وقتی دوربین به کلاس درس میرود | روایت سینما از مدرسه و زنگهایی که ماندگار شدند
با شروع سال تحصیلی، خاطره مدرسه و روزهای کودکی دوباره به بخش مهمی از زندگی بسیاری از خانوادهها برمیگردد؛ اما سینمای ایران نیز در دورههایی، کلاس درس و دنیای دانشآموزان را به یکی از مهمترین بسترهای روایت خود تبدیل کرده است.
به گزارش شهرآرانیوز، مدرسه در برخی آثار سینمای ایران فقط یک لوکیشن برای پیشبرد قصه نیست؛ بلکه فضایی است که در آن میتوان روابط میان کودکان، خانوادهها، معلمان و جامعه را دید و درباره موضوعاتی مانند آموزش، فقر، تفاوتهای اجتماعی، معلولیت و کار کودک حرف زد.
مدرسههایی که فقط مدرسه نبودند
در میان فیلمهایی که مدرسه و کودکان در آنها جایگاه ویژهای دارند، آثار عباس کیارستمی و مجید مجیدی نمونههای شناختهشدهای هستند. «خانه دوست کجاست؟» یکی از آثاری است که جهان کودکان و نگاه متفاوت آنها به مسائل پیرامونشان را محور روایت قرار میدهد.
در این فیلم، اتفاقی ساده برای یک دانشآموز، به ماجرایی جدی در دنیای کودکانه تبدیل میشود و مخاطب را با منطق و دغدغههای دنیای کودکان همراه میکند.
وقتی مشق شب به سوژه سینما تبدیل شد
کیارستمی در «مشق شب» مستقیماً به فضای مدرسه و تجربه دانشآموزان نزدیک میشود. این فیلم مستند با تمرکز بر تکالیف مدرسه و گفتوگو با کودکان، تصویری از زندگی آنها و رابطه میان دانشآموز، خانواده و نظام آموزشی ارائه میکند.
«اولیها» دیگر اثر کیارستمی است که به تجربه کودکان در نخستین روزهای ورود به مدرسه میپردازد. در این فیلم، مدرسه فقط محل آموزش نیست؛ بلکه فضایی برای مواجهه کودکان با محیطی تازه، قوانین جدید و روابط اجتماعی متفاوت است.
قصه یک جفت کفش و دنیای بزرگ بچهها
مجید مجیدی نیز در آثار مختلف خود به دنیای کودکان و مسائل آنها توجه کرده است. «بچههای آسمان» یکی از شناختهشدهترین نمونههاست؛ فیلمی که در آن ماجرای ساده یک جفت کفش، بهانهای برای روایت زندگی، دغدغهها و محدودیتهای دو کودک میشود.
همین جزئیات ساده است که داستان را برای مخاطب ملموس میکند و نشان میدهد یک مسئله کوچک از نگاه بزرگسالان، میتواند برای یک کودک اهمیتی بسیار بزرگ داشته باشد.
وقتی سینما از چشم یک کودک نگاه میکند
در «رنگ خدا» نیز کودک و دنیای او در مرکز روایت قرار دارد و فیلم از طریق شخصیت اصلی خود، موضوعاتی مانند نابینایی، رابطه کودک با خانواده و مواجهه او با محیط اطراف را دنبال میکند.
این نوع روایتها، مخاطب را از دنیای بزرگسالان فاصله میدهند و او را با ترسها، امیدها و خواستههای کودکان همراه میکنند.
مدرسه؛ آینهای از مشکلات جامعه
نگاه سینما به مدرسه، گاهی نگاهی به بخشی از جامعه است. کلاس درس میتواند جایی باشد که تفاوتهای خانوادگی و اقتصادی کودکان، شیوه تربیت آنها و حتی مشکلات اجتماعی بیرون از مدرسه خود را نشان دهد.
در «ورود آقایان ممنوع» به کارگردانی رامبد جوان، فضای مدرسه دخترانه و روابط میان دانشآموزان، معلمان و مدیر مدرسه در قالبی کمدی روایت میشود و مدرسه به بستری برای شکلگیری موقعیتهای داستانی تبدیل میشود.
از مدرسه تا کار کودک
«خورشید» ساخته مجید مجیدی نیز یکی دیگر از آثاری است که به زندگی کودکان و نوجوانانی میپردازد که با مشکلات اجتماعی و اقتصادی روبهرو هستند.
در این فیلم، مدرسه و آموزش در کنار مسائلی مانند فقر و کار کودک قرار میگیرند و بخشی از تصویری را شکل میدهند که فیلم از زندگی کودکان ارائه میکند.
چرا فیلمهای مدرسهای کمتر شدهاند؟
با وجود ماندگاری آثاری مانند «مشق شب»، «خانه دوست کجاست؟» و «بچههای آسمان»، در سالهای اخیر حضور مدرسه و فضای آموزشی در سینمای ایران به اندازه برخی دورههای گذشته پررنگ نیست.
تغییر دغدغههای فیلمسازان، تحولات اجتماعی و تغییر شکل زندگی کودکان و خانوادهها از جمله موضوعاتی هستند که میتوانند بر روایتهای سینمایی مرتبط با مدرسه تأثیر بگذارند.
کودکان امروز چه قصهای برای سینما دارند؟
مسائل کودکان و نوجوانان امروز شکلهای تازهای پیدا کرده است. تجربه مدرسه برای نسل جدید با نسلهای گذشته تفاوتهای زیادی دارد و همین تفاوتها میتواند سوژههای تازهای برای سینما ایجاد کند.
بازگشت دوربین به کلاسهای درس میتواند فرصتی برای روایت بخشی از واقعیتهای نسل جدید باشد؛ نسلی که دنیای کودکی، دغدغهها و شیوه ارتباطش با مدرسه با گذشته تفاوت کرده است.
زنگ مدرسه هنوز میتواند سوژه سینما باشد
اولین روز مدرسه فقط آغاز یک سال تحصیلی نیست؛ برای بسیاری از کودکان، ورود به جهانی تازه است. سینما نیز هر زمان که به این جهان نزدیک شده، توانسته از دل اتفاقهای ساده مدرسه، قصههایی درباره خانواده، جامعه، آموزش و کودکی روایت کند.
مرور فیلمهایی که مدرسه و دانشآموزان را به مرکز داستان آوردهاند، در آغاز سال تحصیلی یادآور این نکته است که کلاس درس همچنان میتواند یکی از مهمترین مکانها برای دیدن و روایت کردن دنیای کودکان باشد.
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
