گزارشی از پاتوق تئاتر مشهد به مناسبت روز جهانی کودک | شبی با روایت های کودکانه

ریحانه موسوی | شهرآرانیوز؛ در روز جهانی کودک، حوزه هنری خراسان رضوی میزبان جشنی پرشور و تأمل برانگیز بود که قلب کودکان و بزرگ سالان را به یکدیگر پیوند داد و شبی به یادماندنی را برای خانواده‌ها رقم زد. تماشاخانه استاد نوری مشهد با نمایشی با این سؤال که چه چیزی باعث می‌شود یک کودک واقعا خوشحال شود، آغاز شد.

این مراسم شامل برنامه هایی، چون نقالی و شاهنامه خوانی، استندآپ کمدی به لهجه مشهدی، اجرای نمایش سیاه بازی، نمایشنامه خوانی، بازی نمایشی، عروسک گردانی و آشنایی با عروسک‌های ایرانی بود. پس از برگزاری پاتوق هنرمندان که با شور و نشاط کودکان همراه بود، صحنه تئاتر به روایتی عمیق‌تر و تأمل برانگیزتر اختصاص یافت. 

«دختری که خواب را نوشید»، با سبکی بدیع از رئالیسم جادویی، واقعه تلخ و دردناک مدرسه «شجره طیبه میناب» را به تصویر کشید. این اثر هنری با تلفیق واقعیت‌های تلخ و عناصر تخیلی، مخاطبان را به فکر فرو برد و به بررسی ابعاد انسانی و اجتماعی این فاجعه پرداخت. کارگردانی محمد جهانپا و نمایشنامه جواد رحیم زاده، اثری ماندگار را خلق کرد که تلخی واقعیت را با زیبایی هنر در هم آمیخت.

تئاتر نقش تأثیرگذاری در هدایت ذهنی کودکان دارد

رئیس حوزه هنری انقلاب اسلامی خراسان رضوی در گفت‌و‌گو با شهرآرا از اهمیت نقش تئاتر در هدایت کودکان و نوجوانان به سمت مفاهیم ذهنی و مثبت، گفت: تئاتر به دلیل ارتباط رودررو با مخاطب و عدم شکل گیری فرم ذهنی کودک، در ارتباط مستقیم با همسالان خود می‌تواند اتفاقی ذهنی را به یک مفهوم رفتاری تبدیل کند.

مجید عسگری معتقد است تئاتر کودک شرایط بهتری نسبت به تئاتر بزرگسال دارد؛ چرا که مخاطب خاص خود را داشته و توانسته ارتباط خوبی با آن برقرار کند.

وی در پایان بیان کرد: هدف از برگزاری این مراسم به مناسبت روز کودک نشان دادن ظرفیت‌های شهر مشهد است. در این کار گروهی از عروسک گردانی تا تمرین تئاتر و اجرا توسط کودکان به نمایش گذاشته شد.

غفلت از تئاتر کودک و نوجوان مشهد

محمد جهانپا کارگردان تئاتر «دختری که خواب را نوشید» با اشاره به مظلوم بودن تئاتر کودک و نوجوان در مشهد، گفت: متأسفانه تئاتر کودک و نوجوان به جای اینکه در مسیر جامعه باشد و به فضای آموزشی کمک کند، راه اشتباه خود را طی می‌کند. نمایش‌هایی که دوباره در حال باز تولید انیمیشن‌های هالیوودی هستند، بر اثرگذاری طولانی مدت آن‌ها دقت ندارند.

وی ادامه داد: ما از سال۱۳۸۵ با جواد رحیم زاده (نویسنده تئاتر) در گروه‌های مختلف تلاش کردیم که تئاتر کودک و نوجوان بعد از دوره آموزشی داوود کیانیان و تغییرات شگفت انگیزی که داشت، دوباره به آن سطح برگردد.

وی درباره روند شکل گیری اثر خود گفت: در ادامه اجرا‌های تئاتر «هیولاکش» می‌خواستیم کاری با محتوای شاهنامه‌ای انجام دهیم؛ اما پس از آنکه نویسنده اثر، ایده آن را با من در میان گذاشت، از نگاه زیبای او لذت بردم. در این تئاتر اثری از بمب و خون دیده نمی‌شود؛ بلکه یک رئالیسم جادویی است که آرام آرام شکل می‌گیرد و مخاطب به تدریج متوجه می‌شود که ما چه می‌گوییم. جهانپا کارکردن با کودکان را سخت توصیف کرد و گفت: ۷۰ درصد این کار با بچه‌ها پیش می‌رود و به گونه‌ای است که اگر حال هر یک از آن‌ها خوب نباشد یا انرژی نداشته باشند، باید دائم آن‌ها را تشویق کنیم یا جایزه بدهیم تا مسیر کارمان درست پیش برود.

این کارگردان درخصوص وضعیت تئاتر کودک و نوجوان در مشهد، اظهار کرد: اکنون کار‌های متعددی در حوزه کودک و نوجوان در مشهد در حال اجراست. مشکل بیشتر این آثار این است که کمتر به قصه فکر می‌کنند. در کشور‌های توسعه یافته و اروپایی اجازه نمی‌دهند هر کسی با بچه‌ها کار کند و این موضوع نیازمند دقت و نظارت است. اکنون هر کسی می‌خواهد تئاتر را آغاز کند، با کار کودک و نوجوان شروع می‌کند؛ در صورتی که چنین چیزی اشتباه است.

یکی از تبعات آن نیز این است که یکباره چندین اثر کودک و نوجوان روی صحنه می‌رود و هیچ مخاطبی ندارد. خانواده‌ها نیز دقتی برای انتخاب آثار ندارند و جایی وجود ندارد که بتوانند به آن اعتماد کنند و بدانند که باید کدام اثر را برگزینند. وی با ارائه راهکاری در این زمینه بیان کرد: تالار هنر در تهران فقط مختص بچه هاست و همه خانواده‌ها می‌دانند که بهترین نمایش‌ها در آن مکان اجرا و بر روی آثار نظارت می‌شود. ما در کلان شهر مشهد هیچ سالن اختصاصی برای بچه‌ها نداریم. 

کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان باید تلاش بیشتری در این زمینه داشته باشد، زیرا رسالت و وظیفه اداری آن همین است. بعد از آن اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و حوزه هنری نیز باید ورود کند. اکنون حوزه هنری به تنهایی این بار را بر دوش دارد. در روز جهانی کودک هیچ ارگانی جز کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و حوزه هنری، برنامه‌ای برای این روز مهم نداشت.

در ادامه حتما بخوانید «کلاغ»، «شنل‌قرمزی» و «شاهزاده شهر شامپیا» ۳ نمایش ژانر کودک و نوجوان روی صحنه تئاتر مشهد

تئاتر کودک در مشهد متولی ندارد

محمد برومند، نویسنده و کارگردان تئاتر، تلویزیون و سینما که در نمایش اول به هنر عروسک گردانی پرداخت و مخاطبان را با عروسک‌های ایرانی آشنا کرد، در حاشیه این برنامه گفت: اکنون هشت نمایش کودک در مشهد درحال اجراست؛ مشکل بزرگی که وجود دارد، دیده نشدن تئاتر کودک است. ما در این حوزه متولی نداریم؛ یعنی هیچ اداره و سازمانی وجود ندارد تا برای اجرای تئاتر کودک برنامه ریزی و گروه‌ها را هدایت کند.

وی اضافه کرد: متأسفانه انجمن صنفی نیز هنوز شکل نگرفته و از سوی اداره کار و اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی حمایت نمی‌شود. این موارد باعث می‌شود تا تئاتر کودک به خوبی دیده نشود و مخاطب خود را پیدا نکند.

این نویسنده و کارگردان تئاتر کودک و نوجوان با ارائه راهکاری در این زمینه گفت: ارتباط درستی بین ارگانی مانند آموزش و پرورش که بخش بزرگی از مخاطبان را دارد، با گروه‌های تئاتری برقرار نشده است. این امر به تئاتر ما ضربه می‌زند و متأسفانه بسیاری از مخاطبان در جریان کار‌ها نیستند.

وی افزود: امشب شاهد یک اجرای بسیار خوب بودیم؛ اما چرا باید فقط سه شب در هفته روی صحنه برود. بسیاری از آثار دیگر حوزه کودک و نوجوان نیز فقط سه شب در هفته اجرا می‌شود، زیرا در طول هفته مخاطب ندارد و متأسفانه اقتصاد تئاتر به تماشاگر وابسته است.

برومند مسئله دیگر را سوء مدیریت تئاتر کودک و نوجوان در مشهد بیان کرد و گفت: ما پروژه‌ای به نام «عروسک گرد» را آغاز کرده‌ایم؛ در این برنامه به طور رایگان در روستا‌های مناطق محروم، تئاتر اجرا می‌کنیم. هدف از این کار این بود که فکر می‌کنیم اکنون وضعیت روحی مردم و بچه‌ها خوب نیست و نیاز به نشاط اجتماعی دارند.

وقتی مسئولان برای ایجاد نشاط اجتماعی برنامه‌ای ندارند، ما هنرمندان وظیفه خودمان می‌دانیم به سراغ کودکان مناطق محروم و کسانی که مشکل مالی دارند و در عمر خود تئاتر ندیده‌اند، برویم و مقداری حال آن‌ها را خوب کنیم، بدین ترتیب حال خودمان نیز خوب خواهد شد. تاکنون نوزده اجرا داشته‌ایم و امیدواریم بتوانیم در سایر مناطق نیز همچنان این روند را ادامه دهیم.