کلاهبرداری با اسم اینستکس

ایمان فروزان‌نیا - «اینستکس برقرار شد! جهت ثبت‌نام در سامانه اینستکس، عدد یک را پیامک کنید تا دستورالعمل برایتان ارسال شود. کارمزد: ۱۰هزار تومان. توجه! درصورت عدم ثبت‌نام، ظرف چند روز آینده، هم اینستکس و هم یارانه شما هم‌زمان با هم قطع خواهد شد.» تصور کنید که در خانه نشسته‌اید و دارید چای می‌خورید که ناگهان چنین پیامکی برای گوشی‌تان ارسال می‌شود یا در تلگرام با آن روبه رو می‌شوید. این روزها همه‌جا صحبت از «اینستکس» است و همین چند روز قبل هم خبر برقرار شدن آن در روزنامه‌ها آمد، پس اصلا بعید نیست که شما هم مثل خیلی‌های دیگر بگویید این اینستکس چیز مهمی است و نباید قطع شود. سپس عدد یک را به سامانه مدنظر بفرستید و وقتی بفهمید کل قضیه کلاهبرداری بوده که دیگر خیلی دیر شده است.
«فدریکا موگرینی»، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، روز یکشنبه اعلام کرد که «اینستکس» درحال پردازش اولین تراکنش است. هنوز چند روز از این خبر نگذشته بود که عده‌ای باتوجه‌به داغ شدن این عبارت و ناآگاهی مردم، دست به کلاهبرداری‌های مجازی زدند که نمونه پیامکی آن را در چند سطر بالا خواندید؛ البته پلیس این گروه کلاهبردار را دستگیر کرده و درباره کلاهبرداری‌های مشابه هشدار داده است، ولی این کلاهبرداری‌ها نشان می‌دهد که بعضی از ما اصلا نمی‌دانیم اینستکس چیست و قرار است چه‌کار کند و چرا این روزها در صدر اخبار کشور است.

اینستکس چیست و چرا به‌وجود آمد؟
اینستکس(INSTEX) مخفف عبارت Instrument in Support of Trade Exchanges به معنای «ابزار پشتیبان مبادلات تجاری» است و درواقع یک نهاد و سازوکار مالی برای ارتباط دادن میان ایران و کشورهای اروپایی ازجمله بریتانیا، آلمان، فرانسه و هفت کشور دیگر است. بعد از بیرون آمدن یک‌جانبه آمریکا از برجام و وضع تحریم‌های بیشتر برای ایران و کشورهایی که با ایران مبادلات مالی کرده‌ باشند، اروپایی‌ها به فکر ایجاد یک سازوکار مالی افتادند تا در عین مبادله با ایران، با تحریم و فشار آمریکا سرشاخ نشوند. آن‌ها در اینستکس، اقدام به تبادل پول نمی‌کنند و درواقع این سازوکار ابزاری برای دور زدن بانک‌هاست. ایران محصولاتی را به اروپا صادر و اعتباری را به اندازه ارزش صادرات خود در اینستکس کسب می‌کند و برحسب این اعتبار، می‌تواند کالاهایی را از اروپا وارد کند؛ مثلا می‌توانیم به فرانسه کالایی را صادر کنیم و از اعتبار مالی حاصل از آن برای تسویه‌حساب خرید از یک شرکت دارویی در آلمان استفاده کنیم. قرار است در فاز اول اینستکس، اروپا فقط مواد غذایی، سموم و کود کشاورزی، غذای دام، شیرخشک، مواد دارویی و تجهیزات مربوط به آن را با ایران
مبادله کند.

چرا ماجرا داغ شده است؟
همه دعواها بر سر نفت است. اروپا هنوز تضمینی برای خرید نفت از ایران نداده و از نیمه دوم سال گذشته، خرید نفتش از ایران را متوقف کرده است؛ برای همین است که مسئولان ما مثل مجید تخت‌روانچی، نماینده دائم ایران در سازمان ملل متحد، وضعیت فعلی اینستکس را کافی نمی‌دانند و معتقدند که این سازوکار بدون پول همچون ماشین بسیار زیبای بدون بنزین است. بیژن زنگنه، وزیر نفت، هم دیروز در حاشیه حضورش در نشست اوپک در وین، درباره اینستکس گفت: «اگر اینستکس را یک عملیات درنظر بگیرند، بدون واریز مطمئن پول به آن، یا با واریز ۳ یا ۴میلیون دلار یا یورو، این سازوکار پاسخ‌گو نیست؛ باید پول نفت به آن واریز شود.»این درحالی است که دولت آمریکا به اروپا هشدار داده است اینستکس نباید اقلام تحریمی شامل نفت را پوشش دهد و برایان هوک، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، به اتحادیه اروپا گفته است: این اتحادیه یا باید با ایران تجارت کند یا با آمریکا.
حالا باید نشست و دید که تصمیم اروپا در قبال برجام و اینستکس چیست ولی امیدوارم متوجه شده باشید که اینستکس ربطی به یارانه و حساب شخصی من و شما ندارد و قرار نیست در آن ثبت‌نام کنیم یا عضو شویم، پس حواستان به افرادی که به‌صورت پیامکی یا در تلگرام می‌خواهند از داغی اینستکس برای کلاهبرداری استفاده کنند، باشد.