دستورالعمل‌های دینی‌روایی برای دفع بلایای طبیعی | دعا؛ سپر آسمانی دفع بلا
آموزه‌های دینی که برای جزئی‌ترین امور دستورالعمل و برنامه کاربردی دارند، برای دفع و کاهش ابتلای بلایای طبیعی هم توصیه‌های گره‌گشا دارند.
به گزارش شهرآرانیوز؛ از عواملی که زندگی انسان را دستخوش تحولات منفی و ابتلا می‌کند، بلایای طبیعی است که اگرچه پیشرفت علمی انسان توانسته است در بسیاری از موارد آنها را پیش‌بینی و با آثارشان مقابله کند، هنوزهم بلایایی همچون زلزله یا سیل و... غیرمترقبه رخ می‌دهد و جان‌های بسیاری را می‌گیرد و زندگی بشر را مختل می‌کند. آموزه‌های دینی که برای جزئی‌ترین امور دستورالعمل و برنامه کاربردی دارند، دفع و کاهش ابتلای بلایای طبیعی هم توصیه‌های گره‌گشا دارند. در این‌باره با حجت‌الاسلام‌والمسلمین مجتبی عرفانیان، استاد حوزه، کارشناس مذهبی و سخنران آستان‌قدس‌رضوی، گفت‌و‌گو کرده‌ایم.
مقاوم‌سازی، دستور روایات است
دین اسلام در مواجهه با بلایای طبیعی، راهکار‌های عملی (مادی و عقلانی) و راهکار‌های معنوی (دعا، استغفار و توکل) را درکنار هم ارائه می‌کند. این دو مسیر نه‌تنها در تضاد باهم نیستند، بلکه مکمل یکدیگر هم هستند. برای مثال در روایات، ساختن خانه‌ای که با زلزله‌ای چندریشتری خراب شود، خلاف دستورات اسلام دانسته شده است.
از این‌رو، مقاوم‌سازی ساختمان‌ها با رعایت اصول مهندسی و آیین‌نامه‌های ساخت‌وساز و بازسازی و مقاوم‌سازی بافت‌های فرسوده، اهمیت ویژ‌ه‌ای دارد. رهبر شهید انقلاب در این‌باره می‌فرمودند: «مردم، سازندگان خانه‌ها، انبوه‌سازان و مسئولان دولتی باید مقاوم‌سازی را یکی از مسائل اصلی قرار دهند. کشور ما، کشور زلزله‌خیزی است... علاج، مقاوم‌سازی است.»
ساخت‌وساز در بستر رودخانه، ممنوع!
پرهیز از ساخت‌وساز در حریم گسل‌ها و بستر رودخانه‌ها و شناسایی مناطق آسیب‌پذیر و برنامه‌ریزی برای کاهش خطر نیز با توجه به توصیه‌های دینی در مواجهه با بلایای طبیعی، اهمیت ویژه دارد؛ آیت‌الله‌العظمی مکارم‌شیرازی در این‌باره تأکید می‌کند: «برای مقاوم‌سازی ساختمان‌ها فکری اساسی شود؛ چراکه ضایعات بسیاری دارد. اگر ساختمان‌های فرسوده درست شود، خرج کمتری دارد تااینکه زلزله رخ دهد و سپس بخواهیم به آن رسیدگی کنیم.»
سوره‌ای برای پیشگیری از زلزله
دعا در آموزه‌های اسلامی هم نقش پیشگیرانه و هم اثر درمانی دارد. فقها، استغفار و دعا و تضرع و صدقه بسیار هنگام وقوع زلزله را مستحب دانسته‌اند. (الکافی، ج۲) از این‌رو، در آموزه‌های روایی، دعا‌های متعددی مخصوص زلزله اعم از پیشگیری، کاهش آثار و ابتلائات ناشی از آن و... توصیه شده است؛ چنان‌که امام‌صادق (ع) برای پیشگیری دائمی از زلزله توصیه می‌کنند: «از قرائت سوره زلزال خسته نشوید؛ زیرا هرکه این سوره را در نماز‌های مستحبی خود بخواند، هیچ‌گاه به او زلزله نمی‌رسد و با صاعقه و هیچ آفتی از آفات دنیا نمی‌میرد.» (ثواب‌الأعمال، ص۱۲۴)
دعای هنگام زلزله
امام صادق (ع) همچنین برای هنگام ترس از زلزله بر قرائت و مداومت بر آیه۴۱ سوره فاطر تأکید کرده، می‌فرمایند: «هرگاه در شب و هنگام خوابیدن، از وقوع زلزله و خراب شدن خانه می‌ترسی، آیه۴۱ سوره فاطر را قرائت کن.»
«إِنَّ اللَّهَ یُمْسِکُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ أَن تَزُولَا وَلَئِن زَالَتَا إِنْ أَمْسَکَهُمَا مِنْ أَحَدٍ مِن بَعْدِهِ إِنَّهُ کَانَ حَلِیمًا غَفُورًا: همانا خداوند، آسمان‌ها و زمین را نگاه می‌دارد تا از جای خود حرکت نکنند و اگر از جای خود بلغزند، هیچ‌کس جز او نمی‌تواند آنها را نگاه دارد. به‌راستی که او بردبار و آمرزنده است.»
در کتاب وسائل‌الشیعه، ج۷، ص۵۰۶ نیز دعایی برای حفظ جان هنگام زلزله و حفظ آرامش توصیه شده است به این مضمون: «یَا مَنْ یُمْسِکُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ أَنْ تَزُولَا وَلَئِنْ زَالَتَا إِنْ أَمْسَکَهُمَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ بَعْدِهِ إِنَّهُ کَانَ حَلِیماً غَفُوراً، صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَأَمْسِکْ عَنَّا السُّوءَ، إِنَّکَ عَلَی کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ» یعنی «ای آنکه آسمان‌ها و زمین را از اینکه از جای خود بلغزند، نگاه می‌داری! و اگر بلغزند، کسی جز او نمی‌تواند آنها را نگاه دارد. همانا او بردبار و آمرزنده است. بر محمد و آل‌محمد درود فرست و بدی را از ما بازدار که تو بر هر چیز توانایی!»
توصیه امام جواد (ع) برای دفع زلزله
از راهکار‌های مقابله با زلزله، دستورالعملی است که امام‌جواد (ع) برای کاهش زلزله توصیه کرده‌اند؛ علی‌بن‌مهزیار می‌گوید: به امام‌جواد (ع) نامه نوشتم و از فراوانی زلزله در اهواز شکایت کردم و پرسیدم آیا از آنجا کوچ کنیم؟ امام (ع) در پاسخ نوشتند: «از آنجا منتقل نشوید؛ چهارشنبه و پنجشنبه و جمعه را روزه بگیرید و غسل کنید و جامه‌های پاکیزه بپوشید و روز جمعه بیرون بروید و به درگاه خدا دعا کنید.» (بحارالانوار، ج۵۰، ص۱۰۱)
دعایی برای پیشگیری از طوفان
در آموزه‌های دینی‌روایی دعا‌هایی هم برای مقابله با تخریب و عواقب باد و طوفان توصیه شده است؛ مثل این دعا که: «اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ خَیْرَ مَا هَاجَتْ بِهِ الرِّیَاحُ، وَ خَیْرَ مَا فِیهَا، وَ أَعُوذُ بِکَ مِنْ شَرِّ مَا هَاجَتْ بِهِ الرِّیَاحُ، وَ شَرِّ مَا فِیهَا» یعنی «خدایا! از تو بهترین چیزی را می‌خواهم که باد‌ها با آن برخاسته‌اند و بهترین آنچه در آنهاست و به تو پناه می‌برم از بدی آنچه باد‌ها با آن برخاسته‌اند و بدی آنچه در آنهاست.» (مفاتیح‌الجنان)
توصیه‌های بهجت‌العرفا برای دفع بلا
علما و بزرگان هم با نگاه به دستورالعمل‌های آیات و روایات، راهکار‌هایی را برای دفع بلایای طبیعی و دراماندن ماندن از آنها هنگام وقوع توصیه کرده‌اند؛ مرحوم آیت‌الله‌العظمی بهجت در این‌باره می‌فرمودند: «همیشه قرآنی کوچک، حرز امام‌جواد (ع) و مقدار کمی تربت حضرت سیدالشهدا (ع) را همراه خود داشته باشید، آیه‌الکرسی را بخوانید و در منزل نصب کنید، معوذتین (سوره‌های فلق و ناس) را بخوانید و تکرار کنید، چهارقل (سوره‌های کافرون، توحید، فلق و ناس) را بخوانید و تکرار کنید؛ خصوصا در وقت خواب، روزی حداقل پنجاه آیه از قرآن کریم را با صدای نسبتابلند بخوانید، در مواقع اذان با صدای نسبتابلند اذان بگویید و به همین نیت، صدقه به افراد متعددی داده شود؛ هرچند مقداری که به هر فرد داده می‌شود، کم باشد.» (مرکز تنظیم و نشر آثار آیت‌الله بهجت).
دعا همیشه نتیجه بخش است
درکنار راهکار‌های علمی و عملی، اسلام از منبع مهم و پرقدرت دعا و ذکر و توسل در دفع بلایای طبیعی، غافل نبوده است و اتفاقا بر استفاده از آن تأکید ویژه دارد؛ چنان‌که روایات متعدد بر میزان تأثیر دعا در دفع بلایا تصریح و تأکید دارند و می‌فرمایند: «دعا سرنوشت را تغییر می‌دهد، حتی اگر حتمی شده باشد.» (الکافی، ج۲، ص۴۶۹).
یکی از راهکارها، ذکری است که بعد از نماز صبح و مغرب توصیه شده است. امام صادق (ع) فرمودند: «هرکه بعد از نماز صبح و مغرب هفت‌بار بگوید: "بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ لَا حَوْلَ وَ لَاقُوَّه إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ" خداوند هفتاد نوع بلا را از او دفع می‌کند که آسان‌ترین آنها، باد و پیسی و دیوانگی است.» (الکافی، ج۲)
در پایان باید یک نکته مهم را یادآوری نمود که بعد از انجام دستورالعمل‌های ظاهری و مادی، دستور به دعا و توکل داده شده است و این دعا با توجه به حکمت‌ها و مصلحت الهی ممکن است در این دنیا به نجات ظاهری ما از این اتفاق بینجامد یا آنکه تنها موجبات آرامش قلبی و معنوی ما را فراهم آورد و در نتیجه به افزایش تاب‌آوری در این اتفاقات منجر شود.
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
