فیلم هایی با محوریت قهرمانان دفاع مقدس | روایت های واقعی از ابرقهرمانان ایرانی

شکیبا افخمی راد | شهرآرانیوز؛ سرزمین ایران در فراز و نشیب تاریخ، همواره شاهد روز‌هایی بوده است که فرزندان دلیرش، در برابر تهدیدات دشمنان، جان خود را سپر بلا کرده‌اند تا در هر شرایطی نام وطن استوار بماند. این فرزندان بدون هراس از آتش و آهن، با شجاعت و از خودگذشتی خود معنای واقعی کلمه قهرمان را تعریف کرده و نشان داده‌اند که همیشه دلیرمردان و زنانی هستند که برای دفاع از این آب و خاک پیش قدم شوند.

این گزارش نگاهی دارد به تلاش‌های سینمای ایران برای پاسداشت یاد و نام آن قهرمانانی که در روز‌های سخت جنگ، با تکیه بر ایمان، غیرت ملی و عشق به وطن، از مرز‌های میهن پاسداری کرده‌اند. امید است سینمای ایران مانند گذشته با ساخت فیلم از رشادت‌های سردارانی، چون شهید عبدالرحیم موسوی، شهید محمد پاکپور، شهید عزیز نصیرزاده و شهید علی شمخانی که در حمله متجاوزانه رژیم صهیونیستی و آمریکا به شهادت رسیدند، ادای دینی به کشورش داشته باشد. قهرمانانی که نامشان تا همیشه در حافظه این سرزمین می‌درخشد.

جان فشانی شهید املاکی در «جانشین»

فیلم «جانشین» به کارگردانی مهدی شامحمدی یکی از جدیدترین آثاری است که به ایثارگری‌ها و جان فشانی‌های قهرمانان ملی کشورمان می‌پردازد. این فیلم قصه حسین املاکی، جانشین فرماندهی لشکر قدس گیلان را در خرداد و تیرماه ۱۳۶۶ روایت می‌کند و نقش او در طراحی و اجرای عملیات بزرگ و پیچیده «نصر۴» را به تصویر می‌کشد.

فیلم تلاش دارد قهرمانش شبیه به انسان امروز باشد نه اسطوره‌ای دور از دسترس. در فیلم «جانشین» که از آثار به نمایش درآمده در جشنواره فیلم فجر امسال است، آرمان درویش نقش شهید حسین املاکی را ایفا می‌کند. شهید املاکی، قائم مقام لشکر ۱۶ گیلان در شب عاشورا سال ۱۳۴۰ در روستای کولاک محله شهرستان لنگرود متولد شد و سال ۱۳۶۷ براثر حمله شیمیایی رژیم بعث در حلبچه به شهادت رسید.

روایتی از زندگی شهید صیاد شیرازی در «صیاد»

بعد از سال‌ها خلأ ساخت اثری درباره شهید علی صیاد شیرازی، یکی از فرماندهان مطرح جنگ، سرانجام جواد افشار سال ۱۴۰۳ فیلمی با نام «صیاد» را جلوی دوربین برد. این فیلم برشی از زندگی این شهید بزرگوار را در مقاطعی که توسط ابوالحسن بنی صدر درجه گرفت و سپس از درجه عزل شد و همچنین زمانی که به فرماندهی نیروی زمینی ارتش انتخاب شد روایت می‌کند.

یکی از برگ برنده‌های اصلی فیلم دست گذاشتن روی شخصیت شهید صیاد شیرازی و تمرکز روی اختلاف هایش با بنی صدر و رشادت هایش برای ایجاد هماهنگی میان ارتش و سپاه است. از سوی دیگر حضور علی سرابی و مارال بنی آدم در نقش شهید صیاد شیرازی و همسرش و موقعیت‌های احساسی که به واسطه حضور این زوج هنری ایجاد می‌شود دیگر برگ برنده فیلم محسوب می‌شود. هومن برق نورد نیز در فیلم «صیاد» نقش ابوالحسن بنی صدر را بازی می‌کند.

برشی از زندگی شهید زین الدین در «مجنون»

فیلم «مجنون» به کارگردانی مهدی شامحمدی یکی از آثار موفقی است که توانسته روایتی ملموس و باورپذیر از زندگی یک شهید را به تصویر بکشد. این فیلم برشی از زندگی و فعالیت شهید مهدی زین الدین را در جزیره مجنون و عملیات بزرگ خیبر روایت می‌کند. او که فرمانده لشکر ۱۷ علی بن ابی طالب (ع) بود، در ۲۷ آبان ماه ۱۳۶۳ در سن ۲۵ سالگی در پی درگیری با گروه‌های مسلح در منطقه سردشت به شهادت رسید.

تمرکز اصلی فیلم «مجنون» بر روی عملیات بزرگ خیبر در جزیره مجنون و برنامه ریزی‌های پیش از آن است، اما در بخش‌های مختلف فیلم، مخاطب با ویژگی‌های شخصیتی شهید زین الدین با بازی سجاد بابایی نیز آشنا می‌شود و رفتار او با همسر و فرزندش و همچنین رویارویی اش با اطرافیان و اعضای لشکر را می‌بیند. «مجنون» اولین بار در چهل ودومین دوره جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد و توانست سیمرغ بلورین بهترین فیلم این رویداد را از آن خود کند.

رشادت‌های شهید باکری در «موقعیت مهدی»

«موقعیت مهدی» اولین تجربه کارگردانی هادی حجازی فر، پرتره‌ای درباره شخصیت و زندگی شهید مهدی باکری است؛ یکی از سرداران مهم جنگ که شغل دولتی را رها کرد تا در جبهه حضور داشته باشد. او در یکی از مهم‌ترین عملیات‌های دوران جنگ یعنی عملیات بدر، فرماندهی لشکر عاشورا را برعهده داشت و در همین عملیات هم شهید شد.

نخستین فیلم هادی حجازی فر نیز با محوریت چهار سال پایانی عمر شهید مهدی باکری، ساخته شده و در شش پرده به موقعیت‌های مهم زندگی این شهید بزرگوار و برادرش «شهید حمید باکری» می‌پردازد. داستان از نحوه آشنایی و ازدواج حاج مهدی با همسرش آغاز می‌شود و در ادامه دوربین به فضای جبهه و جنگ رفته و به روایت نحوه شهادت مهدی و حمید باکری و همچنین عملیات بدر و خیبر می‌پردازد. 

نقش شهیدان مهدی و حمید باکری را خود هادی حجازی فر و برادرش در فیلم «موقعیت مهدی» ایفا می‌کنند. فیلمی که در چهلمین دوره جشنواره فیلم فجر به نمایش در آمد و سیمرغ بهترین فیلم را از آن خود کرد.

«آسمان غرب»؛ روایتی از عملیات‌های شهید شیرودی

«آسمان غرب» دومین ساخته محمد عسگری روی رویداد‌های یک ماه اول جنگ یعنی از ۳۱ شهریور تا اواخر مهر ۱۳۵۹ دست گذاشته و وقایع این دوره را با محوریت عملیات‌های مهم شهید خلبان علی اکبر شیرودی روایت کرده است. زمانی که شهید شیرودی به منطقه کرمانشاه می‌رود و در روز اول جنگ، در طول دوازده ساعت پرواز، چندین عملیات را راهبری می‌کند.

با وجود آنکه «آسمان غرب» صرفا با تمرکز روی یک بخش از زندگی شهید شیرودی ساخته شده، توانسته است تاحدودی مختصات رفتاری و خلق وخوی این شهید بزرگوار را به تصویر بکشد. در این فیلم میلاد کی‌مرام با بازی خوب خود تصویری ملموس از شهید شیرودی ارائه کرده است.

همچنین امیرحسین آرمان هم که ایفای نقش شهید ادیبان را بر عهده دارد، به خوبی از عهده نقشش برآمده است. آرمین رحیمیان، هنرمند مشهدی، دیگر بازیگر این فیلم است که اولین بار در چهل ودومین دوره جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد.

دوران فرماندهی شهید بروجردی در «غریب»

فیلم سینمایی «غریب» به کارگردانی محمدحسین لطیفی به برشی از دوران فرماندهی شهید محمد بروجردی در کردستان و شیوه فرماندهی منحصر‌به‌فرد او در اتحاد مردم و رفع شرایط بحران در سال ۱۳۵۸ پرداخته است.

زمانی که با آغاز ناآرامی‌ها در کردستان توسط احزاب کومله و دموکرات، محمد بروجردی از طرف امام (ره) مأموریت می‌یابد تا به عنوان فرمانده سپاه کردستان وضعیت را به حالت عادی بازگرداند. در فیلم «بابک حمیدیان» ایفاگر نقش شهید محمد بروجردی است. پردیس پورعابدینی که بیشتر مخاطبان او را با سریال «آقازاده» به یادمی آوردند دیگر بازیگر اصلی این فیلم است. 

او برای بازی در نقش «کژال» در فیلم غریب موفق شد سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن جشنواره چهل ویکم را از آن خود کند. «غریب» را می‌توان یکی از آثار موفق کارنامه کاری لطیفی دانست، اثری باورپذیر که هم به لحاظ خلق صحنه‌های جنگی و هم بازی گرفتن از بازیگران و ایجاد موقعیت‌های ملتهب توانست نظر مخاطبان و منتقدان را جلب کند و سیمرغ زرین بهترین فیلم از نگاه ملی را نیز به دست آورد.

دلاورمردی‌های شهید طیب در «مارون»

فیلم سینمایی «مارون» به کارگردانی امیراحمد انصاری که چندی پیش در چهل وچهارمین دوره جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد، به روایت زندگی و مجاهدت‌های شهید هدایت اله طیب می‌پردازد و امیرحسین فتحی نقش شهید را در این فیلم ایفا می‌کند. شهید طیب، ۱۴ مرداد ۱۳۳۳ در روستای موگر به دنیا آمد و ۱۵ شهریور سال ۱۳۵۶ برای ادامه تحصیل به آمریکا رفت.

او با آغاز دفاع مقدس به ایران برمی گردد و در نهایت در پنجمین روز از فروردین سال ۱۳۶۱ در عملیات فتح المبین در منطقه رقابیه به شهادت می‌رسد. انصاری در فیلم «مارون» زندگی شهید طیب را در قالب ژانر جاسوسی و اکشن روایت کرده تا نسل جدید بهتر با آن ارتباط برقرار کند.

از همین رو بخش مهمی از داستان فیلم در فلوریدای آمریکا روایت می‌شود. جایی که شهید طیب به اسناد محرمانه‌ای دست می‌یابد که نشان می‌دهد شرکت چند ملیتی کاتینز با پروژه‌ای به نام «قحطی طلایی» قصد دارد از طریق بذر‌های دستکاری شده ژنتیکی، کنترل غذایی جهان را در دست بگیرد.

شهید علی هاشمی در «اسفند» و «اشک هور»

شهید علی هاشمی یکی از فرماندهان تأثیرگذار در دوران جنگ بود که نقش مهمی در عملیات خیبر و بدر ایفا کرد. او در سن ۲۷ سالگی و در سال ۱۳۶۷ در جزیره مجنون شهید شد، اما وجودش تا حدی در جریان جنگ اثرگذار بود که امروز درباره شخصیت و مجاهدت هایش آثار مختلفی نوشته و ساخته شده است. از میان آن‌ها هم می‌توان به دو فیلم سینمایی «اسفند» به کارگردانی دانش اقباشاوی و «اشک هور» ساخته مهدی جعفری اشاره کرد.

دو فیلمی که هر دو سال ۱۴۰۳ و در چهل وسومین دوره جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمدند. در فیلم «اسفند» بیشتر به جزئیات راهبردی پیش از عملیات خیبر، اهمیت استراتژیک جزایر مجنون و بعد مشکلات موجود بر سر راه عملیات پرداخته شده است. در «اشک هور» نیز حماسه قرارگاه سری نصرت و آخرین ساعت‌های زندگی شهید هاشمی در جزیره مجنون به تصویر کشیده شده است و در کنار آن، فیلم توجه ویژه‌ای هم به مادر شهید و احوالات وی دارد. ایفای نقش سردار شهید علی هاشمی در «اسفند» بر عهده رضا مسعودی و در «اشک هور» بر عهده رضا ثامری است.

در ادامه حتما بخوانید «بچه مردم» تجربه ای نو در پیوند سینمای فانتزی و مضمون دفاع مقدس است

از شهید چمران تا شهید متوسلیان

در دهه ۹۰ آثار دیگری هم با محوریت رشادت‌ها و فعالیت‌های دیگر قهرمانان کشورمان ساخته شده است که از میان آن‌ها می‌توانیم به «تک تیرانداز»، «منصور»، «ایستاده در غبار» و «چ» اشاره کرد. ابراهیم حاتمی کیا در سال ۱۳۹۲ با ساخت فیلم «چ» داستان زندگی شهید مصطفی چمران را طی حضور ۴۸ ساعته اش در شهر پاوه به تصویر کشید.

در سال ۱۳۹۴ محمدحسین مهدویان در فیلم «ایستاده در غبار» به سراغ روایتی از زندگی شهید احمد متوسلیان رفت. سال ۱۳۹۹، فیلم‌های «تک تیرانداز» و «منصور» ساخته شدند که اولی به کارگردانی علی غفاری، روایتی از نبرد‌های شهید عبدالرسول زرین، یکی از بهترین تک تیرانداز‌های ایران را به نمایش گذاشت و دومی درباره تلاش امیر سرلشکر شهید منصور ستاری، فرمانده نیروی هوایی ارتش برای ساخت یک هواپیمای ایرانی بود و سیاوش سرمدی آن را کارگردانی کرده بود.

فیلم هایی، چون «به کبودی یاس» با محوریت مجاهدت‌های فردی شهید برونسی، «شور شیرین» با محوریت زندگی شهید محمود کاوه و «خلبان» با محوریت آخرین مأموریت شهید عباس دوران از دیگر آثاری هستند که در سال‌های دورتر درباره قهرمانان ملی مان ساخته شده‌اند.