صبا و همزاد فرانسوی‌اش

صابر شیبانی - حتما شنیده‌اید که دونفر آدم در فاصله‌های بسیار دور شباهت ظاهری عجیبی به یکدیگر دارند بااینکه هیچ ریشه مشترک ژنتیکی بین آن‌ها وجود ندارد. به این نفر دوم که بسیار شبیه نسخه اصلی است اصطلاحا می‌گویند «همزاد». اگرچه از این عنوان در علوم ماوراءالطبیعه نیز استفاده شده و برخی معتقدند که با هر انسان یک یا چند همزاد متولد می‌شوند که همواره با او همراه هستند و در زندگی او تأثیرگذارند.اما در دنیای امروز، این قصه فقط شامل حال ما آدم‌ها نمی‌شود و ساختمان‌ها نیز ممکن است همزاد داشته باشند. درست مثل ساختمان صبا متعلق به صداوسیما که یک همزاد در فرانسه و شهر پاریس دارد.
درباره ساختمان صبا اطلاعات خاصی دردسترس نیست و به‌دلیل پاسخگونبودن مسئولان مربوطه در صداوسیما باید به کلیات اکتفا کنیم. این ساختمان یکی از بناهای شناخته‌شده در مشهد است که به برگزاری همایش‌ها، نشست‌ها و جشن‌های مردمی اختصاص دارد. در واقع شاید بتوان گفت این مجموعه با دارابودن سالنی به ظرفیت 1000نفر یکی از بزرگ‌ترین‌ها در کشور است که فضاهای دیگری مانند سالن سینمایی، سالن آمفی‌تئاتر و گالری، آن را تکمیل کرده‌ است. ساخت این مجموعه پیش از انقلاب آغاز شده و پس از مدتی وقفه، بعد 20سال به بهره‌برداری رسیده است.
حالا برویم به‌سراغ همزاد معروف و فرانسوی صبا به نام مرکز فرهنگی «ژرژ پمپیدو»که از اسم و رسم زیادی برخوردار است و به‌عنوان یک مرکز فرهنگی بسیار پرمخاطب، در ردیف 5دیدنی برتر شهر پاریس قرار دارد. پس تا اینجای داستان به این نتیجه رسیدیم که  برخلاف ساختمان صبا که در حد یک سالن همایش تنزل پیدا کرده است، پاریسی‌ها حسابی از کاربری‌های مختلف ژرژ پمپیدو بهره می‌برند. این مرکز علاوه‌بر کتابخانه و مراکزی برای همایش‌ها و دیدار نویسندگان با علاقه‌مندانشان، از معماری‌ای خاصی بهره می‌برد که در قلب گردشگری پاریس و در میان معماری‌های سنتی فرانسوی خودنمایی می‌کند که البته معماری صبا نیز همین‌گونه است.
ژرژ پمپیدو، نخست‌وزیر و رئیس‌جمهور فرانسه، طی سال‌های 1968 تا 1974 میلادی است که نامش بر این ساختمان قرار گرفته است. به جمله معروف او توجه کنید که می‌گوید: «مشتاقانه می‌خواهم پاریس دارای یک مرکز فرهنگی باشد. جایی که هنر، موسیقی، سینما، ادبیات و... گرد هم آیند.» و این دقیقا تعریف یک مرکز فرهنگی است.
گستردگی کار مرکز ژرژ پمپیدو آن‌قدر زیاد است که از هر ملیتی که وارد آن شوند با آن ارتباط برقرار می‌کنند و در واقع مرکزی بین‌المللی است. از کشور ما نیز هنرمند سرشناس، مرحوم عباس کیارستمی، نمایشگاهی از عکس و فیلم در این مرکز برگزار کرده است. بعد از وفات نیز برای بزرگداشت وی مرکز پمپیدو اکران چند فیلم از ایشان را در برنامه کار خود قرار داد.
حالا پمپیدو که قلب تپنده فرهنگ و هنر و محلی برای تعامل بین هنرمندان و مردم است، با ساختمان صبا که فقط گاهی در آن همایش یا جشنی برگزار می‌شود مقایسه کنید. سالیانه هزاران گردشگر در سفر به پاریس، پمپیدو را در فهرست گردشگری خود قرار می‌دهند اما حتی خود مشهدی‌ها هم شناخت درستی از ساختمان صبا ندارند؛ درحالی‌که می‌توان صبا را به یک مرکز فرهنگی فعال و جذاب تبدیل کرد و علاوه‌بر حفظ جنبه درآمدزایی آن برای صداوسیما، جایی باشد برای رفت و آمد اهل علم و فرهنگ و هنر. اگرچه بعید می‌رسد با رویکرد حال حاضر صداوسیما چنین اتفاقی رخ دهد اما می‌توان امیدوار بود در آینده، زاویه‌دید مدیران ارشد این سازمان به ساختمان صبا تغییر کند و شاهد رقابت این ساختمان با همزاد فرانسوی‌اش باشیم که سال‌هاست یکی از پرچم‌داران فرهنگی در فرانسه است و مخاطبان بی‌شماری را مجذوب خود کرده است.