افزایش‌ آگاهی راه مقابله با خرافات

چند روز دیگر ماه محرم که اندوه‌بارترین زمان‌ها برای شیعیان و صد البته دوست‌داران اسلام ناب محمدی(ص) محسوب می‌شود آغاز می‌گردد و جامعه کم‌کم خود را برای فرارسیدن این ایام غم انگیز آماده می‌کند. اما در این بین نباید مسئله مهمی را که متأسفانه طی سال‌های اخیر هم‌زمان با ایام سوگواری محرم و صفر به اوج می‌رسد و پس از آن در پستوی ذهن برخی افراد مخفی می‌شود تا بار دیگر فضایی برای بروز بیابد، از یاد برد.
این مسئله چیزی جز پیدایش و بروز برخی خرافات خاص در این ایام نیست. وارد کردن خرافات و بدعت‌ها و نمایش چهره‌ای موهوم و خیالی از دین یکی از مهم‌ترین آفت‌های توسعه دین در جوامع بشری است.
آمیخته شدن آموزه‌های اصیل دین با خرافات، بدعت‌ها و مسائل خارج از دایره دین و عقل سبب ایجاد تصویر غیرقابل قبول از دین می شود، که نتیجه‌ای جز به انزوا رانده شدن دین در پی ندارد. خرافه و خرافه‌گرایی یکی از آفت‌های فکری، فرهنگی و اعتقادی است که به صور مختلف در عرصه‌های گوناگون زندگی انسان‌ها خاصه در ایامی که افراد در اوج هیجان فکری و عاطفی به سر می‌برند، ظهور پیدا می‌کند.
گسترش این پدیده شوم ارتباط مستقیمی با بی‌سوادی و کم‌سوادی انسان‌ها دارد. البته این سخن بدان معنا نیست که افراد تحصیل کرده از این معضل دور هستند، بلکه سواد مورد اشاره در این مقوله، سطح آگاهی‌های دینی و تاریخی فرد درباره موضوعی است که خرافات مرتبط با آن در جامعه پخش شده است.
به عبارت دیگر شخصی که آگاه به مسائل اجتماعی و مذهبی و آشنا به فرهنگ بومی خود باشد با توجه به دانستنی‌های خود هیچ‌گاه در دام خرافه نمی‌افتد، به همین دلیل شیادان و مروجان خرافه‌پرستی در جامعه بیشترین سرمایه‌گذاری خود را روی افراد داری سطح سواد معرفتی و دینی کمتر انجام می‌دهند.
این افراد اغلب برای پوشاندن ضعف اطلاعاتی و اندیشه‌ای خود به تقلید اعمال دیگران روی می‌آورند، و بدین‌گونه خود عامل ترویج خرافات در جامعه می‌شوند.
معرفت‌شناسی اکثر افراد خرافی مبتنی بر استدلال و عقلانیت نیست و چون در تلاش هستند تا قالبی برای پندارهای غلط و نادرست خود پیدا کنند، لذا به خرافه پناه می‌برند و از این طریق اقدامات خود را توجیه می‌کنند.
به همین دلیل دین مبین اسلام، خرافات را به منزله غل و زنجیرهایی می‌داند که بشر بر دست و پای فکر و روح خود بسته است، و با دعوت به تفکر و تعقل انسان‌ها را از پذیرش بی‌دلیل و تقلید کورکورانه از دیگران بر حذر داشته و برای هر پدیده‌ای سبب و علتی خاص قرار می‌دهد تا ما گرفتار عقاید خرافی نشویم.
بر همین اساس مهم‌ترین راهکار عملی برای پیشگیری و جلوگیری از گسترش خرافات در جامعه، افزایش علم و آگاهی مردم درباره موضوعات دینی است. امری که بی‌شک وظیفه مبلغان دینی و علمای حوزه را سنگین‌تر می‌کند، زیرا خرافات مانع بسیار بزرگی در راه ترویج آموزه‌های راستین مکتب اهل بیت عصمت و طهارت(ع) محسوب می‌شود.