ظرفیت‌های توسعه تجارت با پاکستان | تدوین نقشه راه تجارت با اسلام‌آباد

به گزارش شهرآرانیوز؛ راه، رگ حیات اقتصاد است و هر وقت بحرانی پیش می‌آید، اولین کاری که دشمن می‌کند بستن همین راه‌هاست. حدود ۹۰درصد تجارت ما از دریا و بنادر جنوبی می‌گذرد. تجارت از طریق دریا مقرون به صرفه است، اما وقتی پای ایستادگی در برابر دشمنان در میان باشد، مرز‌های زمینی گسترده کشور حکم یک تکیه‌گاه محکم و امن را پیدا می‌کنند. درست در همین نقطه است که نگاه‌ها به‌سمت شرق، به‌ویژه همسایگی خراسان رضوی و پاکستان می‌چرخد.

تجربه ماه‌های اخیر نشان داده اتصال به پاکستان و از آنجا به چین، می‌تواند یک فرصت طلایی و پایدار برای تجارت کشور و خراسان رضوی باشد. البته این راه کمبود امکانات تخلیه و بارگیری دارد، هنوز برای برخی از بازرگانان مسیر تازه‌ای است و هزینه‌اش هم فعلا بستگی به مرز ورودی بین ۲۵۰۰ تا ۶۰۰۰دلار تمام می‌شود.

اما اگر قرار است اقتصاد شرق کشور نفس بکشد، همین امروز وقت رسیدگی به جاده‌ها و حل مشکلات این مسیر نوپاست تا تجارت خراسان رضوی با پاکستان به یک پشتوانه دائمی تبدیل شود. مؤمنی، وزیر کشور، با تأکید بر روابط راهبردی و عمیق ایران و پاکستان گفته است که دو کشور برای توسعه همکاری‌های دوجانبه و افزایش مبادلات تجاری از ۳ میلیارد دلار به ۱۰ میلیارد دلار هدف‌گذاری کرده‌اند. 

براساس داده‌های صمت استان، آمار خراسان رضوی در صادرات به پاکستان در پنج ماه نخست سال۱۴۰۴، حدود ۳۰میلیون دلار بوده که نسبت به سال گذشته ۴۳ درصد افزایش داشته است. براساس اعلام مسئولان و فعالان اقتصادی استان، واردات مواد غذایی از پاکستان مانند برنج همچنین انتقال کالا‌های موردنیاز از چین به استان و برعکس و صدور کالا‌های صنعتی و خدمات فنی و مهندسی به‌منظور توسعه روابط تجاری دوجانبه در دستورکار قرار گرفته است.

اهداف راهبردی ایران در قبال پاکستان

معاون امور بازرگانی و توسعه تجارت سازمان صمت خراسان رضوی در گفت‌و‌گو با شهرآرا از اهمیت توسعه مبادلات تجاری با کشور‌های همسایه و به‌ویژه پاکستان سخن گفت.

علی غفوری‌مقدم با تحلیل ظرفیت‌های بازار پاکستان افزود: پاکستان با جمعیتی بیش از ۲۴۰میلیون نفر، یکی از بازار‌های بالقوه و استراتژیک برای استان و کشور ماست و باوجود ظرفیت‌های بالای موجود، هنوز جای کار زیادی برای ارتقای سطح مبادلات تجاری با این کشور وجود دارد.

وی، اهداف راهبردی ایران در قبال پاکستان را در سه محور اصلی تعریف و تأکید کرد: نخست، توسعه صادرات و واردات که شامل ارتقای صادرات کالا‌های صنعتی، کشاورزی و به‌ویژه ارائه خدمات فنی و مهندسی است و در مقابل، تأمین برخی نیاز‌های وارداتی کشور از این مسیر برای عبور از محدودیت‌های فعلی در اولویت قرار دارد.

دوم، دسترسی به بازار‌های جنوب آسیا از طریق بهره‌برداری از موقعیت جغرافیایی پاکستان به‌عنوان دروازه‌ای برای ورود به این بازارهاست و درنهایت توسعه کریدور‌های تجاری با تقویت جایگاه محور ارتباطی متصل‌کننده پاکستان، خراسان رضوی و آسیای مرکزی مدنظر است.

معاون امور بازرگانی و توسعه تجارت سازمان صمت خراسان رضوی درخصوص اقدامات عملی برای توسعه روابط با پاکستان، گفت: در مردادماه امسال در چارچوب دیپلماسی استانی، هیئت‌های تجاری به مقاصد مختلف ازجمله پاکستان اعزام شدند. همچنین در سطح ملی و در قالب کمیته مشترک تجاری ایران و پاکستان، موافقت‌نامه‌های متعددی در دست بررسی و اجراست تا موانع موجود برطرف و فرصت‌های جدید شناسایی شوند.

عملیاتی‌شدن موافقت‌نامه تجارت آزاد

غفوری‌مقدم یکی از کلیدی‌ترین گام‌ها را اجرایی‌شدن موافقت‌نامه تجارت آزاد بین ایران و پاکستان دانست و تأکید کرد: کاهش متقابل تعرفه‌ها در کالا‌هایی که هر دو کشور در آنها دارای مزیت رقابتی هستند، می‌تواند موانع فعلی را برطرف کرده و تراز تجاری دو کشور را در شرایط مناسب‌تری تنظیم کند.

این مقام مسئول با اشاره به چالش‌های جدی در حوزه بانکی و نقل‌وانتقال ارز، ظرفیت تجارت تهاتری را راهکاری مؤثر برای رفع این مشکل دانست و افزود: هم در سطح استانی و ملی و هم از سوی تجار پاکستانی، تمایل زیادی برای استفاده از ظرفیت تهاتر وجود دارد. وی همچنین به بهره‌گیری از بازارچه‌های مرزی در استان‌های هم‌جوار به‌عنوان یکی از ابزار‌های تسهیل مبادلات اشاره کرد.

غفوری‌مقدم با اشاره به چشم‌انداز رسیدن به ۱۰میلیارد دلار تجارت سالانه بین دو کشور به‌عنوان هدفی دست‌یافتنی، بر ضرورت توجه جدی به همکاری‌های لجستیکی و گمرکی تأکید کرد و افزود: رفع موانع گمرکی و توسعه زیرساخت‌های لجستیکی، پیش‌شرط اصلی دستیابی به این حجم از مبادلات است.

رشد ۴۳درصدی تجارت با پاکستان

وی با استناد به آمار‌های تجاری اظهار کرد: در پنج ماهه نخست امسال تجارت خراسان رضوی با پاکستان حدود ۴۳درصد افزایش یافت. وی بیان کرد: باوجود مشکلات صادراتی ناشی از شرایط جنگی در منطقه، توانستیم با بهره‌گیری از فرصت هم‌جواری از طریق سیستان و بلوچستان، ظرفیت‌های تجاری بهتری ایجاد کنیم.

وی حوزه‌های قابل توسعه در بازار پاکستان را متنوع برشمرد و افزود: در بخش کشاورزی و صنایع غذایی در اقلامی، چون زعفران، خشکبار، میوه، رب و شکلات توان صادراتی داریم و در مقابل می‌توانیم نیاز خود را در بخش برنج و حبوبات از پاکستان تأمین کنیم.

غفوری‌مقدم به پتانسیل‌های دیگر نیز اشاره کرد و گفت: در حوزه مواد معدنی، مصالح ساختمانی و سنگ‌های فراوری‌شده جایگاه ویژه‌ای داریم. همچنین در بخش صنعتی، ماشین‌آلات، تجهیزات پزشکی، قطعات صنعتی و محصولات نساجی و شیمیایی، ظرفیت‌های زیادی برای صادرات داریم. علاوه‌بر کالا در حوزه خدمات فنی و مهندسی در زمینه‌های عمرانی، آب، برق و الکترونیک نیز به‌دلیل وسعت و جمعیت پاکستان، فرصت مناسبی برای شرکت‌های ایرانی به شمار می‌رود.

اتصال پاکستان به آسیای مرکزی

معاون امور بازرگانی و توسعه تجارت سازمان صمت خراسان رضوی، اتصال پاکستان به آسیای مرکزی از طریق ایران را یک فرصت استراتژیک دانست و تأکید کرد: این امر علاوه‌بر تسهیل دسترسی ایران به کشور‌های جنوب آسیا، ظرفیت‌های ترانزیتی هر دو کشور را به‌طور درخور توجهی تقویت می‌کند.

وی با اشاره به مرز‌های میرجاوه و ریمدان در استان سیستان و بلوچستان، اعلام کرد: مرز ریمدان به یکی از محور‌های جدید و فعال تجاری تبدیل شده و تردد روزانه تا هشتصد کامیون در این مسیر ثبت شده است. غفوری‌مقدم بیان کرد: در صورت بهبود شرایط حمل‌ونقل دریایی، توسعه همکاری‌های لجستیکی از طریق بنادر کراچی و گوادر در دستورکار قرار دارد تا بازدهی ترانزیت کالا افزایش یابد.

راهکار‌های مقابله با موانع بانکی و گمرکی

این مقام مسئول مسائل بانکی و نقل‌وانتقال ارز را به‌عنوان جدی‌ترین چالش‌ها برشمرد و بر تمایل متقابل تجار دو کشور برای استفاده از تجارت تهاتری و تسویه غیرمستقیم تأکید کرد. وی همچنین پیشنهاد ایجاد دالان سبز گمرکی و استقرار سازوکار مشترک گمرکی را برای جلوگیری از رسوب کالا در مرز‌ها از محور‌های پیگیری‌های جاری دانست.

معاون امور بازرگانی و توسعه تجارت سازمان صمت خراسان رضوی از برنامه‌های میان‌مدت استان خبر داد و گفت: در حال تدوین نقشه‌راه تجارت استان با پاکستان برای بازه زمانی تا سال۱۴۰۸ هستیم که با همکاری استانداری و اتاق بازرگانی پیش می‌رود. وی همچنین به تشکیل میز تخصصی پاکستان با هدف نظام‌مندکردن اعزام و پذیرش هیئت‌های تجاری اشاره کرد.

غفوری‌مقدم با اشاره به شناسایی پنجاه قلم کالای صادراتی در بخش‌های کشاورزی، صنعتی و معدنی که در بازار پاکستان تقاضای بالایی دارند، بر لزوم گسترش سبد کالایی به این اقلام تأکید کرد. وی تصریح کرد: طراحی مسیر‌های ترانزیتی جاده‌ای و ریلی میان پاکستان، خراسان رضوی و آسیای مرکزی، در کنار ایجاد سازوکار‌های مشترک برای مدیریت ریسک مرزی و امنیت حمل‌ونقل، از اولویت‌های اجرایی فعلی است.

در ادامه حتما بخوانید خراسان رضوی، حلقه اتصال تجارت ایران با آسیای میانه

مشکل توقف بار‌های صادراتی در مرز

رئیس اتحادیه صادرکنندگان خراسان رضوی هم در گفت‌و‌گو با شهرآرا، ضمن بررسی وضعیت مبادلات تجاری با پاکستان، بر لزوم تقویت زیرساخت‌های مرزی و بهره‌برداری از فرصت‌های جایگزین تأکید کرد.

کاظم شیردل با اشاره به مطلوب بودن سطح روابط تجاری ایران و پاکستان، گفت: در حال حاضر واردات کالا‌هایی نظیر برنج، میوه، شوینده‌ها، مواد غذایی و... انجام می‌شود و صادرات ما به پاکستان نیز عمدتا در حوزه مصالح ساختمانی در جریان است. شیردل افزود: همچنین به دلیل تحریم‌های جدید و مسدودشدن برخی مسیر‌های سنتی از طریق بندرعباس، بسیاری از واردات کشور تغییر مسیر داده و از طریق ظرفیت‌های پاکستان به داخل ایران منتقل می‌شود.

شیردل وضعیت زیرساخت‌های مرزی را نگران‌کننده توصیف و تأکید کرد: ما در مسیر‌های مرزی با مشکلات جدی مواجه هستیم. برای نمونه، جاده‌های منتهی به گمرکات در برخی مناطق به‌شدت فرسوده است و نبود استراحتگاه و امکانات رفاهی، باعث توقف طولانی‌مدت خودرو‌های باری در گمرک می‌شود؛ موضوعی که به از بین رفتن یا فساد برخی کالا‌های صادراتی می‌انجامد.

وی بیان کرد: به‌دلیل توقف‌های چندین‌روزه خودرو‌های باری در گمرک ریمدان، خسارت‌های جبران‌ناپذیری به کالا‌های صادراتی، به‌ویژه محصولات کشاورزی و صیفی‌جات وارد شده و به فاسد‌شدن این محموله‌ها انجامیده است. این وضعیت علاوه‌بر آسیب به سرمایه تجار، موجب افزایش شدید قیمت تمام‌شده صادرات می‌شود؛ چرا که هزینه‌های توقف و انتظار رانندگان، مستقیما به سربار هزینه‌های صادراتی افزوده می‌شود.