سخنرانی مسعود پزشکیان در مجمع عمومی سازمان ملل، در رسانههای بینالمللی بیش از هر چیز از دریچه تقابل تهران و واشنگتن، پاسخ ایران به تهدیدهای ترامپ و همزمان باز ماندن مسیر دیپلماسی بازتاب یافت؛ روایتی که نشان میدهد جهان از سخنان رئیسجمهور ایران، هم پیام ایستادگی در برابر فشار را شنید و هم نشانههایی از آمادگی تهران برای گفتوگو را دنبال کرد.
به گزارش شهرآرانیوز؛ سخنرانی مسعود پزشکیان در هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل، بیش از آنکه در رسانههای بینالمللی بهعنوان یک سخنرانی معمول دیپلماتیک بازتاب پیدا کند، در متن جنگ ایران و آمریکا و یک روز پس از تهدیدهای دونالد ترامپ علیه جمهوری اسلامی روایت شد؛ سخنرانیای که در آن تهران همزمان دو پیام را به جهان مخابره کرد: ایران زیر فشار و تهدید تسلیم نمیشود، اما مسیر دیپلماسی را نیز نبسته است.
مرور بازتاب رسانههای مطرح جهان نشان میدهد بخش عمدهای از توجه رسانهها نه صرفاً به محتوای انتقادی سخنان پزشکیان علیه آمریکا، بلکه به ترکیب میان مقاومت و مذاکره معطوف شده است؛ ترکیبی که میتواند مهمترین پیام خارجی این سخنرانی تلقی شود.
پاسخ تهران به «تهدید نابودی»
تقریباً تمام رسانههای مهمی که سخنرانی پزشکیان را پوشش دادهاند، آن را در ارتباط مستقیم با سخنان یک روز قبل دونالد ترامپ در سازمان ملل قرار دادهاند.
رویترز در تیتر خود، پیام پزشکیان را چنین صورتبندی کرد: ایران در جنگ با آمریکا تسلیم نخواهد شد، اما به دیپلماسی باور دارد. این خبرگزاری سخنرانی رئیسجمهور ایران را پاسخ مستقیم به تهدید ترامپ برای «نابودی» جمهوری اسلامی توصیف کرده است.
گاردین نیز همین دوگانه را در تیتر خود برجسته کرد؛ از یک سو پزشکیان در برابر ترامپ موضعی تند گرفت و از سوی دیگر اعلام کرد ایران برای گفتوگو و مذاکره آمادگی دارد، البته بدون «زبان زور».
به این ترتیب، نخستین تصویری که از سخنرانی پزشکیان در رسانههای غربی شکل گرفت، تصویر یک رئیسجمهور ایرانی بود که در برابر تهدید عقبنشینی نمیکند، اما مذاکره را نیز بهطور مطلق رد نمیکند.
«ایران قربانی تروریسم است»
بخش دیگری از سخنرانی که در رسانههای خارجی بازتاب قابل توجهی داشت، تلاش پزشکیان برای تغییر جایگاه ایران در روایت جنگ بود.
او در پاسخ به ادعای آمریکا درباره حمایت ایران از تروریسم گفت ایران «قربانی تروریسم» است و برای تأکید بر این روایت، تصاویری از رهبر پیشین جمهوری اسلامی و دانشآموزان کشتهشده در حمله به مدرسهای در میناب را در صحن مجمع عمومی نشان داد.
آسوشیتدپرس و الجزیره این بخش از سخنرانی را برجسته کردند و آن را بخشی از تلاش تهران برای ارائه روایت خود از جنگ به افکار عمومی بینالمللی دانستند.
در واقع، پزشکیان تلاش کرد سؤال اصلی را از «ایران چه تهدیدی برای منطقه و جهان است؟» به «چه کسی آغازگر خشونت و قربانی آن بوده است؟» تغییر دهد.
این تغییر زاویه، یکی از مهمترین ابعاد ارتباطی سخنرانی بود؛ زیرا رئیسجمهور ایران در جایگاه یک متهم حاضر نشد، بلکه تلاش کرد ایران را در جایگاه کشوری قرار دهد که خود را قربانی جنگ و فشار خارجی میداند.
پیام دوم؛ مذاکره، اما بدون زبان زور
اما شاید مهمترین نکته در بازتاب رسانهای سخنرانی این باشد که بخش مربوط به مذاکره در سایه ادبیات تقابلی گم نشد.
پزشکیان صراحتاً گفت ایران برای «گفتوگو، دیپلماسی و مذاکره» آماده است، اما زبان زور را نمیپذیرد. گاردین همین بخش را در تیتر خود قرار داد و الجزیره نیز تأکید کرد که رئیسجمهور ایران درِ مذاکره را باز گذاشته است.
این بخش از سخنرانی در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که رسانههای بینالمللی همزمان از گفتوگوهای غیرمستقیم ایران و آمریکا در حاشیه مجمع عمومی خبر دادهاند.
رویترز گزارش داده است که مقامهای ایران و آمریکا همچنان درباره چگونگی پایان جنگ فاصله زیادی دارند، اما دیپلماسی ادامه دارد. همچنین مذاکرات غیرمستقیم دو طرف در نیویورک، از طریق میانجیها، در همان مقطع در جریان بوده است.
بنابراین از نگاه رسانهای، سخنرانی پزشکیان را نمیتوان جدا از تحرکات دیپلماتیک نیویورک خواند.
هرمز؛ وقتی یک تنگه به پیام جهانی تبدیل شد
موضوع تنگه هرمز نیز از جمله محورهایی بود که رسانههای خارجی بهطور ویژه به آن پرداختند.
پزشکیان در سخنان خود تأکید کرد که نمیتوان از یک طرف همه کشورها از این آبراه استفاده کنند و از سوی دیگر ایران از دسترسی به آن محروم شود و حضور ناوگانهای خصمانه و گسترش جنگ را عاملی برای صلح ندانست.
رویترز و الجزیره هر دو این بخش را برجسته کردند. اهمیت موضوع از این جهت است که هرمز صرفاً یک مسئله امنیتی میان ایران و آمریکا نیست؛ پیش از جنگ، بخش قابل توجهی از نفت و گاز مایع جهان از این مسیر عبور میکرد و هرگونه اختلال در آن پیامدهای مستقیم جهانی دارد.
به همین دلیل، وقتی پزشکیان از هرمز سخن گفت، مخاطب سخنان او فقط دولت آمریکا یا کشورهای منطقه نبودند؛ بازار انرژی و اقتصاد جهانی نیز مخاطب این پیام بود.
پیام منطقهای؛ امنیت بدون قدرتهای بیرونی
یکی دیگر از محورهایی که در روایت گاردین و دیگر رسانهها دیده میشود، تأکید پزشکیان بر یک الگوی امنیتی منطقهای بود.
رئیسجمهور ایران گفت کشورهای منطقه نباید یکدیگر را رقیب امنیتی ببینند، بلکه باید شریک یکدیگر در تأمین امنیت باشند و تأمین امنیت منطقه نباید وابسته به حضور قدرتهای خارجی باشد.
این بخش از سخنان پزشکیان، پیام سخنرانی را از سطح مناقشه ایران و آمریکا فراتر میبرد.
در این چارچوب، تهران تلاش کرده است تصویری ارائه کند که بر اساس آن، مسئله فقط اختلاف با واشنگتن نیست؛ بلکه مدل مطلوب ایران برای نظم امنیتی خلیج فارس و غرب آسیا نیز در حال طرح شدن است.
خروج هیئت آمریکا؛ تصویری که خودش خبر شد
اما یکی از اتفاقاتی که به بخش جداییناپذیر پوشش رسانهای سخنرانی تبدیل شد، خروج هیئت آمریکایی از سالن در آغاز سخنرانی پزشکیان بود.
رویترز این اتفاق را در همان گزارش اصلی خود برجسته کرد و آن را در کنار مواضع متقابل تهران و واشنگتن قرار داد.
از منظر رسانهای، این اتفاق یک تصویر بسیار ساده و قابل انتشار ساخت: رئیسجمهور ایران در حال سخنرانی و صندلیهای هیئت آمریکا خالی.
در چنین رویدادهایی، تصاویر گاه به اندازه متن سخنرانی اثرگذارند و خروج هیئت آمریکایی عملاً به یکی از قابهای اصلی روایت رسانههای خارجی از سخنرانی پزشکیان تبدیل شد.
یک سخنرانی با دو مخاطب
مرور پوشش رسانههای بینالمللی نشان میدهد پزشکیان در این سخنرانی عملاً با دو مخاطب همزمان صحبت میکرد.
مخاطب نخست، آمریکا و دولت ترامپ بود؛ پیامی صریح درباره اینکه فشار و تهدید موجب تسلیم ایران نخواهد شد.
مخاطب دوم، جامعه بینالمللی و بهویژه کشورهای منطقه بود؛ پیامی درباره اینکه ایران خود را آماده گفتوگو میداند، اما مذاکره را در شرایط فشار و تهدید نمیپذیرد و خواهان ترتیباتی منطقهای برای امنیت است.
همین ترکیب است که باعث شده رسانههایی با رویکردهای متفاوت، از رویترز و گاردین تا الجزیره و آسوشیتدپرس، در روایت خود از سخنرانی پزشکیان به یک نقطه مشترک برسند: تقابل با آمریکا در کنار باز گذاشتن مسیر دیپلماسی.
پزشکیان چه تصویری از ایران به جهان فرستاد؟
اگر بخواهیم از میان بازتابهای رسانهای یک تصویر کلی استخراج کنیم، آنچه از نیویورک مخابره شد، تصویری از ایرانی تحت فشار اما نه تسلیمشده، منتقد آمریکا اما نه گریزان از مذاکره و خواهان امنیت منطقهای بدون اتکا به قدرتهای خارجی بود.
البته این بازتاب به معنای پذیرش روایت ایران از سوی رسانههای بینالمللی نیست. رسانهها بخشهایی از سخنان پزشکیان را در کنار ادعاها و روایتهای دولت آمریکا و تحولات جنگ گزارش کردهاند و درباره برخی ادعاهای مطرحشده نیز مواضع طرف مقابل را منعکس کردهاند. برای نمونه، الپائیس در گزارش خود تصریح کرده که دولت ترامپ ادعاهای ایران درباره حمله به زیرساختهای غیرنظامی را رد کرده است.
با این حال، از منظر ارتباطات سیاسی و رسانهای، یک نکته روشن است: سخنرانی پزشکیان در رسانههای جهان عمدتاً به یک پیام واحد تقلیل نیافت. او نه فقط علیه ترامپ سخن گفت و نه صرفاً از مذاکره گفت؛ بلکه تلاش کرد این دو را در کنار هم قرار دهد.
پیامی که از نیویورک بیرون آمد، در سادهترین صورت این بود: ایران زیر فشار مذاکره نمیکند، اما برای مذاکرهای که بر پایه تهدید و زور نباشد، همچنان آماده است.
و شاید همین دوگانه، مهمترین چیزی باشد که سخنرانی پزشکیان را در رسانههای بینالمللی از یک نطق صرفاً اعتراضی متمایز کرده است.
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
