اختلالات روانی در سالمندان | علائم و چالش‌ها

به گزارش شهرآرانیوز؛ محمدعلی همتی، به مناسبت هفته جهانی سلامت روان ضمن تشریح اهمیت این مسئله در جامعه به ویژه در شرایط بحران، نقش سازمان‌های بیمه اجتماعی را در این خصوص تأثیرگذار دانست.

وی گفت: طی سال‌های اخیر، سازمان‌های بیمه‌گر به ویژه سازمان تأمین اجتماعی در زمینه پیشگیری از اختلالات تلاش داشته‌اند و برنامه‌هایی را آغاز کرده‌اند؛ در این راستا غربالگری‌های خوبی در سازمان تأمین اجتماعی در حال انجام است. در زمینه سلامت روان نیز اقدامات خوبی رو به افزایش است.

وی افزود: در واقع توسعه خدمات روانپزشکی در سازمان تأمین اجتماعی در سال‌های گذشته افزایش پیدا کرده و بحث خدمات روانشناسی برای اولین بار در چند سال گذشته در سازمان تأمین‌اجتماعی مورد بحث قرار گرفته است.

همتی اضافه کرد: این خدمات به ویژه در رده‌های فوق‌لیسانس و دکترای روانشناسی بالینی و روانشناسی سلامت در بیمه مصوب شده و سازمان‌های بیمه‌ای از جمله تأمین اجتماعی در این زمینه ارائه خدماتی را انجام می‌دهند.

در ادامه حتما بخوانید سن ابتلا به آلزایمر در ایران پایین آمد | شناسایی ۴۰۰ جوان ایرانی در مرحله پیش آلزایمر

وی ادامه داد: ضرورت گسترش خدمات روانپزشکی و روانشناسی در سازمان تأمین اجتماعی یکی از موضوعات مهم در حوزه اقدامات مربوط به سلامت روان در جامعه است.

فرصت توجه ویژه به مسئله سلامت روان

معاون درمان سازمان تأمین اجتماعی گفت: همه ساله دهم اکتبر یا هجدهم مهرماه روز سلامت روان و از هجدهم تا بیست و چهارم مهر به هفته سلامت‌روان اختصاص دارد.

وی افزود: این هفته در سراسر جهان، فرصتی است که به طور خاص سازمان جهانی بهداشت توجه ویژه‌ای به مسأله سلامت روان داشته باشد. سالانه نیز شعاری در این خصوص درنظر گرفته می‌شود و شعار سال‌جاری نیز با شرایط کشور ما همخوانی ویژه‌ای دارد.

به گفته همتی، عمده شعار سال هفته سلامت روان، این است که شنیدن روایت‌های جامعه گامی برای عبور از بحران محسوب می‌شود. در این راستا برای عبور و گذار از بحران‌هایی که در کشور‌ها برای انسان‌ها اتفاق می‌افتد، نیازمند شنیده شدن روایت‌های افراد است؛ در این مسیر باید روایت گذار افراد از بحران‌ها و هیجانات آن شنیده شود.

وی همچنین بیان کرد: در برنامه‌های جهانی حوزه سلامت روان به مفاهیم خانواده و رسانه به شکل ویژه توجه شده است. همچنین در این چارچوب به مسائل کودکان در شرایط تروما و اینکه چه اتفاقاتی برای آنها رخ داده و خانواده چه کمکی باید به آنها داشته باشد، توجه شده است.

معاون درمان سازمان تأمین اجتماعی گفت: در این راستا همچنین اقدامات لازم صورت گرفته از سوی سیاستمداران و سیاستگذاران و کاهش تأثیرات بحران‌ها بر کودکان نیز مدنظر است. در مجموع اینکه خانواده‌ها در شرایط و پس از بحران‌ها باید تعاملات ویژه‌ای با هم داشته باشند.

وی افزود: انجمن علمی روانپزشکان ایران هر ساله به همین مناسبت همایشی را برگزار می‌کند. در این همایش، ابعاد موضوعات مختلف مورد توجه قرار می‌گیرد؛ عنوان و تیتر همایش امسال نیز به مسئله «روانپزشکی در زمانه ناپایدار» اختصاص دارد؛ شرایط جامعه ما ویژه است و همه باید تلاش کنیم که در این وضعیت، تاب‌آوری جامعه افزایش پیدا کند.

آمار خدمات روانپزشکی

همتی در ادامه بیان کرد: در سال گذشته تعداد ویزیت روانپزشکان در سازمان تأمین‌اجتماعی در حوزه خرید خدمت ۲ میلیون و ۱۵۰ هزار مورد بوده است. همچنین حدود ۴۰۰ هزار خدمت روانشناسی را در این سال شاهد بوده‌ایم.

وی تصریح کرد: این موارد خدماتی بوده که روانشناسان و روانپزشکان ارائه کرده‌اند و مجموعاً سازمان تأمین اجتماعی حدود ۴۰۰ میلیارد تومان در این زمینه هزینه‌کرد داشته است.

به گفته معاون درمانی سازمان تأمین اجتماعی، در مجموع اینکه به رغم برداشتن قدم‌های خوب و بزرگی در زمینه ارائه خدمات روانپزشکی، با توجه به گستردگی اختلالات روانپزشکی باید گام‌های بزرگی در این حوزه برداشته شود. امیدواریم در این راستا بتوانیم خدمات بیشتر و گسترده‌تری را به بیمه‌شدگان سازمان تأمین اجتماعی که عمدتاً از جامعه کارگری هستند، داشته باشیم.

اقدامات پیشگیرانه در حوزه سلامت روان

همتی همچنین بیان کرد: اگر در حوزه پیشگیری‌های مرتبط با سلامت روان، اقداماتی در دستور کار باشد، در کاهش هزینه‌های درمانی در آینده تأثیرگذار خواهد بود.

وی اضافه کرد: جامعه در حال حرکت به سمت سالمندی است و در ۲۰ تا ۳۰ سال آینده دچار بحران سالمندی خواهیم شد؛ به این واسطه هزینه‌های مربوط به افراد سالمند و هزینه‌های درمان آنان افزایشی خواهد بود. طبق برآوردها، در حال حاضر هزینه‌های یک فرد بالای ۶۵ سال بین ۵ تا ۷ برابر نسبت به فرد زیر ۶۵ سال افزایش خواهد داشت.

معاون درمان سازمان تأمین اجتماعی ادامه داد: نکته دیگر اینکه در اواخر سالمندی خیلی اوقات بسیاری از اختلالات روانپزشکی یک نوع چهره دیگری در سالمند به نمایش می‌گذارند. نوع بروز علائم افسردگی در سالمندان گاهی به شکل درد‌های جسمی است و به این واسطه سالمندان برای درمان آنها به مراکز درمانی مراجعه کرده و خدمات درمانی دریافت می‌کنند. ما انتظار نداریم یک فرد ابراز کند که به عنوان نمونه در هفته گذشته اغلب، احساس افسردگی داشته است. در این شرایط، هزینه‌های درمانی بیمه‌های اجتماعی افزایشی خواهد بود.

وی افزود: در مجموع، پیشگیری از ابتلا به اختلال روانپزشکی و یا مداخله سریع و به‌هنگام، هزینه‌های سازمان‌های بیمه‌گر را کاهش خواهد داد.

همتی تأکید کرد: سازمان‌های بیمه‌گر مثل تأمین اجتماعی باید برای غربالگری افراد برنامه داشته باشند؛ همان‌طور که ما در سازمان تامین اجتماعی در زمینه بیماری‌هایی مثل سرطان در حال غربالگری هستیم. در پیشگیری از ابتلا به بیماری‌های پرهزینه مثل اختلال روانپزشکی هم سازمان تأمین اجتماعی باید قدم‌های بزرگ‌تری را بردارد.

وی افزود: امیدواریم در ادامه سال‌جاری و در سال‌های آینده اقدامات بسیار موثر و مفیدی در حوزه پیشگیری از ابتلا به بیماری‌های روانپزشکی صورت گیرد و در صورت رخداد این بیماری‌ها، درمان به موقع زمینه کاهش عوارض بیماری را موجب خواهد شد.

معاون درمان سازمان تأمین اجتماعی گفت: کشور ما اخیراً دو مورد شرایط جنگ تحمیلی را پشت سر گذاشته است؛ به این واسطه شرایط ویژه‌ای در کشور ایجاد شد و علاوه بر آسیب‌های زیرساختی از بُعد سلامت روان نیز جامعه را تحت الشعاع قرار داد.

وی افزود: در حال حاضر نیز با توجه به شرایط ناپایدار، جامعه همچنان دارای نگرانی‌های ناشی از این بحران‌ها و اتفاقات احتمالی آینده است.

وظایف مسئولان و درمانگران

معاون درمان سازمان تأمین اجتماعی بیان کرد: باید توجه داشت که از سویی وظیفه مسئولین است که شرایط را به سمتی ببرند که مردم آرامش بهتری پیدا کنند و از سوی دیگر، وظیفه درمانگران این حوزه است که در این راستا تلاش کنند.

وی ادامه داد: سلامت یک مفهوم عام و کلی است؛ به صورت همزمان توجه به ابعاد جسمانی و زوایای سلامت‌روان مهم برشمرده می‌شوند.

همتی تصریح کرد: در زمینه بحث سلامت روان جامعه، شرایط ویژه‌ای را در کشور تجربه می‌کنیم؛ اختلال‌های ناشی از استرس‌های ناشی از جنگ در کشور افزایش پیدا کرده و در سالیان گذشته نیز میزان شیوع اختلالات روانپزشکی افزایش پیدا کرده است.

علائم اختلالات روانپزشکی

همتی گفت: در اختلالات روانپزشکی یک سری علائمی وجود دارد، یکی از علائم آن این است که سطح اضطراب یک فرد بالاتر رفته باشد؛ همه ما در مواجهه با موقعیت‌های شغلی، در مواجه با آدم‌های غریبه وقتی به محیط جدیدی وارد می‌شویم یا مسئولیت یا کار جدیدی را می‌پذیریم، افزایش سطح اضطراب را تجربه می‌کنیم.

وی افزود: در این وضعیت افراد یا اعضای خانواده متوجه این موضوع می‌شوند. اختلال در یادگیری و اختلال در خواب نیز نمونه‌های دیگری از علائم شناختی افراد در شرایط مضطرب است.

بازسازی روانی در کنار بازسازی زیرساخت‌ها

معاون درمان سازمان تأمین اجتماعی همچنین بیان کرد: افراد در مواجهه با شرایط بحران، بیش برانگیختگی در قالب پرتحرکی، پرخاشگری یا بیقراری دارند و یا برعکس، کم برانگیختگی در قالب انزوای فردی با افسردگی را تجربه می‌کنند.

وی افزود: باید توجه داشت که در شرایط پس از بحران به ویژه در وضعیت‌های جنگی، بازسازی صرفاً بازسازی ساختمان‌ها و جاده‌ها و زیرساخت‌ها نیست ما بعد از جنگ، بازسازی روانی جامعه رو باید انجام بدیم و این اهمیت بسیار ویژه‌ای دارد.

به گفته همتی، انصافاً بعد از این دو جنگ تحمیلی، تلاش‌های خوبی در زمینه بازسازی روانی صورت گرفت و غربالگری‌های خوبی انجام شد. بیمه‌شدگان سازمان تأمین اجتماعی هم جزو دریافت‌کنندگان خدمات این حوزه بودند. وزارت بهداشت و شهرداری‌ها در این زمینه ورود خوبی داشتند؛ باید توجه داشت که این خدمات باید به شکل مستمر و طولانی مدت باشد.

وی در ادامه بیان کرد: دیگر اینکه خانواده را باید به عنوان یک محیط اعتمادبرانگیزنده و حمایتگر در شرایط بحران در نظر داشته باشیم.

معاون درمان سازمان تأمین اجتماعی بیان کرد: سازمان بهداشت جهانی بهداشت نیز در این شرایط توصیه دارد که خانواده‌ها در شرایط بحرانی ساعت‌های اعتمادزا داشته باشند یعنی ساعت‌هایی که دور هم باشند.

به گفته وی، در یک محیط بسیار امن و آرام در ارتباط با تجربیات خود و حادثه صحبت داشته، هیجانات و خشم خود را بیان کنند. افراد خانواده در شرایط بحرانی باید هیجانات یکدیگر را تقویت کنند. در مورد کودکان نیز به طور ویژه باید خانواده‌ها توجه داشته باشند؛ خیلی اوقات کودکان نمیتوانند ترس و اضطراب خود را بیان بکنند. خانواده‌ها باید خیلی موشکافانه به این مسائل نگاه داشته باشند.

هزینه‌های روان‌درمانی

معاون درمان سازمان تأمین اجتماعی گفت: تا چند سال قبل که هیچگونه پوششی برای خدمات روان درمانی در کشور وجود نداشت و این نقطه ضعف سازمان‌های بیمه‌گر بود؛ به این علت که این پوشش‌ها در شورای عالی بیمه مصوب نشده بود، خدمات مربوطه نیز ارائه نمی‌شد.

وی ادامه داد: از طرف دیگر گسترش بی‌محابای این خدمات نیز یک چالش جدی برای سازمان‌های بیمه‌گر محسوب می‌شود و به همین دلیل شورای عالی بیمه مصوب کرد که خدمات روان‌درمانی در دو گروه کارشناسان ارشد و دکترای روان یا روانشناسان بالینی و روانشناسان سلامت ارائه می‌شود. در حال حاضر خدمات مذکور اگرچه توسعه کامل پیدا نکرده، اما تحت پوشش بیمه قرار گرفته است.

همتی اضافه کرد: باید ضمن توسعه روزافزون این مجموعه خدمات، زمینه استفاده آن را افزایش دهیم و همواره در ارائه خدمات سلامت، با دو موضوع میزان دسترسی و میزان استفاده مواجه‌ایم.

معاون درمان سازمان تأمین اجتماعی در پایان تأکید کرد: ما در سازمان‌های بیمه‌گر باید تلاش کنیم دسترسی بیمه‌شدگان را به خدمات روانشناسی افزایش دهیم. در این چارچوب، افزایش سواد سلامت جامعه باعث تمایل و اقدام افراد به استفاده از ویزیت تراپیست صورت گیرد. در مجموع اینکه باید در حوزه مفاهیم دسترسی و میزان استفاده از خدمات روانپزشکی، تعادل لازم برقرار شود.

منبع: مهر 

در ادامه حتما بخوانید تاثیر بی خوابی و خواب بیش از حد بر عملکرد مغز و ابتلا به زوال عقل | خواب خود را تنظیم کنید