واگذاری خانه‌های تاریخی برای تولید و فروش صنایع دستی

سعید شجری - واگذاری خانه تاریخی قریشی در شهر نیشابور نخستین نتیجه عملیِ نشست مشترکی بود که دیروز برگزار شد و در آن مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان با صراحت گفت که با واگذاری خانه های تاریخی برای تولید و فروش صنایع دستی موافق است. این تصمیم می تواند به منزله تعریف یک کاربری کاملا اقتصادی برای بناهای تاریخی با حفظ هویت آن ها باشد و بسیاری از این بناها را از مهجور بودن خلاص کند، چه آن ها که در تملک میراث فرهنگی هستند، چه آن ها که در مالکیت افراد حقیقی و حقوقی قرار دارند و به گفته برخی حاضران در جلسه، مخالفت کارشناسان میراث فرهنگی مانع واگذاری آن ها بوده است. موضوع جلسه، امضای تفاهم نامه بین سازمان تعاون روستایی و میراث فرهنگی استان بود و 2 طرف اصرار داشتند بگویند این تفاهم نامه به سرنوشت بسیاری از تفاهم نامه های بی فایده دچار نخواهد شد.
به گفته رئیس سازمان تعاون روستایی استان، جرقه انعقاد این تفاهم نامه پشت درهای بسته یک کاروان سرای تاریخی واقع در روستای زین آباد از توابع بجستان خورده است، کاروان سرایی که می تواند به مکانی برای تولید و عرضه صنایع دستی تبدیل شود و آنجا را به یک جاذبه گردشگری تبدیل کند. محسن اسفندیاری اضافه کرد: برای تقویت بنیه اقتصادی روستاییان و ایجاد مشاغل خرد، به ساختاری جدید نیاز نداریم و همین 700 تعاونی روستایی استان با بیش از 600 هزار عضو به شرط حمایت می توانند در افزایش سرانه درآمد روستاییان موفق باشند. صحبت های دیگر سخنران این مراسم، اذعان به ضعف عملکرد مجموعه میراث فرهنگی در سطح ملی و محلی از گذشته به شمار می رفت.
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان با اشاره به خالی شدن 3400 روستا از 6700 روستای خراسان رضوی گفت: توجه به صنایع دستی روستایی می توانست جلو بخشی از این مهاجرت ها را بگیرد. ابوالفضل مکرمی فر به ظرفیت هایی چون وجود 360 رشته صنایع دستی و قرار گرفتن ایران جزو 3 کشور برتر دنیا نیز اشاره کرد: 9600 هنرمند دارای مجوز فعالیت در استان، ارزان بودن مواد اولیه صنایع دستی، هزینه ده میلیون تومانی تجهیز یک کارگاه صنایع دستی و اشتغال زایی برای 3 نفر و وجود تقاضا برای خرید صنایع دستی. با وجود این، معتقد بود به این ظرفیت ها توجه لازم نشده است و همچنان در حالت بالقوه است. مکرمی فر ادامه داد: سالانه 15 هزار میلیارد تومان پول و سرمایه به مشهد وارد و بخشی از آن صرف خرید سوغات می شود. این در حالی است که حتی یک بازار دائمی صنایع دستی در استان نداریم. به بیان دیگر، تقاضا برای خرید هست اما بسترها برای عرضه آن وجود ندارد. در نتیجه بشقاب میناکاری، رکاب انگشتر و ساعت خاتم از اصفهان به خراسان رضوی وارد می شود در حالی که چنین تولیداتی در استان خودمان هم وجود دارد. واردات صنایع دستی از دیگر استان ها ایرادی ندارد به شرطی که فرش ما هم به اصفهان، بشقاب هایمان به تهران و نمدمان به گرگان برود. او اضافه کرد: فروش سفال همدان در یکی از فروشگاه های واقع در هسته مرکزی مشهد، سالانه حدود 5 میلیارد تومان است اما ما سفال گناباد را در همین استان با قدمت هزار ساله داریم. این یک ضعف است. ما نتوانستیم هنرمندانمان را توانمند و تولیداتشان را معرفی کنیم. مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان با بیان اینکه تا الان برای آموزش تقاضایی از تعاونی های روستایی نداشتیم و هرآنچه انجام شده برنامه های اداره کل بوده است تأکید کرد: اگر این تقاضا از تعاون روستایی وجود داشته باشد نه فقط برای آموزش رایگان بلکه برای اختصاص تسهیلات ارزان قیمت، برگزاری جشنواره های مشترک، معرفی به نمایشگاه های ملی و نیز تکمیل حلقه بازاریابی و بازارسازی آمادگی داریم. به گفته وی، میزان اعطای تسهیلات کم بهره به جامعه مخاطب این اداره کل در سالی که گذشت 14 میلیارد تومان بود و اشتغال زایی مستقیم برای 676 نفر را به همراه داشت. تسهیلاتی که برخی مدیران عامل تعاونی های روستایی حاضر در جلسه می گفتند با وجود نیاز، به دلیل ضعف اطلاع رسانی از وجود آن خبر نداشتند. در این جلسه قرار شد با هم اندیشی اداره کل میراث فرهنگی و سازمان تعاون روستایی، تعدادی روستای دارای ظرفیت، انتخاب و آموزش های حرفه ای تولید صنایع دستی به اهالی روستا آغاز شود.