راهنمای تماشای بارش شهابی برساوُشی ۲۰۲۶ (۲۱ و ۲۲ مرداد ۱۴۰۵) + بهترین ساعت رصد

شهرآرانیوز؛ اوج بارش برساوُشی در سال ۲۰۲۶ در شب ۱۲ به ۱۳ اوت، برابر با شب ۲۱ به ۲۲ مرداد ۱۴۰۵، رخ می‌دهد. نکته مهم امسال این است که اوج بارش تقریباً هم‌زمان با ماه نو است؛ بنابراین نور ماه مزاحم چندانی برای دیدن شهاب‌های کم‌نور وجود ندارد و در صورت صاف‌بودن آسمان، شرایط رصد بسیار مطلوب خواهد بود.

جالب اینکه ماه نوی ۱۲ آگوست هم‌زمان با یک کسوف کامل خورشیدی نیز هست که مسیر آن از شمال شرق سیبری، گرینلند، ایسلند، اسپانیا و پرتغال عبور می‌کند (این کسوف برای رصدگران ایران قابل مشاهده نیست، اما نشان‌دهنده تاریکی کامل آسمان در این بازه زمانی است).

بارش شهابی برساوُشی چیست؟

بارش شهابی برساوُشی زمانی رخ می‌دهد که زمین در مدار خود از میان ذرات و بقایای به‌جامانده از دنباله‌دار ۱۰۹ P/Swift-Tuttle عبور می‌کند. این ذرات با سرعت بسیار زیاد وارد جو زمین می‌شوند و بر اثر اصطکاک و برهم‌کنش با جو، برای لحظاتی به شکل رگه‌های نورانی در آسمان دیده می‌شوند.

کانون ظاهری این شهاب‌ها در صورت فلکی برساوُش (Perseus) قرار دارد و به همین دلیل این بارش «برساوُشی» نام گرفته است. ناسا برساوُشی را یکی از بهترین بارش‌های شهابی سال می‌داند و از ویژگی‌های آن می‌توان به شهاب‌های نسبتاً سریع و گاهی بسیار درخشان اشاره کرد.

بارش شهابی برساوُشی ۱۴۰۵ چه زمانی به اوج می‌رسد؟

اوج بارش برساوُشی امسال در شب چهارشنبه ۲۱ مرداد تا صبح پنجشنبه ۲۲ مرداد ۱۴۰۵ رخ می‌دهد؛ یعنی برابر با شب ۱۲ تا ۱۳ اوت ۲۰۲۶.

البته برای مشاهده شهاب‌ها لازم نیست دقیقاً در چند دقیقه مشخص به آسمان نگاه کنید. بارش برساوُشی در بازه‌ای طولانی‌تر فعال است، اما در حوالی زمان اوج، تعداد شهاب‌های قابل مشاهده افزایش پیدا می‌کند.

کاظم کوکرم، روزنامه‌نگار علم و مدرس نجوم در پاسخ به این پرسش که اوج بارش برساوشی در ایران چه زمانی است؟ گفته:

«زمان اوج بارش شهابی برساوشی امسال ساعت ۱۸ و ۲۳ دقیقه روز پنجشنبه، ۲۲ مردادماه اعلام شده است. اما از آنجا که در این ساعت صورت فلکی برساوش و کانون این بارش شهابی هنوز برای ما در ایران طلوع نکرده و ضمن اینکه در آن زمان در ایران روز است، بهتر است زمان اوج اعلام‌شده را به‌عنوان یک زمان دقیق برای مشاهده شهاب‌ها در نظر نگیریم.»

به گفته او در واقع، برای رصدگران در ایران، بامداد پنجشنبه و بامداد جمعه بهترین زمان برای مشاهده این بارش شهابی است. از حدود نیمه‌شب به بعد در این دو بامداد و تا زمان سپیده‌دم، شرایط برای تماشای شهاب‌های برساوشی مناسب‌تر است.

نکته دیگر این است که نرخ شهاب‌ها معمولاً به‌صورت تدریجی افزایش می‌یابد و سپس پس از اوج، به سرعت افت می‌کند؛ بنابراین بهتر است دقیقاً در ساعات پیش از سحر آماده رصد باشید.

بهترین ساعت برای تماشای برساوُشی ۱۴۰۵

اگر قصد دارید برای رصد این بارش بیدار بمانید، نیمه دوم شب و ساعات نزدیک صبح بهترین زمان است.

به‌طور کلی پس از نیمه‌شب شرایط رصد بهتر می‌شود. حدود ساعت ۱ تا ۴ بامداد زمان بسیار مناسبی برای رصد است.

در بسیاری از مناطق، به دلیل بالاتر آمدن کانون بارش در آسمان، امکان مشاهده شهاب‌های بیشتری وجود دارد؛ بنابراین اگر قرار باشد فقط چند ساعت برای تماشای برساوُشی وقت بگذارید، بهتر است برنامه خود را برای حدود نیمه‌شب تا پیش از طلوع خورشید تنظیم کنید.

در سال ۲۰۲۶، نبود نور قابل‌توجه ماه در زمان اوج، یک مزیت مهم است و باعث می‌شود شهاب‌های کم‌نور نیز راحت‌تر دیده شوند. منابع نجومی نیز اوج بارش امسال را در شب ۱۲ تا ۱۳ اوت و تحت شرایط ماه نو گزارش کرده‌اند.

چند شهاب در ساعت دیده می‌شود؟

عدد اعلام‌شده برای بارش‌های شهابی معمولاً یک نرخ ایده‌آل و استاندارد است و به این معنا نیست که فردی که در شهر ایستاده، حتماً همان تعداد شهاب را خواهد دید.

در شرایط بسیار مناسب و آسمان تاریک، نرخ ساعتی برساوُشی می‌تواند به حدود ۱۰۰ شهاب در ساعت برسد؛ اما آلودگی نوری شهر، وجود ابر و غبار، محدودیت میدان دید و ارتفاع کانون بارش باعث می‌شود تعداد شهاب‌های قابل مشاهده برای هر فرد کمتر باشد.

به همین دلیل، اگر در یک شهر بزرگ تنها چند شهاب در یک ساعت دیدید، به معنی ضعیف‌بودن بارش نیست.

در ادامه حتما بخوانید هوش مصنوعی زمان‌بندی رصد تلسکوپ‌ها را بر عهده گرفت | گامی به‌سوی رصدخانه‌های خودران

در ادامه حتما بخوانید مشاهده شهاب‌سنگ ۲۰ سانتی‌متری در آسمان مشهد + توضیحات رئیس انجمن نجوم آماتوری ایران

برای دیدن شهاب‌ها به تلسکوپ نیاز داریم؟

خیر. برای تماشای بارش شهابی تلسکوپ یا دوربین دوچشمی لازم نیست. حتی استفاده از تلسکوپ می‌تواند میدان دید شما را بیش از حد محدود کند. بهترین وسیله برای تماشای برساوُشی، چشم غیرمسلح است؛ کافی است در محلی تاریک دراز بکشید یا روی صندلی راحت بنشینید و بخش بزرگی از آسمان را زیر نظر داشته باشید.

اگر قصد عکاسی دارید، دوربین عکاسی با لنز واید یا گوشی‌های مجهز به حالت عکاسی نجومی می‌توانند برای ثبت شهاب‌ها استفاده شوند.

بهترین مکان برای رصد برساوُشی کجاست؟

مهم‌ترین عامل، تاریکی آسمان است. برای مشاهده شهاب‌های بیشتر، تا حد امکان از مناطق شهری فاصله بگیرید. نور چراغ‌های خیابان، ساختمان‌ها و تابلو‌های تبلیغاتی می‌تواند شهاب‌های کم‌نور را محو کند.

مناسب‌ترین مکان‌ها معمولاً عبارت‌اند از مناطق روستایی و خارج از شهر، کویر و مناطق کم‌نور، ارتفاعات دور از شهر، کمپ‌های خارج از محدوده آلودگی نوری، و هر نقطه‌ای که افق باز و آسمان نسبتاً تاریکی داشته باشد. حتی در یک منطقه شهری نیز ممکن است شهاب‌های پرنور دیده شوند، اما تعداد شهاب‌های قابل مشاهده به‌مراتب کمتر خواهد بود.

برای تماشای برساوُشی به کدام سمت آسمان نگاه کنیم؟

کانون بارش در صورت فلکی برساوُش قرار دارد، اما لازم نیست فقط به خود صورت فلکی برساوُش خیره شوید.

شهاب‌ها در بخش‌های مختلف آسمان ظاهر می‌شوند و مسیر ظاهری آنها از نزدیکی کانون بارش سرچشمه می‌گیرد؛ بنابراین بهتر است دراز بکشید و تا حد امکان میدان دید وسیعی از آسمان داشته باشید.

اگر در منطقه‌ای با افق باز هستید، نگاه کردن به بخش وسیعی از آسمان معمولاً نتیجه بهتری نسبت به خیره شدن به یک نقطه خاص دارد.

۵ نکته برای دیدن شهاب‌های بیشتر

۱. از شهر خارج شوید.

هرچه آسمان تاریک‌تر باشد، شهاب‌های بیشتری خواهید دید.

۲. حداقل ۲۰ تا ۳۰ دقیقه به چشمان خود فرصت دهید.

چشم انسان برای سازگار شدن با تاریکی به زمان نیاز دارد.

۳. به صفحه گوشی نگاه نکنید.

نور صفحه گوشی سازگاری چشم با تاریکی را مختل می‌کند. اگر لازم است از گوشی استفاده کنید، روشنایی صفحه را تا حد ممکن کم کنید.

۴. راحت باشید.

یک زیرانداز، صندلی تاشو یا صندلی مخصوص رصد باعث می‌شود بتوانید مدت بیشتری آسمان را نگاه کنید.

۵. آسمان صاف را انتخاب کنید.

حتی بهترین زمان نجومی نیز در صورت وجود ابر یا غبار شدید، نتیجه مطلوبی نخواهد داشت.

آیا بارش برساوُشی امسال ارزش رصد دارد؟

سال ۲۰۲۶ از سال‌های مناسب برای تماشای برساوُشی است، زیرا اوج بارش با ماه نو همراه شده است. در نتیجه نور ماه که معمولاً یکی از عوامل کاهش شهاب‌های قابل مشاهده است، مزاحمت بسیار کمتری ایجاد می‌کند.

از سوی دیگر، اوج بارش در نیمه‌شب تا ساعات پیش از صبح قرار می‌گیرد؛ زمانی که شرایط هندسی آسمان برای مشاهده شهاب‌های برساوُشی مناسب‌تر است.

اگر شب ۲۱ مرداد را از دست دادید، نگران نباشید؛ بارش برساوُشی از اواسط تیرماه تا اواخر مرداد فعال است و می‌توانید شب‌های ۲۰ یا ۲۲ مرداد را نیز امتحان کنید، هرچند نرخ شهاب‌ها کمی کمتر از شب اوج خواهد بود.