گفت وگو با عکاس مشهدی که در اتفاقات اخیر این شهر حضور یافته است | مؤلفه عکاس بحران، انتشار بموقع اثرش است

به گزارش شهرآرانیوز؛ عکاسی بحران یعنی گذشت از جان و مال و ثبت وقایع در شرایط پرالتهاب. عکاسان و مستندسازان وظیفه خود می‌دانند که رسالت خود را در هر شرایطی حفظ کنند و ثبت تصویر را به هر مسئله دیگری ارجح بدانند. یکی از این هنرمندان؛ وحید بیات، عکاس باسابقه مشهدی است که تجربه عکاسی از شرایط بحرانی در برهه‌های مختلف زمانی را دارد. او در گفت‌و‌گو با روزنامه شهرآرا از رسالت عکاسان شهر و کشورمان درباره ثبت اتفاقات این روز‌های مشهد و کشور گفته است.

تجربه عکاسی بحران، نقش کلیدی در کنترل احساسات

وحید بیات درباره ثبت وقایع در شرایط بحرانی و رسالت عکاسان اظهار کرد: وظیفه عکاس یا مستندساز این است که تاریخ را به لحظه ثبت و روایت کند. برای مثال در جنگ تحمیلی و سال ۵۷ پژوهش‌هایی که در قالب کتاب برای روایت تاریخ آن زمان چاپ شد، بخش اعظمی از آن از همان عکس‌ها و تصویر‌هایی است که آن موقع ثبت شده بود.

وی افزود: مسلما ثبت وقایع تاریخی نه تنها دریک منطقه بلکه درهمه جوامع همیشه پراهمیت و اثرگذار بوده است، اما متأسفانه سیستم‌های امنیتی و انتظامی این مسئله را در شرایط بحرانی درک نمی‌کنند و این موضوع خللی برای روایت و ثبت تاریخی یک رویداد ایجاد می‌کند. قطعا در یک شرایط خاص عکاس شناخته شده یک رسانه باید وقایع را ثبت کند و منعی برای عکاسی نداشته باشد، اما برای اهالی رسانه، یک عکاس و مستندساز همیشه این چالش را دارد که دغدغه مجوز و عکاسی از وقایع مهم را داشته باشد.

بیات در پاسخ به این سؤال که یک عکاس در شرایط بحرانی چگونه وظیفه خبرنگاری اش را فراتر از احساسات خود در ثبت وقایع در نظر می‌گیرد؟ گفت: تجربیات گذشته و عکاسی از شرایط بحرانی در وقایع مختلف، نقش اساسی در کنترل احساسات و جلوگیری از رفتار‌های هیجانی دارد. حفظ آرامش در کنار استفاده از تجربیات عکاسی در گذشته، می‌تواند نتیجه بهتری در ثبت وقایع به وجود بیاورد.

روایتی از حضور در اتفاقات اخیر مشهد

این عکاس شناخته شده مشهدی یادآور شد: در اتفاقات اخیر که سطح خشونت بالا بود، برای حفظ جان خود با گوشی همراه به جای دوربین، عکاسی می‌کردم و حتی گاه با معترضان همراه می‌شدم تا من را در مقابل خود تصور نکنند و ثبت وقایع و اتقافاتی که در شهر در جریان است، بدون هیچ خطری انجام شود.

بیات که برای ثبت اتفاقات روز‌های گذشته در دل جمعیت حضور داشت، ابراز کرد: در اتفاقات اخیر به دلیل حجم خشونت بالا که هر لحظه یک نقطه در سطح شهر به آتش کشیده می‌شد، باید احتیاط در عکاسی را در نظر می‌گرفتم و در کنار ثبت سوژه عکس با دقت و وسواس بیشتر، مراقب امنیت جان خود هم می‌بودم.

به عنوان عکاس خبری، چون برای هر دو طرف نیرو‌های امنیتی و معترضان و اغتشاشگران شناخته شده نبودم هر لحظه امکان تیراندازی بود. در این شرایط، نباید ریسک زیادی کرد و من هم نمی‌توانستم خطر کنم و جای خود را لحظه به لحظه برای عکاسی تغییر می‌دادم. 

این عکاس بحران در ادامه درباره ویژگی ثبت یک اثر ماندگار در رخداد‌های بحرانی اظهارکرد: عقیده شخصی من این است که یک عکاس در شرایط خاص باید منصفانه روایت کند و تمام ابعاد حادثه را در نظر بگیرد و معطوف تنها به روایت یک بخش نباشد. در روز‌های اخیر که شاهد اتفاقاتی در سطح مشهد بودیم، من هم به عنوان یک عکاس تمام تلاشم را کردم که همه زوایا را پوشش دهم و روایت دو طرفانه را در آثارم ثبت کنم.

وی همچنین مهم‌ترین مؤلفه عکاس بحران را انتشار بموقع گزارش‌ها دانست و افزود: تصویری که صبح ثبت می‌شود اگر شب منتشر شود دیگر تأثیری ندارد. عکاسی بحران کار کسی است که تجربه عکاسی خبری داشته باشد. این حوزه علاوه بر مهارت عکاسی، فهم دقیق شرایط، ارزیابی خطر و رعایت اخلاق و ایمنی می‌خواهد. عکاس باید هم به خودش آسیب نرساند و هم مزاحم دیگران نشود. در کنار آن مطالعه و یادگیری تجربیات دیگران هم امری ضروری است.

در ادامه حتما بخوانید گفت وگو با عکاس شناخته شده مشهدی درباره رسالت رسانه در ثبت وقایع | دوربین خطرناک نیست

ثبت خشونت با در نظر گرفتن پروتکل‌های عکاسی

بیات با اشاره به اینکه ثبت خشونت از سوی عکاسان محدودیت دارد، اما حقیقت هم باید بیان شود، گفت: پروتکل‌های عکاسی در همه دنیا وجود دارد. شاید در برخی اتفاقات تلخ مثل کشته شدن و مصدوم شدن افراد و... به تصویر کشیدن آن کار درستی نباشد، اما دراتفاقات اخیر که تخریب اموال عمومی دولتی، آتش زدن درختان و بستن خیابان‌ها را هم داشتیم، به تصویر کشیدن آن نه تنها اشتباه نیست، بلکه عموم مردم باید این صحنه‌ها را ببینند.

وی یادآور شد: در دوران معاصر که مالتی مدیا و چندرسانه‌ای، نقش پررنگی در روایت‌ها دارد، یک اثر چه در قالب عکس یا تصویر مستند، می‌تواند یک اثر ماندگار باشد. در زمان انقلاب ۵۷ تا الان به لحاظ فضای رسانه‌ای، زمین تا آسمان همه چیز تغییر کرده است. اما اکنون در فضا‌های مختلف مدیا می‌توانید اثر تولید کنید.

این عکاس درباره هماهنگی سازمان‌ها برای اینکه عکاسی در شرایط بحرانی فراهم شود، اظهارکرد: از نگاه صنفی اگر بخواهم به بحث عکاسی در شرایط خاص نگاه کنم، همکاران برای عکاسی بحران به ویژه از جنس اتفاقات اخیر، محدویت‌هایی دارند. امیدوارم این مشکل از سوی سیستم امنیتی نظامی حل شود و اجازه حضور عکاس داده شود. قطعا عکاس وظیفه اش ثبت مستندات تاریخی است.

وی یادآورشد: عکاس خبری و بحران درست است که خود را برای هر حادثه‌ای حتی حادثه جانی آماده می‌کند و با این پیش فرض در حوادث مختلف حضور می‌یابد، اما اصل عکاسی در اوضاع بحرانی حفظ بقاست. اگرچه در بعضی اوقات عکاس برای ثبت سوژه، جانش را به خطر می‌اندازد، اما باید همیشه اولویتش حفظ جان خود باشد تا آسیبی نبیند.

بیات در پایان از متولیان شهری تقاضا کرد: اگر فضای عکاسی بحران برای عکاسان شناخته شده مشهد بازتر شود، مسلما شاهد روایت‌های خیلی بهتری خواهیم بود. عکاس خبری همراه مردم است و هدفش بیان حقیقت در قالب عکس است. امیدواریم مجموعه‌های مربوط بازنگری درستی داشته باشند تا عکاس و مستندساز هم برای ثبت اثر دستش باز باشد و دچار حاشیه‌ها نشود.