زنگ خطر ریزش واحدهای صنفی با سابقه در مشهد

مسعود سلطانی - «اگر از منظر کلان به اقتصاد ایران نگاه کنیم، ابتدا نفت، پتروشیمی، خودروسازی، فولاد، کشاورزی و ... به چشم می آیند. شاید واحدهای صنفی کوچکی که در مغازه های بیست وپنج متری بدون تعطیلی چراغشان روشن است کمتر به چشم بیایند، اما واقعیت چیز دیگری است. سهم هجده درصدی اصناف در تولید ناخالص داخلی و اشتغال شش میلیون نفری رقم چشمگیر و تعیین کننده ای در اقتصاد کشور است.
با وجود این، نمی توان فقط با آمار و اعداد به اصناف نگاه کرد. زندگی کلان شهرها در شب منوط به روشن بودن چراغ واحدهای صنفی است و اصلا روشن بودن لامپ های بزرگ آن ها ست که نماد وجود امنیت در سطح شهر است.
فرهنگ کسب و کار خرد، مهارت های فردی و دانش های اجتماعی در قالب مناسبات «اوستا شاگردی» است که نسل به نسل منتقل می شود و چه بسیار تجار و تولیدکنندگان بزرگ که خود روزی در حجره های کوچک بازار شاگردی کرده اند.
اکنون زنگ خطر برای حجره های قدیمی به صدا درآمده است. چندی پیش محمود بنانژاد، رئیس اتاق اصناف مشهد، از ریزش واحدهای صنفی قدیمی در مشهد خبر داد و گفت: به طور معمول، میزان پروانه های صادرشده ما بیش از پروانه های ابطالی بود اما در بخش پروانه های ابطالی، واحدهایی از رده خارج می شوند که بسیار قدیمی هستند.طبق آمارهای اعلامی از سوی اتاق اصناف مشهد در سال 97 حدود 16 هزار و 751 مورد پروانه کسب در مشهد صادر شده و این رقم در بخش ابطالی نیز 6445 مورد بوده است. از ابتدای سال 98 نیز تاکنون 1258 پروانه صادر و 513 پروانه ابطال شده است.

قدیمی ها باید به روز شوند
اینکه چقدر باید درباره این مسئله نگران باشیم و چه تمهیدی برای روشن ماندن چراغ واحدهای صنفی قدیمی باید در نظر گرفت موضوع مصاحبه ای است که با سید محسن خاوری هاشمی، نایب رئیس اتاق اصناف، داشتیم.
او معتقد است ریزش اصناف نگران کننده نیست چون میزان رویش ها و پروانه های صادر شده بیش از ریزش هاست اما چالش اصلی این است که تا سالیان گذشته این روند کاملا بالعکس بوده است؛ یعنی عمده واحدهایی که پروانه شان را باطل می کردند واحدهای تازه کار بودند و اکنون این سونامی سراغ قدیمی ها آمده است.
نایب رئیس اتاق اصناف مشهد اما درک متفاوتی از این ماجرا دارد. خاوری می گوید: فعالان صنفی قدیمی باید خود را با نیاز روز مشتری هماهنگ کنند. امروزه مشتریان کالا و خدمات به نکاتی توجه می کنند و به چیزهایی اعتماد می کنند که در قدیم برای معامله کردن ملاک نبود. واحدهای صنفی نیز باید در همین راستا تغییراتی را در فعالیت خود انجام دهند و دقت کنند کالایی را وارد بازار کنند که متناسب با خواست مردم است.
وی ادامه می دهد: اکنون آن دوره و زمانه گذشته است که دخل مغازه جیب صاحب مغازه باشد و هر وقت جیبش پر پول بود، خریدهای آن چنانی کند. اکنون هر واحد صنفی باید به مغازه خود به چشم یک مجموعه اقتصادی نگاه کند و نقطه سر به سری فعالیت تجاری در مجموعه را حساب کند. فعالان صنفی اقتصادی باید برای خودشان حقوق در نظر بگیرند و به سمت استفاده از مشاوران اقتصادی بروند.

حمایت از واحدهای صنفی کوچک ضرور ت دارد
نایب رئیس اتاق اصناف مشهد تصریح کرد: ممکن است داخل یک کوچه 5 سوپر مارکت فعال باشد و با افتتاح یک هایپر مارکت، فعالیت هر 5 سوپر مارکت به تعطیلی برسد. اگر کاسب خود را به روز نکند، نمی تواند توقع پیشرفت داشته باشد.
خاوری با بیان اینکه «حمایت از واحدهای صنفی کوچک را وظیفه خود می دانیم» افزود: واحدهای صنفی کوچک مزیت های نسبی فراوانی در قیاس با واحدهای بزرگ دارند. راه اندازی و تعطیلی این واحدها هزینه بسیار کمتری دارد و از این مهم تر اگر یک واحد صنفی تعطیل شود، شاگردان آن واحد می توانند فعالیت خود را به صورت فردی ادامه دهند چون تجربه شاگردی دارند اما اگر یک هایپر مارکت با 100 نفر نیرو تعطیل شود، امکان اشتغال آن 100 نفر به مراتب کمتر است.
طبق آمارهای دریافت شده از سوی اتاق اصناف مشهد، در کل کشور بیش از 2 میلیون و 656 هزار واحد صنفی فعال هستند که از این تعداد، حدود 100 هزار واحد صنفی در مشهد فعالیت می کنند. بیشترین واحدهای صنفی در کل کشور و مشهد در زمینه تولید و توزیع پوشاک فعال
هستند.در یک سال گذشته اتحادیه پوشاک 30 درصد ریزش داشته است. در مشهد ۹۶ اتحادیه صنفی مشغول به فعالیت هستند که از این تعداد ۴۲ اتحادیه مربوط به واحدهای صنفی تولیدی و خدمات فنی اند و ۵۴ اتحادیه توزیعی و خدماتی می باشند.