گفتگو با علیرضا باغشنی، مستندساز مشهدی | ثبت وقایع؛ از آگاه سازی مردم تا سندی برای آیندگان

به گزارش شهرآرانیوز؛ علیرضا باغشنی، مستندسازی که ساخت آثاری، چون «نفس» و «پشت کوه‌های علی زنگی» را در کارنامه دارد، در روز‌هایی که شهر شلوغ و ناآرام است، بیکار ننشسته و با همراهی گروهی از دوستانش مشغول تولید آثار رسانه‌ای برای ثبت وقایع و اطلاع رسانی به مردم است. او در گفت‌و‌گو با شهرآرا، نکاتی درباره اهمیت حضور مستندسازان در میدان و ساخت آثاری آگاهی بخش در شرایط بحرانی مطرح کرده است که در ادامه می‌خوانید.

اطلاع رسانی، اصلی مهم در شرایط بحرانی

باغشنی اطلاع رسانی را مهم‌ترین اصل در شرایط بحرانی می‌داند و می‌گوید: در شرایط بحرانی که شهر دچار آشوب شده است، ما دنبال تولید کار‌های هنری نیستیم. چون برای تولید این گونه از آثار به زمان کافی و انجام پژوهش نیاز داریم که شرایطش فراهم نیست. او ادامه می‌دهد: ما الان باید سراغ انجام کار‌های نقطه زن، ضربتی و اطلاع رسانی برویم.

کار‌هایی که سریع انجام شوند و خروجی خوبی هم داشته باشند. از همین رو من و تعدادی از دوستانم، تصمیم گرفتیم، گروهی تشکیل دهیم و آثاری تأثیرگذار برای مردم تولید کنیم. باغشنی درباره تأثیر تولیدات فوری نیز بیان می‌کند: کار‌هایی که سریع به پخش می‌رسند، می‌توانند به مردم درباره میزان خرابی‌ها و جنایاتی که تروریست‌ها انجام داده‌اند، اطلاع رسانی کنند تا آن‌ها متوجه شوند دیگر موضوع کسانی که در خیابان هستند، اعتراض به مشکلات معیشتی و مسائل صنفی نیست، بلکه به دنبال انجام کار‌های تروریستی و براندازی هستند.

به گفته این فیلم ساز ثبت وقایع هم علاوه بر اینکه به آگاه سازی مردم در زمان حال کمک می‌کند، می‌تواند سندی برای آیندگان باشد تا از اتفاقاتی که در این برهه از تاریخ رخ داده است، آگاه شوند. او ادامه می‌دهد: بعد از ساخت مستند‌های ثبت وقایع، کمی که شرایط آرام‌تر شد، فضا برای ساخت مستند‌های تحلیلی فراهم می‌شود. اما الان در شرایط بحرانی و جنگی نمی‌توانیم خیلی به سمت ساخت این گونه از مستند‌ها برویم.

اکنون شاید فقط صداوسیما در گفت‌و‌گو‌های ویژه اش بتواند تحلیلی به مخاطب ارائه کند و ما نمی‌توانیم. همان طور که گفتم آن چیزی که این روز‌ها از مستندساز‌ها برمی آید تولید آثار سریع و زودبازده است. آثاری که به مردم هشدار دهد تا در دام اغتشاشگران نیفتند.

باغشنی با اشاره به نقش مهم مستند در آسیب شناسی وقایع بیان می‌کند: در آینده باید سر فرصت مستند‌های تحلیلی بسازیم که ریشه اتفاقات را آسیب شناسی و مشکلاتی که وجود دارد از پایه حل کند. به طورقطع ساخت این گونه از مستند‌ها لازم و حیاتی است.

به گفته او اگر مستندساز بتواند مستند تحلیلی درست و حرفه‌ای تولید و آن را در بستر گسترده‌ای منتشر کند، می‌تواند تأثیر بسزایی در بهبود شرایط داشته باشد و حتی از بسیاری از اتفاقات آینده جلوگیری کند.

در ادامه حتما بخوانید فیلم ساز مطرح مشهدی از ضرورت مستندسازی وقایع اخیر می گوید | مستند به آسیب شناسی وقایع کمک می کند

جلوگیری از تکرار آشوب‌ها

باغشنی درباره فعالیت‌هایی که این روز‌ها انجام می‌دهد نیز بیان می‌کند: من در گروه تقسیم کار کرده و الان پای میز تدوین نشسته‌ام و فیلم‌هایی که دوستانم به من می‌رسانند سروشکلی می‌دهم و قصه‌ای برایش تعریف می‌کنم تا در فضا‌های قابل انتشار در دسترس مردم قرار گیرد. او و گروهش برخلاف بسیاری از مستندسازان که شرایط ساخت اثر در اوضاع بحرانی را ندارند، توانسته‌اند وقایع این شب‌ها را ثبت و ضبط کنند.

این فیلم ساز بیان می‌کند: نهاد‌های امنیتی با ما همکاری‌های لازم را دارند، ولی به طور کلی محدودیت‌هایی وجود دارد و فضا برای کار کردن سخت است. چون در هرحال وضعیت عادی نیست و جان انسان‌ها در خطر است. باغشنی درباره آثاری که تا به امروز درباره وقایع اخیر تولید کرده‌اند نیز توضیح می‌دهد: ما سعی کردیم وقایع را در فضای دراماتیک و هنری تعریف کنیم تا از تکرار آن‌ها در آینده جلوگیری شود. این آثار قرار است در قالب مستند‌های کوتاه از شبکه‌های مختلف صداوسیما پخش شود.

او باور دارد که مستند می‌تواند حتی اتفاقات خشونت آمیز در فضای دراماتیک و با تعریف یک شرح حال برای مخاطبان به تصویر بکشد. این فیلم ساز یادآور می‌شود: برای مثال ما شرح حالی از یک مسجد ارائه می‌دهیم که می‌گوید مسجدی که الان سوخته در سال‌های گذشته میزبان چه مراسم‌ها و چه تعداد نمازگزار بوده است. یعنی ما با زبان هنر هم به خشونت پرداخته‌ایم و هم یک مقدار از تلخی اتفاق کم کرده‌ایم تا خانواده بتوانند آن را تماشا کنند.

باغشنی با اشاره به تلاش  رسانه‌های بیگانه برای ارائه روایت‌های وارونه از وقایع می‌گوید: رسانه‌های بیگانه امکانات زیاد و نیروی بیشتری دارند. ولی با این وجود اگر هرکدام از ما وظیفه خودمان را به درستی انجام دهیم، می‌توانیم به نتیجه دلخواهمان برسیم و اثرگذار باشیم.