جلیقه معجزه‌گر یا اغواگر؟

مژده رنگیان/شهرآرانیوز - در یک سال اخیر یک ورزش پوشیدنی، توجهات را به خود جلب کرده است؛ به‌ویژه با تبلیغاتی که می‌شود، بانوان بیشتر از آقایان علاقه‌مند می‌شوند تا با یک جلیقه و چند دقیقه زمان، دغدغه همیشگی خود یعنی کاهش وزن و لاغری را تجربه کنند. ورزشی که می‌توان گفت لوکس است، در سطح شهر مشهد نیز با شعار‌های سوزاندن ۵۰۰کالری در ۲۰دقیقه با EMS، کاهش وزن سریع با EMS، چربی‌سوزی موضعی و رفع سلولیت با EMS و... توانسته است بانوان زیادی را جذب خود کند.

EMS چیست؟
ما برای اینکه در طول روز بتوانیم عضله خود را منقبض کرده و حرکتی در بدن ایجاد کنیم، ابتدا دستور را در مغز که مرکز فرماندهی بدن است، صادر می‌کنیم. به‌طورخلاصه ای‌ام‌اس روشی است که در آن این دستور به‌جای مغز از یک دستگاه صادر می‌شود. این دستگاه که تولیدکننده پالس‌های الکتریکی است، به‌وسیله الکترود به عضلات مدنظر متصل می‌شود و تعداد و شدت انقباض در ثانیه افزایش می‌یابد. نام دستگاهی هم که در این روش به کار می‌رود، همان ای‌ام‌اس است. پس ای‌ام‌اس یک دستگاه و روش است برای تحریک بیشتر عضلات، نه یک ورزش و حالا یک سبک تمرینی ورزشی را ایجاد کرده است.
به گفته محققان ورزشی، این ابزار می‌تواند در ورزش حرفه‌ای، فیزیوتراپی، بازتوانی و اصلاح وضعیت بدنی، کاربرد‌هایی داشته باشد؛ اما شواهد علمی درباره اثرگذاری آن بر تناسب اندام کافی نیست.
قیمت جلیقه‌های تمرینی ای‌ام‌اس از ۱۵۰ تا۶۰۰میلیون تومان متغیر است. هر جلسه ۲۰ تا ۳۰ دقیقه است، هزینه معمول این کلاس‌ها ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار تومان است. برخی باشگاه‌ها با خدمات جانبی، ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار تومان هم برای هر جلسه شهریه می‌گیرند.

باید واقع‌بین باشیم
سحر صفری، یکی از مربیان باتجربه ورزشی و دانش‌آموخته رشته تربیت‌بدنی، درباره این تمرینات می‌گوید: ادعای نتایج سریع‌تر با زحمت کمتر همیشه اغواکننده است، اما همه می‌دانیم چیزی که با راحتی و بدون زحمت به دست بیاید، ارزش چندانی ندارد و به‌راحتی هم از دست می‌رود. ازسوی‌دیگر فرض کنید همین فردا شما به یکی از این باشگاه‌ها می‌روید و تمرین را شروع می‌کنید. آن‌ها به شما می‌گویند باید در کنار این روش حتما رژیم غذایی را رعایت کنید. شما هم، چون هزینه کرده‌اید، این حرفشان را گوش می‌کنید و کمتر می‌خورید و وزنتان هم کمتر می‌شود. این معجزه ای‌ام‌اس نیست که وزن شما کم شده؛ علت کاهش وزن، رژیم غذایی و کم‌خوردن بوده است. شما حتی اگر ورزش نکنید، می‌توانید با کم‌کردن کالری دریافتی وزن کم کنید. پس نمی‌توان وزن کم‌شده با رژیم و فعالیت بدنی را صرفا به ای‌ام‌اس نسبت داد.
این مربی ورزشی خاطرنشان می‌کند: از نظر تئوری مشکل EMS این است که عضلات را به‌صورت غیرارادی فعال می‌کند، درنتیجه مکانیزم توسعه قدرت در سیستم مرکزی اعصاب توسعه نمی‌یابد؛ یعنی EMS نمی‌تواند هیچ‌گاه به اندازه یک اسکوات سنگین که به‌صورت ارادی انجام می‌شوند، مؤثر باشد.
او اظهار می‌کند: یکی از چالش‌های اصلی در ورزش‌کردن، داشتن مربی تحصیل‌کرده و درعین‌حال باتجربه است. پیداکردن یک مربی متخصص در تمرینات ای‌ام‌اس خیلی سخت‌تر است. پس مراقب باشید تا زیردست یک مربی ناآگاه آسیب نبینید. اگر آسیب یا بیماری خاصی دارید، ممکن است ای‌ام‌اس برای شما مناسب نباشد.
صفری تصریح می‌کند: از این‌ها که بگذریم، ای‌ام‌اس‌های پوشیدنی می‌توانند مزایای خوبی هم داشته باشند. استفاده از آن‌ها در بازتوانی و اصلاح وضعیت بدنی، معقولانه به نظر می‌رسد. وقتی شخصی آسیب دیده است، نمی‌تواند تا مدتی از وزنه‌های سنگین استفاده کند. ای‌ام‌اس به ما این اجازه را می‌دهد تا با وزنه کمتر یا حتی فقط وزن بدن، بدون فشار بر مفاصل و لیگامان‌ها عضلات را تقویت کنیم. این چیز بسیار خوبی است و باید بیشتر روی اهمیت آن در فرایند بازتوانی به‌ویژه بازگشت ورزشکاران به ورزش پس از آسیب فکر کرد.

لاغر نشدم، اما عضلاتم بهتر کار می‌کنند
یکی از بانوانی که ورزش را صرفا برای تناسب اندام و سلامتی دنبال می‌کند، از تجربه حضور خود در یکی از باشگاه‌های مشهد می‌گوید: پنج‌شش جلسه رفتم و تأثیرش روی به‌آمادگی‌رسیدن عضلات و بدنم خیلی زیاد بود؛ اما ترجیح دادم دیگر از این کلاس‌ها استفاده نکنم و در ادامه ورزش خود را در کلاس‌های کراسفیت دنبال کردم.
او تصریح می‌کند: من به‌عنوان فردی که با این دستگاه ورزش می‌کردم، آسیبی را احساس نکردم یا سوزش‌هایی را که برخی از ورزشکاران تجربه می‌کنند، نداشتم؛ فقط به‌طورخفیف در چند جلسه آن را تجربه کردم. در مقابل میزان تغییراتی که احساس می‌کردم و تعریقی که در حین این ۲۰ دقیقه داشتم، حس بسیار خوبی به من می‌داد و نشان‌دهنده این بود که ورزشی که انجام می‌دهم، تأثیرگذار است. جلسات تمرینی بسیار سنگین بود. حتی بعد از این ۲۰ دقیقه گرفتگی بدن را احساس می‌کردم؛ به‌ویژه که به‌مرور تمرینات سنگین‌تر می‌شدند و فشار تمرینات بالا می‌رفت و شبیه به این بود که بیشتر از یک ساعت به تمرین پرداخته بودم.
این بانوی ورزشکار درباره عوارض این تمرین نیز خاطرنشان می‌کند: شنیده‌ام که عوارض بعد از یک دوره یعنی ۱۰ جلسه شروع می‌شود. مثل اینکه میزان عرق‌ریزی بالایی که دارد، از چربی‌سوزی نیست که اگر به‌خاطر چربی‌سوزی بود، تمرین خیلی خوب و ایده‌آلی می‌شد؛ اما گویا این تعریق زیاد از کم‌شدن آب بدن و سوختن انرژی است، چون واقعا تمرینات پرفشار است. مثلا در دقیقه ۳ شروع تمرین، عضلات بدنم کامل گرم می‌شد و شروع به عرق‌ریزی شدید می‌کردم.
مربی‌هایی که سودی از این دستگاه و شیوه تمرینی نمی‌برند، معتقدند که نمی‌شود درمورد این دستگاه قضاوت کرد و بگوییم به‌صورت قطع خوب و مفید است یا ضرر دارد. گفته می‌شود هنوز آزمایشات زیادی روی آن نشده است و هنوز نمی‌توان آن را توصیه صددرصدی کرد؛ اما چیزی که مشخص است، بحث بازتوانی عضلات است که به‌خوبی این کار را برای ورزشکاران به‌ویژه افراد آسیب‌دیده انجام می‌دهد.
او ادامه داد: در طرف مقابل مربیانی که به‌صورت تخصصی روی این دستگاه کار می‌کنند و از آن سود می‌برند، این روش تمرینی و لاغری را خیلی توصیه می‌کنند و اعتقادی به ضرر‌ها یا آسیب‌های آن ندارند. درمجموع اگر بخواهم از تجربه خودم بگویم، نمی‌توانم بگویم چیزی به‌عنوان لاغری شاهدش بودم؛ اما یک شوک به عضلاتم و بدنم وارد آمد که باعث شد در ادامه، تمرینات را بهتر دنبال کنم.