پول رایج کشور، تنظیمکننده نظام پولی و اعتباری کشور، نظارت بر بانکها و مؤسسات اعتباری و... .
رسالت اصلی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بر آن است که با اجرای سیاستهای پولی و اعتباری شرایط مساعد برای پیشرفت اقتصادی کشور را فراهم کند و در اجرای برنامههای مختلف ازجمله برنامههای تثبیت و توسعه اقتصادی پشتیبان دولت باشد.
تاریخچه
نخستینبار اروپاییان در (۱۲۸۱/۱۸۶۴)، تأسیس بانک را بهوسیله ژان ساوالان فرانسوی، به میرزا محمودخان ناصرالملک پیشنهاد کردند. آنان در (۱۳۰۲/۱۸۸۵)، برای یککاسهشدن همه وجوهی که بین ایران و اروپا جریان داشت، تصمیم گرفتند با مشارکت سرمایهگذاران فرانسوی و بانک عثمانی، بانک ایران و افغانستان را تشکیل دهند، اما چون فرانسویان به این سرمایهگذاری اطمینان نداشتند، این کار عملی نشد. سرانجام انگلیسیها موفق شدند در ایران اولین بانک را تأسیس کنند.
ریاست بانک مرکزی
ریاست بانک مرکزی ایران از حساسترین سمتهای اقتصادی کشور است که در سالهای گذشته افراد مختلفی را در این مقام دیدهایم. ابراهیم شیبانی سال۱۳۸۲، طهماسب مظاهری سال۱۳۸۶، محمود بهمنی سال۱۳۸۷، ولیالله سیف سال۱۳۹۲ و عبدالناصر همتی سال۱۳۹۷ به این سمت منصوب شدند.
وظایف بانک مرکزی
براساس فصل دوم قانون پولی و بانکی کشور مصوب۱۳۵۱ (و آخرین اصلاحات آن بهصورت پانویس)، وظایف و اختیارات بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به شرح زیر است:
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بهعنوان تنظیمکننده نظام پولی و اعتباری کشور، موظف به انجام وظایف زیر است:
الف- انتشار اسکناس و سکههای فلزی رایج کشور، طبق مقررات این قانون.
ب- نظارت بر بانکها و مؤسسات اعتباری، طبق مقررات این قانون.
ج- تنظیم مقررات مربوط به معاملات ارزی و تعهد یا تضمین پرداختهای ارزی با تصویب شورای پول و اعتبار و همچنین نظارت بر معاملات ارزی.
د- نظارت بر معاملات طلا و تنظیم مقررات مربوط به این معاملات با تصویب هیئت وزیران.
ه- نظارت بر صدور و ورود پول رایج ایران و تنظیم مقررات مربوط به آن با تصویب شورای پول و اعتبار.
همچنین بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بهعنوان بانکدار دولت، موظف به انجام وظایف زیر است:
الف- نگهداری حسابهای وزارتخانهها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و شرکتهای دولتی و شهرداریها و همچنین مؤسساتی که بیش از نصف سرمایه آنها متعلق به وزارتخانهها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و شرکتهای دولتی یا شهرداریهاست و انجام تمام عملیات بانکی آنها در داخل و خارج از کشور.
ب- فروش و بازپرداخت اصل و بهره انواع اوراق قرضه دولتی و اسناد خزانه بهعنوان عامل دولت و واگذاری این عاملیت به افراد یا مؤسسات دیگر.
ج- نگهداری تمام ذخایر ارزی و طلای کشور.
د- نگهداری وجوه ریالی صندوق بینالمللی پول و بانک بینالمللی ترمیم و توسعه و شرکت مالی بینالمللی و مؤسسه بینالمللی توسعه و مؤسسات مشابه یا وابسته به این مؤسسات.
ه- انعقاد موافقتنامه پرداخت در اجرای قراردادهای پولی و مالی و بازرگانی و ترانزیتی بین دولت و سایر کشورها.
*رسالت اصلی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بر آن است که با اجرای سیاستهای پولی و اعتباری شرایط مساعد برای پیشرفت اقتصادی کشور را فراهم کند و در اجرای برنامههای مختلف ازجمله برنامههای تثبیت و توسعه اقتصادی پشتیبان دولت باشد. در این راه حفظ ثبات ارزش پول و تعادل موازنه پرداختها همراه با رشد مدوام اقتصادی از طریق اجرای سیاستهای پولی از اهداف مهم آن بهشمار میرود.
سیاست پولی بعد از انقلاب
مهمترین ابزارهای سیاست پولی که در دوره بعد از انقلاب اسلامی استفاده شدهاند، عبارتاند از:
نرخهای ذخیره قانونی که ابزار مؤثری بوده است، اما انعطافپذیری زیادی ندارد.
عملیات بازار باز که از سال۱۳۷۹ از طریق اوراق مشارکت بانک مرکزی استفاده شده است.
تعیین نرخ سود سپردهها و وامدهی از سوی دولت و مجلس که تأکید، بیشتر بر نرخ وامدهی بانکها بوده است.
سیاست تعیین سقف اعتباری؛ این سیاست در طول برنامه سوم کنار گذاشته شد، اما در برنامه چهارم بهشدت مورد توجه دولت بوده است.
سپرده ویژه بانکها نزد بانک مرکزی که بهدلیل نامناسببودن نرخ بازدهی آن مؤثر نبوده است.
تعیین نرخ ارز از سوی بانک مرکزی.
بانک مرکزی
| شهرآرانیوز 
بانک مرکزی اعلام کرد: با اجرایی شدن تفکیک «قاعده کنترلی ۸۰ درصد» برای برگههای چک کاغذی و الکترونیکی در سامانه صیاد از ۲۴ تیر ماه ۱۴۰۵، مقررات دریافت دسته چک تغییر کرد.
کد خبر: ۴۳۴۱۱۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۶
بانک مرکزی اعلام کرد تورم ماهانه در تیر ماه ۱۴۰۵ نسبت به ماه قبل نصف شده و به ۳.۶ درصد رسیده است.
کد خبر: ۴۳۴۰۸۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۶
رئیسکل بانک مرکزی در نشست مشترک با اعضای کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی، با اشاره به اقدامات بانک مرکزی برای کنترل تورم، اعلام کرد: تورم ماهانه در تیرماه نسبت به ماه قبل تقریباً نصف شده است و روند مهار تورم و مدیریت نقدینگی با جدیت ادامه دارد.
کد خبر: ۴۳۳۸۷۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۵
بانک مرکزی در تازهترین عملیات بازار باز، ۶۰۰ هزار میلیارد ریال (۶۰۰ همت) نقدینگی به بازار بینبانکی تزریق کرد؛ رقمی که در مقایسه با تقاضای ۳۵۵۱.۳ همتی بانکها، تنها بخشی از نیاز نقدینگی شبکه بانکی را پوشش میدهد.
کد خبر: ۴۳۳۸۴۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۵
همزمان با تأکید بانک مرکزی بر کنترل نقدینگی و جلوگیری از خلق پول و همچنین رویکرد جدید مجلس در بودجهریزی برای جلوگیری از تأمین کسری بودجه از مسیرهای تورمزا، نشانههای همسویی سیاستهای پولی و مالی برای مهار تورم بیش از گذشته نمایان شده است.
کد خبر: ۴۳۳۵۵۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۴
دیوان محاسبات کشور اعلام کرد: رسیدگیهای دیوان محاسبات از ترک فعل بانک مرکزی در ایجاد زیرساختهای سامانه جامع اطلاعات ارزی حکایت دارد.
کد خبر: ۴۳۳۴۶۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۴
رئیس کل بانک مرکزی: مسئول تأمین کالا وزارت بهداشت و کشاورزی هستند که هر وقت درخواست ارز کردند تامین شده است.
کد خبر: ۴۳۲۹۶۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۱
جدیدترین گزارش بانک مرکزی از عملیات بازار باز نشان میدهد در حالی که بانکها ۴۴۸.۱ همت تقاضای نقدینگی داشتند، اما با کمتر از ۹ درصد آن یعنی تنها با ۴۰ همت آن موافقت شده است.
کد خبر: ۴۳۲۴۶۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۳۰
بر اساس آخرین آمار بانک مرکزی از ابتدای فروردین تا ۳۱ خرداد ماه ۱۴۰۵ حدود ۱۲۳ همت تسهیلات قرضالحسنه ازدواج و ۸ همت تسهیلات قرضالحسنه فرزندآوری به متقاضیان، توسط شبکه بانکی پرداخت شده است.
کد خبر: ۴۳۲۴۶۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۳۰
هیأت عالی بانک مرکزی با هدف به روز رسانی مقررات ناظر بر شرکتهای لیزینگ و متناسب سازی آن با اقتضائات فعلی فضای کسب و کار، اصلاحیه «دستورالعمل اجرایی تأسیس، فعالیت و نظارت بر شرکتهای لیزینگ (واسپاری)» را تصویب کرد.
کد خبر: ۴۳۲۴۶۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۳۰
بررسی بودجه بانکهای کشور طی هشت سال نشان میدهد درآمد بانکها از ۷۱ هزار و ۱۳ میلیارد تومان در سال ۱۳۹۵ به ۴۸۷ هزار و ۳۹۴ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳ رسیده است.
کد خبر: ۴۳۲۲۲۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۲۹
بانک مرکزی درباره اختلال شبکه پرداخت کشور اطلاعیهای صادر کرده است.
کد خبر: ۴۳۲۱۹۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۲۹
شوک ارزی روزهای اخیر نشان داد ادامه سیاستهای معمول پاسخگوی اقتصاد جنگی نیست و عبور از نوسانات بازار ارز به تصمیمهایی متفاوت در حوزه تجارت و ارز نیاز دارد.
کد خبر: ۴۳۱۹۷۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۲۸
بررسی میدانی از شعب بانکهای عامل نشان میدهد، نرخ فروش ارز اصلاح شده و اکنون پایینتر از نرخ بازار آزاد قرار دارد، بانک مرکزی نیز دستور داده مابهالتفاوت پرداختی افرادی که در روز نخست ارز را با نرخ بالاتر خریداری کردهاند، به آنها بازگردانده شود.
کد خبر: ۴۳۱۸۹۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۲۸
طبق قوانین جدیدی که از سوی شورای پول و اعتبار تصویب شد، برنامهریزی برای انتقال حسابهای دولتی به بانک مرکزی آغاز شد.
کد خبر: ۴۳۱۸۹۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۲۸
پیگیریها از بانک مرکزی نشان میدهد این بانک فعلا قصدی برای افزایش نرخ سود سپرده و تسهیلات ندارد و هرگونه تصمیم در این زمینه به شرایط اقتصادی و نتایج بررسیهای کارشناسی وابسته است.
کد خبر: ۴۳۱۸۴۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۲۸
بانک مرکزی و سازمان برنامه و بودجه هر دو میگویند مسئولیتی در قبال تأمین منابع و پرداخت مطالبات فروشگاههای طرف قرارداد کالابرگ ندارند؛ فروشگاهها هم میگویند دیگر فروش کالابرگ ندارند.
کد خبر: ۴۳۱۶۱۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۲۷
«برنامه اصلاح ساختار مالی بانک سپه» در جلسه ۲۳ تیرماه ۱۴۰۵ هیأت عالی بانک مرکزی تأیید شد. افزایش سرمایه، تسویه بدهی بانک سپه به بانک مرکزی، واگذاری اموال مازاد و سرمایهگذاریهای غیربانکی، وصول مطالبات غیرجاری و اصلاح مدل کسب و کاری آن بانک با هدف رفع ناترازی درآمد- هزینه از مهمترین محورهای این برنامه اصلاحی هستند.
کد خبر: ۴۳۰۹۳۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۲۴
مجمع عمومی عادی سالیانه شرکت ملی انفورماتیک برای سال مالی منتهی به ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ برگزار شد. این شرکت همان شرکتی است که اختلال در زیرساختهایش موجب اختلال ۳۳ روزه در ۴ بانک پرمشتری کشور شده است.
کد خبر: ۴۳۰۹۱۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۲۴
سی روز از آغاز اختلال در خدمات الکترونیکی بانکهای ملی، صادرات، تجارت و توسعه صادرات میگذرد؛ اختلالی که از ۲۳ خرداد آغاز شد. آمارهای تراکنشهای شاپرک نشان میدهد که این اختلال روزانه ۴ هزار میلیارد تومان تراکنش را مختل کرده است.
کد خبر: ۴۳۰۸۹۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۲۴