حیات دوباره شهر در بستر هوشمندسازی

گروه شهر هوشمند| طبق گزارش سال‌۲۰۱۷ بانک جهانی، ۵۴‌درصد کل جمعیت جهان در شهرها ساکن هستند. طبق این آمار بیش‌از ۴میلیارد نفر از مردم جهان در شهرها سکونت دارند و این آمار در‌حال افزایش است.
جالب‌تر اینکه سازمان ملل متحد گزارش می‌دهد که در هر هفته تعداد 1/3میلیون نفر به شهرها منتقل می‌شوند و جمعیت شهری به میزان ۶/۳‌میلیارد یا ۶۸‌درصد در سال‌۲۰۵۰ افزایش خواهد یافت. افزایش سریع جمعیت شهری، فشار زیادی بر زیرساخت‌های جهانی و محیط زیست وارد کرده است.
مفهوم «شهر هوشمند» چارچوب جدیدی در تعریف محیط شهری است که در آن برای رفع نیاز شهر و شهروندان به کمک روش‌های نوآورانه و با استفاده از فناوری‌های جدید، راهکارهای تازه‌ای ارائه می‌کند.
شهرهای هوشمند از فناوری برای تجربه یک زندگی ایدئال و بهتر استفاده می‌کنند که به‌عنوان یک اکوسیستم بزرگ داده‌محور عمل می‌کند.
شهر هوشمند این اطلاعات را از مردم، وسایل نقلیه، ساختمان‌ها و... به دست می‌آورد تا نه‌تنها زندگی شهروندان را بهبود بخشد، بلکه اثرات مخرب زیست‌محیطی شهر را به حداقل برساند.

داده‌ها ضربان قلب شهر هوشمند

اطلاعات موجـــود در مراکز داده بزرگ شهری، نقش مهمـی در تصمیم‌گیری‌ها و سیاست‌گذاری‌ها در شهرهای هوشمند دارد. اطلاعات این مراکز از جمع‌آوری داده‌ها از ساکنان، وسایل نقلیه و زیرساخت‌ها به دست می‌آید.
هدف از داده هوشمند، این است که الگوهای ناکارآمد را برای بهبود بهتر استانداردهای زندگی شهروندان ارزیابی کند.
در شهر هوشمند، شهروندان اطلاعات مختلفی مانند بهترین زمان سفر، مصرف انرژی شخصی، امن‌ترین زمان سفر، بهبود عادات غذایی و سایر اطلاعات دریافت خواهند کرد.
مدیران شهری هم می‌توانند با تکیه بر این اطلاعات، سیاست‌های آینده‌نگرانه و کارآمدتری در شهر به اجرا بگذارند.

اینترنت اشیا انقلابی در فناوری‌های شهری

فناوری‌های مختلفی در شهرهای هوشمند استفاده می‌شوند، اما می‌توان «اینترنت اشیا» را مهم‌ترین آن‌ها نامید. با استفاده از این فناوری می‌توان دستگاه‌های مختلف موجود در شهر یا حتی خانه‌ها را به هم متصل کرد، به‌شکلی که این دستگاه‌ها بتوانند اطلاعات خود را با هم به اشتراک بگذارند و عملکرد بهتری داشته باشند. این فناوری کمک می‌کند بتوانیم اطلاعات کامل و در لحظه‌ای را از بخش‌های مختلف شهر در‌اختیار داشته باشیم.
اگرچه اینترنت اشیا در‌زمینه رعایت حریم خصوصی افراد کمی بحث‌برانگیز است، اجرای درست آن باعث بهبود کیفیت زندگی روزمره شهروندان خواهد شد.
با استفاده از اطلاعاتی که به‌کمک اینترنت اشیا به دست می‌آید، سیستم‌های پیچیده شهری را می‌توان به‌موقع و با تصمیمات سازنده برای به‌حداقل‌رساندن پیامدهای ناخواسته مدیریت کرد.

مسیر هوشمندسازی شهرهای دنیا

با اینکه هر شهری با‌توجه‌به نیازها و شرایط بومی خود، سیاست‌های مختلفی را در‌زمینه هوشمندسازی در پیش می‌گیرد، در‌کل برای ایجاد زیرساخت‌های اولیه هوشمندسازی‌، شهرهای مختلف دنیا از یک نقشه راه مشترک چهار‌مرحله‌ای بهره می‌برند.

مرحله اول
(اطلاع‌رسانی به ذی‌نفعان و ایجاد تصویری جدید از شهر): مرحله اول با معرفی، اطلاع‌رسانی به ذی‌نفعان و ایجاد تصویری جدید از شهر آغاز می‌شود؛ شهرهایی همچون آتلانتا، برن و فرانکفورت در این مرحله به سر می‌برند. البته تهران نیز با شروع حرکت به‌سوی «تهران هوشمند» گام اول را در این‌راستا برداشته است.

مرحله دوم
(اجرای پروژه‌های آزمایشی در حوزه هوشمندسازی): شهرهای پاریس و برلین در مرحله دوم قرار دارند؛ مرحله‌ای که پروژه‌های آزمایشی خود را در حوزه هوشمندسازی آغاز و تا‌حدودی شهروندانشان هوشمندی شهر را لمس کرده‌اند.

مرحله سوم
(حرکت همه دستگاه‌های دخیل در مدیریت شهر به صورت افقی و هم‌زمان): در گام بعدی همه دستگاه‌های دخیل در مدیریت شهر به‌صورت افقی و هم‌زمان در این مسیر شروع به حرکت می‌کنند. هلسینکی، وین و لوکزامبورگ این گام را برداشته‌اند.

مرحله چهارم
(ایجاد پلتفرم یکپارچه‌ای در مدیریت برنامه‌ها، مدیریت زیرساخت‌ها و سامانه‌ها): در آخر باید پلتفرم یکپارچه‌ای در مدیریت برنامه‌ها، مدیریت زیرساخت‌ها و سامانه‌ها ایجاد کرد و از سازوکارهای یک شهر هوشمند با هدف زیست بهتر بهره برد. شهرهایی که موفق شده‌اند به این مرحله برسند، شامل بارسلون، سئول، نانجینگ، والنسیا، ریودوژانیرو و دبی هستند.

اولویت‌های هوشمندسازی شهرها

جدای از گام‌های کلی در روند هوشمندسازی، یکی از مهم‌ترین تصمیمات در این مسیر، تعیین اولویت‌ها برای هر شهر با‌توجه‌به موقعیت‌ها و ظرفیت‌های آن شهر است. در برخی شهرها همچون آمستردام یا وین، اولویت به حمل‌ونقل و مباحث مربوط‌به انرژی اختصاص پیدا کرده و در این زمینه پیشرفت‌های محسوسی در این دو شهر رخ داده است.
در والنسیا، بارسلون و نانجینگ، موضوع برنامه‌ریزی عمومی (Public Planning) و در دبی وجود ساختمان‌های هوشمند در اولویت قرار گرفته و منابع و مطالعات در این زمینه‌ها متمرکز شده است.
همچنین سرویس‌های ارتباطی و توسعه آن‌ها در شهرهایی مثل دبی و استکهلم در درجه اول اهمیت قرار گرفته‌اند.
شهر مشهد هم با‌توجه‌به اینکه سالانه پذیرای ده‌ها میلیون زائر و گردشگر است، در حوزه گردشگری و هوشمندسازی زیرساخت‌های مرتبط با آن می‌تواند گام‌های مؤثری بردارد. در‌واقع گردشگری را می‌توان مزیت ویژه شهرمان به حساب آورد که هوشمندسازی و استفاده از فناوری‌های مختلف در این زمینه باعث بازدهی بهتر و توسعه گردشگری در مشهد خواهد شد.