جابر قاسمعلی فیلمنامه‌نویس: سینما نیازمند تأمل است، نه واکنش‌های فوری

به گزارش شهرآرانیوز؛ این هنرمند گفت: در نسبت بین وقایع سیاسی و اجتماعی با هنر (و به ویژه سینما) فراموش نکنیم که هنرمند، تفاوتی آشکار به لحاظ شاءن و جایگاه حرفه‌ای با یک تئوریسین یا تحلیلگر سیاسی و نظامی دارد. تصمیم‌گیرنده امور سیاسی و نظامی و یا تحلیلگر سیاسی باید در لحظه تصمیم گیرد و تحلیل کند، گزینه‌های مختلفی را پیشنهاد دهد و در نهایت آن را به سرعت اجرا کند. این کار تصمیم‌گیرندگان کشور است، نه کارِ هنرمند.

او ادامه داد: هنرمند برای انجام هر اثر هنری باید در ابتدا حس و حال انجام آن را داشته باشد؛ چه به لحاظ اندیشه و نظری و چه حتی حرفه‌ای. به خصوص سینما که هنر پر خرجی است و باید برای آن برنامه‌ریزی دقیقی کرد. نکته دیگر اینکه باید از حادثه‌ای که اتفاق افتاده کمی فاصله گرفت. باید یک گذر زمانی ـ حتی چند ساله ـ رخ دهد تا گرد و غبار‌ها فرو بنشیند و سره از ناسره تشخیص داده شود.

قاسمعلی گفت: روابط و مناسبات پشت پرده واقعه آشکار شود، تاثیر کوتاه‌مدت و بلندمدت آن بر مردم (به لحاظ روحی و روانی و معیشتی و.) دیده و کارشناسی شود و سپس به شرح سینمایی واقعه پرداخت. مادام که در واقعه موجود وضوح و شفافیتی ایجاد نشود و نتوان زوایای مختلف واقعه را تحلیل و بررسی کرد، چگونه می‌توان در باره آن به فوریت داستان نوشت و به سرعت آن را جلوی دوربین برد؟ این کارِ سینما نیست، کارِ گزارشگران تلویزیونی است.

این فیلمنامه‌نویس اظهار کرد: اینکه به یکباره اتفاقی در حوزه‌های سیاسی، امنیتی، نظامی و مسائل اجتماعی در کشور می‌افتد و عده‌ای (ظاهرا با اهداف ارزش‌مدارانه و ملی ـ میهنی) تصمیم می‌گیرند درباره آن فیلم بسازند (تجربه جنگ دوازده روزه و موجی که به دنبال آن برای فیلمسازی ایجاد شد، را از یاد نبرده‌ایم) به یک شوخی شبیه است.

وی یادآور شد: در این میان البته فیلم‌هایی نیز ساخته می‌شود که بنیان داستانی و به اصطلاح پلات آن به صورت مستقیم ربطی به رخداد اصلی ندارد و اساسا به داستانی بی‌ربط با آن می‌پردازد. در حقیقت، واقعه در پس‌زمینه رخ می‌دهد و تنها به کار بستر یک داستان دیگر می‌آید؛ به عبارت دیگر فقط پشنگه‌هایی از واقعه به داستان پاشیده می‌شود. به طور قطع روی صحبت من این نوع فیلم‌ها نیستند. مقصود من فیلم‌هایی هستند که آشکارا و مستقیم بنا دارند به واقعه بپردازند. واقعه‌ای که هنوز تمام نشده و همچنان ادامه دارد و چندان مشخص نیست به کدام مسیر و مقصد پیش برود.

وی افزود: در خوشبینانه‌ترین شکل (که در آن تردید دارم) بناست که این فیلم‌ها به کار تقویت روح سلحشوری در مردم برآیند. اگر به واقع به دنبال ایجاد چنین روحیه‌ای در مردم هستیم می‌توانیم این کار را با سخنرانی‌ها، شعر، سرود و موسیقی و ... (که پیش تولید ساده‌تر و به لحاظ زمانی کوتاهی دارد) انجام دهیم. تولید فیلم به طور طبیعی و در زمانه آرامش و صلح، دارای پروسه‌ای زمان‌بر است؛ در خوشبینانه‌ترین حالت، از فیلمنامه تا ساخت، دستکم یکسال زمان لازم است. اما فیلم ساختن برای واقعه (آن هم واقعه‎ای عظیم همچون جنگ)، باید "زمانی" بگذرد.

او تاکید کرد: سینما زمان می‌خواهد، سینما تحقیق، تحلیل و بررسی می‌خواهد. باید دید کدام دست‌ها از کدام آستین‌ها به در آمده‌اند. باید مطالعه کرد؛ حتی از منظر جبهه متخاصم. سینما اگر می‌خواهد "سند زمانه" باشد، باید کمی از "زمانه" فاصله بگیرد تا روایت دقیق، صادقانه و درستی از واقعه ارائه کند.

قاسمعلی گفت: اثری که به سرعت ساخته شود غیر از اتلاف سرمایه کشور هیچ فایده‌ای ندارد؛ گفته شده انجام این تولیدات در شرایط جنگ، نان را به سفره برخی از سینماگران برده است. اگر قصد از انجام این نوع فیلمسازی، تولید کار است، می‌توان آن را به اشکالِ رایجِ دیگر انجام داد. چرا فیلمسازی؟ شتاب‌زدگی برای رساندن تولیدات دم‌دستی برای رساندن آن به آنتن تلویزیون و یا پرده سینما آشکار است. جنگ هنوز تمام نشده. اما فیلم‌های تولید شده برای این واقعه سترگ به پخش رسیده است. هم‌اکنون هم معلوم نیست آتش‌بس و به دنبال آن گفت‌وگوی سران، آیا به صلح می‌انجامد یا خدای ناکرده آتش جنگ دوباره لهیب خواهد کشید.

این فیلمنامه‌نویس گفت: اگر به سینمای سلحشورانه جنگی سال‌های دهه شصت (و پس از آن) نگاه کنید، به آثار مرحوم رسول ملاقلی‌پور، ابراهیم حاتمی‌کیا، احمدرضا درویش و برخی دیگر از فیلمسازان جنگی، نباید فراموش کرد که آن جنگ هشت سال طول کشید. هشت سال فرصت خوبی برای مداقه و تحلیل و تحقیق است.

وی اضافه کرد: در بسیار موارد، از وقایعی که دستمایه این فیلمسازان برای تولید فیلم قرار گرفته بود، دستکم چند سال می‌گذشت. این طور نبود که همزمان با انجام یک عملیات جنگی و یا گذشت یکی دو ماه از یک عملیات (موفق یا ناموفق) فیلمی ساخته شود.

او افزود: امیدوارم سایه شوم جنگ، برای همیشه از سر ملت بزرگ ایران کنار رود. اما یک نویسنده و فیلمساز باید همه فرض‌ها و مستندات برای وقوع یک ماجرا را بررسی کند. باید فرصت دهد تا زمان بگذرد و همه اسناد مرتبط با واقعه (محرمانه و غیر محرمانه) منتشر شود. تنها در این صورت است که می‌توان به تولید فیلمی درست و استاندارد خوشبین بود.

منبع: ایرنا