به گزارش شهرآرانیوز، «محمد یعقوب مجاهد» وزیر دفاع ملی حکومت سرپرست افغانستان اظهار کرد: کابل در حال تحقیق درباره احتمال نقشآفرینی غیر مستقیم آمریکا در حملات پاکستان به خاک خود و بررسی این است که آیا این عملیات علیه تسلیحاتی انجام شده که آمریکا پس از خروج خود از افغانستان در سال ۲۰۲۱ آنها را رها کرده بود.
مجاهد در گفتوگوی ویژه با سایت شبکه خبری «الجزیره» گفت: احتمال دارد پاکستان طرحی را برای نابود کردن این تسلیحات از طرف آمریکا دریافت کرده باشد هرچند در رایزنیهای رسمی که با طرف آمریکایی داشتیم، آنها این مساله را تکذیب کردند با این حال اتفاقاتی که در پشت پرده میان ۲ طرف در حال وقوع است، همچنان محل پیگیری و تحقیق است تا به اطلاعات دقیقی برسیم.
جنگندههای پاکستانی حملاتی را علیه برخی پایگاههای نظامی در خاک افغانستان از جمله پایگاههای سابق آمریکاییها و دولت سابق افغانستان انجام دادند و این احتمال وجود دارد که هدف از آنها نابود کردن انبارهای تسلیحات به جا مانده از آمریکاییها در این کشور بوده باشد.
وزیر دفاع ملی طالبان افغانستان به الجزیره گفت: اصل مشکل در روابط افغانستان و پاکستان، سیاست حاکمیت نظامی پاکستان است که مبتنی بر ضعیف نگه داشتن دولت افغانستان و وجود دولتی ضعیف و فاقد تواناییهای نظامی در افغانستان است و در این میان وابستگی اقتصاد افغانستان به بنادر پاکستان به ویژه بندر کراچی، به اسلامآباد این امکان را میدهد که از آن به عنوان اهرم فشاری برای اعمال نفوذ بر کابل و تحمیل مواضع سیاسی خود استفاده کند.
کابل معتقد است حملات پاکستان موضوع امنیت مرزهای آن را نقض کرده است.
یک منبع در دولت افغانستان که ترجیح داد نامش فاش نشود، به الجزیره گفت: مقامات افغانستان مطلع بودند که طرحی برای از بین بردن تسلیحاتی که طالبان از آمریکا به دست آورده، وجود دارد.
این منبع افزود: کابل بخش بزرگی از این تجهیزات به ویژه سلاحهای حساس را به مکانهای امنتر در پایتخت و بیرون از آن منتقل کرد.
در حالی که اسلامآباد تاکید دارد عملیاتش علیه نیروهای طالبان پاکستان بوده، برخی ناظران بر این باور هستند که پایگاههای هدف قرار گرفته، سوالهایی را درباره احتمال وجود اهداف دیگری از این حملات ایجاد کرده است.
در جریان خروج آمریکا از افغانستان در اوت ۲۰۲۱، نظامیان آمریکایی مقادیر زیادی تجهیزات نظامی پیشرفته از جمله خودروهای زرهی، هواپیماهای سبک، تسلیحات سنگین و سیستمهای ارتباطی را در افغانستان رها کردند، در گزارشهای آمریکا ارزش این تجهیزات حدود هفت میلیارد دلار تخمین زده شده است.
پس از آنکه طالبان قدرت را در کابل به دست گرفت، این تسلیحات به بخشی از زرادخانه ارتش دولت جدید تبدیل شد و این امر نگرانیهایی در خصوص احتمال از این تسلیحات در درگیریهای منطقهای و یا رسیدن آنها به دست گروههای مسلح برای آمریکا و برخی کشورهای منطقه ایجاد کرد.
پاکستان اعلام کرده که عملیات نظامیاش علیه خاک افغانستان در پاسخ به تشدید حملات جنبش طالبان پاکستان بوده که کابل متهم به پناه دادن و همکاری با آنها است، اما کارشناسان میگویند نمیتوان طبق روایت اسلامآباد، این حملات را علیه نیروهای طالبان پاکستان دانست.
«بشیر حیدری» پژوهشگر امور راهبردی در این رابطه به الجزیره گفت: پایگاههایی که هدف قرار گرفتند، حاکی از محاسبات گستردهتری از صرف مقابله با گروههای مسلح هستند.
حیدری اظهار کرد: بمباران پایگاههای نظامی بزرگی همانند پایگاه بگرام، مقر نیروهای ویژه در کابل، فرودگاه قندهار و جلالآباد و مراکز نظامی استانهای لغمان و پکتیا نشان میدهد که پاکستان به دنبال کاهش توان نظامی دولت فعلی افغانستان به ویژه تسلیحات به جا مانده از آمریکا است.
این کارشناس گفت: نابود کردن این تسلیحات -اگر هدفی ضمنی بوده باشد- همزمان در راستای منافع چند طرف است، از یک سو پاکستان میخواهد توان طالبان برای اعمال فشار بر خود را بکاهد و از سوی دیگر آمریکا به دنبال کاهش تجهیزات نظامی خارج از کنترل خود است.
از زمان عقبنشینی آمریکا از افغانستان، مقامات سیاسی آمریکا از جمله «دونالد ترامپ» رئیس جمهور این کشور درباره ماندن تجهیزات نظامی پیشرفته این کشور در دست طالبان ابراز نگرانی کردهاند و ترامپ نیز بارها خواستار بازگرداندن یا نابودی این تسلیحات شده است.
«عبدالله خان» پژوهشگر مرکز مطالعات راهبردی کابل نیز در گفتوگو با الجزیره اظهار کرد: ممکن است پاکستان این موضوع را فرصتی برای تقویت روابط خود با واشنگتن دیده است و اگر حملات پاکستان واقعا به نابودی بخشی از این سلاحها منجر شود، این میتواند یک هدف غیرعلنی آمریکا را محقق کند حتی اگر توافق رسمی میان ۲ طرف وجود نداشته باشد.
این پژوهشگر افزود: اسلامآباد میتواند از این اشتراک منافع، سود ببرد به ویژه که پس از سالها تنش با آمریکا، به دنبال بازسازی روابط خود با این کشور است.
در کنار ابعاد امنیتی موضوع، «کریم سلطانی» کارشناس افغانستانی به الجزیره گفت: عملیاتهای نظامی حامل پیامهای سیاسی متعدد هستند چراکه پاکستان به دنبال نمایش قدرت خود در تاثیرگذاری بر معادلات افغانستان است.
سلطانی افزود: اسلامآباد میخواهد به کابل نشان دهد که اگر به حمایت از جنبش طالبان پاکستان ادامه دهد، میتواند آن را از منظر نظامی ضعیف کند، همچنین این عملیات میتواند پیامی برای هند باشد مبنی بر اینکه پاکستان هنوز تاثیرگذارترین بازیگر در افغانستان است.
اما تنش نظامی میان پاکستان و افغانستان، چین را که به ویژه در کریدور اقتصادی چین-پاکستان، منافع اقتصادی بزرگی در منطقه دارد، نگران کرده است.
در این خصوص «هاشم جلالی» کارشناس روابط بینالملل به الجزیره گفت: پکن نگران است تداوم این درگیری به تضعیف ثبات منطقه منجر شود، چین با اینکه متوجه نگرانیهای امنیتی افغانستان است، اما ترجیح میدهد این بحران از راه گفتوگو حل شود چراکه هر گونه تنش نظامی میتواند پروژههای اقتصادی آن در منطقه را به خطر بیندازد.
مرحلهای جدید
در مقابل افغانستان با حملاتی پهپادی از مرزها، به حملات هوایی پاکستان پاسخ داد، تحولی که نشان میدهد درگیریها میان ۲ طرف وارد مرحله خطرناکتری شده است.
برخی تحلیلگران بر این باور هستند که تداوم این روند به ویژه اگر حملات هوایی ادامه یافته و زیرساختهای نظامی بزرگتری هدف قرار بگیرند، میتواند مرزهای افغانستان و پاکستان را به یک میدان جنگ باز تبدیل کند.
«امانالله اندر» پژوهشگر در گفتوگو با الجزیره هشدار داد: تضعیف نظامی کابل میتواند عواقب پیشبینی نشدهای داشته باشد، افغانستانی که از قبل شکننده بوده، در صورت بالا گرفتن این درگیری، میتواند به سمت آشوب امنیتی جدیدی پیش برود.
با تداوم تنشها در مرزهای افغانستان-پاکستان و حملات متقابل ۲ طرف، به نظر میرسد منطقه در آستانه مرحله جدیدی از درگیری قرار دارد، مرحلهای که تسلیحات به جا مانده از آمریکا در افغانستان به عامل اصلی تغییر شکل موازنه قدرت در جنوب آسیا تبدیل میشود.