مهری زاهدی در گفتوگو با شهرآرانیوز، اظهار کرد: زیارت در فرهنگ دینی شیعه تنها حضور در یک مکان مقدس و بیان خواستهها نیست بلکه فرصتی برای برقراری ارتباط معنوی، تجدید عهد با آموزههای اهلبیت (ع) و بازنگری در مسیر زندگی است. در این میان حاجتخواهی جایگاه مهمی دارد زیرا انسان در شرایط دشوار زندگی به دنبال تکیهگاهی معنوی میگردد و با توسل به اولیای الهی امید خود را برای عبور از مشکلات تقویت میکند.
وی افزود: درخواست حاجت از خداوند در فضای معنوی زیارت امری طبیعی است و نباید آن را در مقابل معرفت و شناخت قرار داد. بسیاری از زائران با دغدغههای خانوادگی، اقتصادی، شغلی و مشکلات شخصی به حرم مطهر امام رضا (ع) مشرف میشوند و خواستههای خود را با خداوند در میان میگذارند. آنچه اهمیت دارد این است که حاجتخواهی به نقطه پایان زیارت تبدیل نشود و زائر در کنار درخواست گشایش در امور زندگی، به دنبال شناخت عمیقتر امام و آموزههای ایشان نیز باشد.
این کارشناس معارف دینی با اشاره به ضرورت پیوند میان توسل و مسئولیتپذیری فردی بیان کرد: توسل به معنای کنار گذاشتن تلاش و انتظار برای حل خودبهخودی مشکلات نیست. فرهنگ دینی، انسان را به امیدواری، توکل و حرکت در مسیر درست دعوت میکند و این مفاهیم در کنار یکدیگر معنا پیدا میکنند. فردی که برای حل مشکلات خود به امام رضا (ع) متوسل میشود، باید در حد توان برای یافتن راهحل نیز اقدام کند.
زاهدی ادامه داد: برای مثال، کسی که با مشکلات خانوادگی به زیارت میآید، در کنار دعا و توسل میتواند با اصلاح رفتار، تقویت مهارت گفتوگو و رعایت حقوق اعضای خانواده برای بهبود شرایط تلاش کند. همچنین فردی که برای گشایش در مسائل اقتصادی دعا میکند، میتواند با برنامهریزی، تلاش و تصمیمگیری آگاهانه، زمینه بهبود وضعیت خود را فراهم سازد. بنابراین، توسل و تلاش نهتنها با یکدیگر تعارض ندارند، بلکه میتوانند مکمل یکدیگر باشند.
وی تصریح کرد: امید دینی به معنای نادیده گرفتن واقعیتهای زندگی نیست، بلکه به انسان کمک میکند در مواجهه با دشواریها، انگیزه خود را از دست ندهد و با اتکا به خداوند، مسئولیتهای خود را دنبال کند. زیارت نیز میتواند چنین نگرشی را در انسان تقویت کند.
این کارشناس معارف دینی با تأکید بر اهمیت شناخت سیره امام رضا (ع) خاطرنشان کرد: آداب زیارت و رعایت حرمت مکان مقدس اهمیت دارد، اما این آداب زمانی معنای عمیقتری پیدا میکنند که با شناخت شخصیت، اندیشه و رفتار امام همراه شوند. زائر باید بداند امام رضا (ع) در زندگی فردی و اجتماعی چه اصولی را مورد تأکید قرار میدادند و چگونه میتوان این آموزهها را در شرایط امروز به کار گرفت.
زاهدی افزود: شناخت امام نباید به دانستن اطلاعات تاریخی یا حفظ چند روایت محدود شود، بلکه باید در نگرش و رفتار انسان اثر بگذارد. اگر زائر در حرم مطهر از کرامت انسانی سخن میشنود، این مفهوم باید پس از زیارت در نحوه برخورد او با خانواده، همکاران و دیگر افراد جامعه نیز دیده شود. همچنین توجه به علم، اخلاق، مدارا و رعایت حقوق دیگران میتواند زمینه پیوند میان معرفت رضوی و زندگی روزمره را فراهم کند.
وی تأکید کرد: زیارت موفق صرفاً با تعداد دفعات حضور در حرم یا مدت زمان اقامت زائر سنجیده نمیشود، بلکه باید دید این تجربه معنوی تا چه اندازه به افزایش شناخت دینی، تقویت امید و اصلاح رفتار منجر شده است.
زاهدی در پایان گفت: حاجتخواهی، توسل و طلب آرامش، بخشهایی ارزشمند از تجربه زیارت هستند؛ اما افق گستردهتر زیارت امام رضا (ع)، شناخت راه و سیره ایشان و تلاش برای نزدیک شدن به ارزشهای اخلاقی و انسانی است. هر اندازه این شناخت در زندگی زائر نمود بیشتری پیدا کند، زیارت از یک تجربه مقطعی فراتر میرود و میتواند به عاملی برای رشد معنوی و بهبود روابط فردی و اجتماعی تبدیل شود.