«متن» بنیاد هنرهای نمایشی است

قاسمی| روز گذشته، سومین نشست خبری جشنواره ملی نمایشنامه‌نویسی اقتباسی «گام دوم» برگزار شد. طبق توضیحات برگزارکنندگان، این جشنواره شامل 7 محور «ادبیات پایداری و مقاومت»، «تاریخ نهضت اسلامی ایران»، «خانواده و سبک زندگی ایرانی، اسلامی و فرهنگ شهروندی»، «نظام سلطه و نهضت‌های آزادی‌بخش جهان»، «دستاوردهای انقلاب»، «تاریخ اسلام» و «کودک و نوجوان» است. تا‌کنون 80 اثر به دبیرخانه جشنواره ارسال شده است و نمایشنامه‌نویسان می‌توانند در 2 مرحله ارائه طرح و تکمیل نمایشنامه در گام دوم شرکت کنند که بخش ارائه طرح و ایده تا دوازدهم مردادماه تمدید شده است.

نمایشنامه آیینه وضعیت جامعه است
در آغاز این نشست خبری که در سالن اجتماعات هتل فرهنگ و هنر اجرا شد، مدیرکل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی به بیانیه رهبر معظم انقلاب در خصوص گام دوم انقلاب اسلامی ایران اشاره کرد و توضیح داد که روح بیانیه را ظرفیت‌های جوان انقلاب اسلامی، توجه به سبک زندگی ایرانی اسلامی، خودسازی و... شکل داده است. جعفر مروارید جشنواره نمایشنامه‌نویسی گام دوم را نخستین قدم فرهنگی و هنری در راستای این بیانیه دانست و گفت: می‌توانیم با زبان نمایش مضامینی را که در بیانیه آمده است به آثارِ هنریِ جهان‌شمولی بدل کنیم.
او نمایشنامه را ابزاری مهم در معرفی معارف اسلامی و ابزاری برای ارزیابی منتقدانه اوضاع جامعه دانست و افزود: توجه به زیبایی‌های کلام اهل بیت(ع) نیازمند ابزاری دارای قابلیت انتقال حس زیباشناسانه است تا بتوانیم مجموعه این معارف را به شکلی سیستماتیک معرفی کنیم. همچنین در هردوره با رجوع به نمایشنامه‌های آن زمان می‌توانیم چکیده‌ای از وضعیت جامعه به‌دست آوریم؛ انتظار داریم در این جشنواره بتوانیم خرد ایرانی و اسلامی را مشاهده و جریانی نو در نمایشنامه‌نویسی ایجاد کنیم.

اقتباس از آثاری که فرهنگ ایرانی و اسلامی را انتقال دهد
در ادامه، رئیس شورای سیاست‌گذاری جشنواره «گام دوم» خراسان رضوی و مشهد را پایگاهی تأثیرگذار در فرهنگ و هنر کشور خواند. محمدعلی چمی‌گو در بخشی دیگر از سخنانش متن را اصل و پایه تولید یک اثر فاخر نمایشی دانست و یادآور شد: این موضوع تاکنون چندان جدی گرفته نشده و این بی‌توجهی تئاتر را با خلأ جدی در تولید متون نمایشی مواجه کرده است. همین خلأ اهالی تئاتر را به نمایشنامه‌ها و متون خارجی سوق داده است. گرچه ما ارزش آن متون را می‌دانیم و منکر آن نیستیم، هیچ‌یک از آن‌ها نمی‌تواند فرهنگ ایرانی و اسلامی ما را منتقل کند؛ بنابراین با اقتباس صحیح از آثار مربوط می‌توانیم تا حدی این نقیصه را جبران کنیم. به گفته او، تبدیل کردن آثار مهم ادبی به نمایشنامه، متون نمایشی ارزشمندی را در اختیار اهالی تئاتر قرار خواهد داد.
دبیر علمی و عضو هیئت داوران جشنواره هم اظهار کرد: ما اکنون 4 دهه را پشت‌سر گذاشته‌ایم و اگر قرار باشد برای هر دهه یک نمونه مثالی از نمایشنامه بیاوریم قطعا توجه ما به سمت نسل جوان می‌رود.
سعید تشکری با اشاره به اهمیت نقش رسانه‌ها تأکید کرد: ضروری است در حوزه اطلاع‌رسانی بیش از گذشته کار شود و خانواده تئاتری‌ها از این رویداد آگاه شوند. رئیس انجمن هنرهای نمایشی خراسان رضوی نیز از همکاری این انجمن و فراهم‌آوردن زمینه‌ای مناسب برای برگزاری هرچه بهتر و کامل‌تر جشنواره سخن گفت. آرش خیرآبادی در‌این‌باره به اقداماتی چون واگذاری فضایی مجزا به عنوان دبیرخانه جشنواره و در اختیار قرار دادن نیروهای انسانی ویژه برگزاری جشنواره اشاره کرد.

خراسان رضوی آغازگر جریانی تازه در نمایشنامه‌نویسی
مدیرکل مرکز هنرهای نمایشی کشور که به‌عنوان مهمان در این مراسم حضور داشت، از غفلتی درخور تأمل در حوزه هنرهای نمایشی یاد کرد و گفت: رویداد‌های تئاتری زیادی در کشورمان برگزار می‌شود که عمده آن‌ها در قالب اجرای نمایش هستند و به حوزه پژوهش و نمایشنامه‌نویسی چندان توجهی نمی‌شود. این درحالی است که بنیادی‌ترین بخش هر نمایش حیطه نمایشنامه‌نویسی است. خوشبختانه مسئولان فرهنگی خراسان رضوی با شناسایی این ضرورت و اهمیت دادن به آن، آغازگر یک رویداد نمایشی خوب شده‌اند.
به عقیده شهرام کرمی با اینکه تئاتر کشور در طول 10سال اخیر در عرصه‌های مختلفی چون کارگردانی، بازیگری، طراحی صحنه و‌‌... رشد داشته است، در زمینه درام‌نویسی ضعف دارد، چرا‌که کمتر کسی به بنیادی‌ترین بخش هنرهای نمایشی یعنی متن توجه می‌کند. او یادآور شد: بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، به دلیل آنکه نمایشنامه‌نویسی در تئاتر کشور ما جریانی بر مبنای ترجمه آثار خارجی بوده، دغدغه کمبود درام‌نویس ایرانی کمتر مطرح شده است. در دهه 70 ما شاهد ظهور درام‌نویس‌های ایرانی بودیم و می‌توان گفت نمایشنامه‌نویسی ایران تاحدی رونق گرفت. این موج روندی رو‌به‌رشد را طی می‌کرد اما با ظهور مترجمان جدید که آثار مهم و جدید را ترجمه کردند باز شاهد افت و کم‌اهمیت‌شدن این حوزه شدیم. در حقیقت نسل درام‌نویسان بعد از انقلاب اسلامی انگیزه‌هایشان را برای نوشتن از دست دادند و نمایشنامه‌های ترجمه‌ای بار دیگر رونق گرفت؛ این سبب تهی شدن آثار تولیدی نمایشی، از موضوعاتی شد که می‌توانست دغدغه جامعه باشد.
مدیرکل مرکز هنرهای نمایشی کشور یادآور شد: تلاش داریم با حمایت ویژه از درام‌نویسان ایرانی و برگزاری رویدادهایی چون جشنواره‌ها، نمایشنامه‌نویسی را به جریانی پویا و فعال تبدیل کنیم.

جشنواره به تعهداتش عمل می‌کند
در پایان برنامه، مدیرکل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی در پاسخ به پرسش خبرنگار شهرآرا درباره تعهد این اداره برای چاپ آثار نمایشی برگزیده گفت: حالت ایده‌آل برای ما در این جشنواره کامل شدن چرخه‌ای است که شامل تولید نمایشنامه، چاپ اثر و اجرای آن می‌شود. معضل ضعف آموزش و پژوهش که از گذشته تاکنون در تئاتر مطرح بوده، سبب شده است فرایند چاپ نمایشنامه را در فضای آکادمیک نداشته باشیم، از این رو انجمن هنرهای نمایشی که اجرای این جشنواره را برعهده دارد با نظارت اداره فرهنگ و ارشاد به تعهدات خود از جمله چاپ نمایشنامه عمل خواهد کرد.