علیرضا بیرانوند انگار هنوز به این واقعیت نرسیده است که در فوتبال حرفهای، دستکش طلایی و مهار پنالتی همه دارایی یک بازیکن نیست. گاهی آنچه اعتبار یک فوتبالیست را میسازد، نه واکنشهایش درون دروازه، بلکه رفتارش بیرون از زمین است؛ جایی که یک مصاحبه میتواند به اندازه یک اشتباه بزرگ، آینده حرفهای او را تحت تأثیر قرار دهد.
موضعگیریهای اخیر بیرانوند علیه مدیرعامل تراکتور، بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که چرا بازیکنی با چنین توانایی فنی، در بزنگاههای حساس بهجای مدیریت موقعیت، وارد چرخه تکراری قهر، تقابل و حاشیه میشود؟ هنوز ماجرای تراکتور به پایان نرسیده، زمزمههای استقلال به گوش میرسد و دوباره همان داستان آشنا در حال تکرار است؛ اختلاف با مدیران، موضعگیری رسانهای و احتمال جدایی از تیمی که تا همین دیروز سنگش را به سینه میزد.
این نخستین بار نیست. بیرانوند در ماجرای جدایی از پرسپولیس نیز با حاشیههای فراوانی روبهرو شد. تقابل با هواداران و مطرح شدن نام استقلال، فضایی ساخت که در نهایت با انتقال او به تراکتور پایان یافت؛ تیمی که با پیشنهاد مالی جذابتر به مقصدش تبدیل شد و خیلی زود در قامت مدافع پرشور هویت سرخپوشان تبریزی ظاهر شد. حالا، اما همان بازیکن در موقعیتی قرار گرفته که ممکن است دوباره هواداران یک تیم را در برابر خود ببیند.
بازیکن حق دارد درباره آینده حرفهای خود تصمیم بگیرد و پیشنهادهای مالی را بررسی کند. اما شیوه جدا شدن هم مهم است. اینکه چرا اختلاف با مدیران باید به تقابل رسانهای تبدیل شود و چرا هر جدایی احتمالی، با هزینهای سنگین برای رابطه بازیکن و هواداران همراه میشود.
از منظر روانشناسی اجتماعی، تکرار چنین الگوهایی میتواند نشانه ضعف در مدیریت تعارض، کنترل واکنشهای هیجانی یا ارزیابی پیامدهای بلندمدت رفتار باشد. بازیکن حرفهای باید بداند هر جمله در فضای ملتهب فوتبال، ممکن است فردا به مانعی در مسیر خودش تبدیل شود.
شاید رسیدن سریع به شهرت و ثروت، بدون فرصت کافی برای تقویت مهارتهای ارتباطی و مدیریت بحران، یکی از فرضیههای قابل بررسی درباره چنین رفتارهایی باشد؛ هرچند درباره زندگی و تربیت شخصی بیرانوند نمیتوان بدون شواهد قضاوت کرد. آنچه روشن است، ضرورت مسئولیتپذیری در قبال کلمات و تصمیمهاست.
پرسپولیسیها خاطره جدایی پرحاشیه او را دارند و تراکتوریها نیز رفتار امروز او را قضاوت خواهند کرد. اگر مقصد بعدی استقلال باشد، آنجا هم محبوبیت تضمینشده نیست. تغییر پیراهن، گذشته را پاک نمیکند و قرارداد تازه، اعتماد ازدسترفته را خودبهخود بازنمیگرداند.
خطر اصلی برای بیرانوند، خشم مقطعی هواداران نیست؛ فرسایش تدریجی سرمایه اجتماعی اوست. دروازهبانی که بارها با واکنشهایش مانع گل خوردن تیمش شده، باید مراقب باشد با واکنشهای شتابزده بیرون زمین، آینده خودش را به خطر نیندازد. گاهی مهمترین مهارت یک ستاره، نه واکنش سریع، بلکه مکث کردن بهموقع است.