پراکندگی متوازن آثار هنری استقبال از بهار ۱۴۰۵ در گستره شهر مشهد

شکیبا افخمی راد | شهرآرانیوز؛ مدیریت شهری درحال تدارک برگزاری هجدهمین دوره جشنواره هنر‌های شهری مشهد (استقبال از بهار) در آستانه نوروز ۱۴۰۵ است. جشنواره‌ای که با وجود محدودیت‌های مالی و شرایط خاص سال‌های اخیر، همچنان پرچمش برافراشته مانده است و تلاش می‌کند هم زمان با فرارسیدن عید نوروز و فصل بهار، رنگ وبوی تازه‌ای را برای شهر به ارمغان بیاورد. 

در نوروز پیش رو نیز این رویداد قرار است با رویکرد توزیع متوازن آثار در سطح شهر، تمرکززدایی از یک نقطه خاص و گسترش نشاط اجتماعی در سراسر شهر برگزار شود. ما هم زمان با به پایان رسیدن داوری آثار هجدهمین جشنواره هنر‌های شهری مشهد و فعال شدن کارگاه‌های ساخت آثار، به سراغ مهدی معطلی، سرپرست خانه هنرمندان مشهد، رفته‌ایم و با او درباره جزئیات برنامه‌های امسال از برپایی سه پهنه رویداد و نصب آثار در سیزده منطقه شهری تا اجرای گسترده برنامه‌های نمایشی و سرود صحبت کرده‌ایم.

برپایی ۳ پهنه رویداد

مهدی معطلی، سرپرست خانه هنرمندان مشهد، درباره رویکرد‌های محتوایی جشنواره امسال توضیح می‌دهد: ما امسال در فراخوان بر روی چند موضوع تأکید کردیم که شامل «امام رضا (ع) (تجلی هویت دینی)»، «مشهد مقدس، هویت، تاریخ، فرهنگ، آداب و رسوم»، «ایثار، حماسه و مقاومت اسلامی»، «نوروز (تجلی هویت ملی)»، «خانواده» و «فرهنگ شهروندی» می‌شود.

هرکدام از این موضوعات نیز زیرمجموعه‌هایی دارند که به طور کامل در فراخوان توضیح داده شده است. معطلی درباره مهم‌ترین تفاوت‌های این دوره با سال‌های گذشته می‌گوید: شهرداری مشهد در سه سال گذشته که ماه مبارک رمضان با عید نوروز هم زمان شده بود، المان‌های نوری را به صورت متمرکز در یک منطقه جانمایی می‌کرد. این اقدام، دو سال در پارک کوهسنگی و یک سال در میدان شهدا اجرایی شد.

اما امسال دبیرخانه جشنواره استقبال از بهار، تصمیم گرفته است آثار نوری جدید را به صورت پراکنده در سطح شهر نصب کند. او همچنین از برپایی سه پهنه رویداد در سه نقطه شهر خبر می‌دهد و می‌گوید: محل‌هایی که برای این پهنه رویداد‌ها درنظر گرفته شده است، «انت‌های خیابان معلم، پارک چهل بازه، روبه روی نمایشگاه بین المللی»، «بوستان بهار» و «ایوان سلام، روبه روی ورودی پایانه امام رضا (ع)» است.

به گفته سرپرست خانه هنرمندان مشهد، پهنه-رویداد‌ها کار مشترکی از معاونت فرهنگی و معاونت خدمات شهری هستند. درواقع این دو سازمان قرار است المان‌های مختلفی را در پهنه‌ها جانمایی کنند. همچنین براساس برنامه ریزی‌های صورت گرفته، حدود چهل اثر نوری اجراشده در دوره‌های گذشته، در این سه پهنه مستقر می‌شود.

او یادآوری می‌کند: سازمان پارک‌ها وظیفه گل آرایی را برعهده دارد و قرار است آثاری را در پهنه‌ها جانمایی کند. تدارکات برگزاری رویداد‌ها نیز به معاونت فرهنگی محول شده است. برهمین اساس در شب‌های عید در پهنه ها، مراسمی همراه با اجرای نمایش و سرود برگزار خواهد شد.

نصب آثار در ۱۳ منطقه شهری

معطلی درباره نحوه جانمایی آثار در سطح شهر نیز می‌گوید: امسال تلاش شده است پراکندگی جغرافیایی آثار در مناطق مختلف متوازن‌تر باشد، از همین رو در کل سیزده منطقه شاهد نصب المان‌ها خواهیم بود. علاوه بر این، امسال نزدیک شصت اثر قدیمی (شامل یادمان ها، مجسمه‌های شهری، سردیس‌ها و المان‌های موقت) ترمیم، حدود چهل اثر در سطح شهر، جابه جا و تقریبا چهارصد اثر موجود در سطح شهر، شست وشو می‌شوند.

سرپرست خانه هنرمندان مشهد بیان می‌کند: امسال از کل بخش‌های هنر‌های تجسمی، ۱۱۰۰ اثر به دبیرخانه رسید که از این تعداد، بعد از طی مرحله داوری، نوزده اثر برای ساخت و جانمایی در سطح شهر انتخاب شدند. این آثار در ۶۱ نقطه شهر جانمایی می‌شوند.

همچنین امسال قرار است سیزده اثر که به صورت سفارشی ساخته می‌شوند، در ۹۷ نقطه شهری در معرض دید عموم قرار گیرند. او ادامه می‌دهد: در بخش دیوارنگاری سطح یک و ۲ نیز درمجموع ۵ هزارمترمربع نقاشی اجرا خواهد شد. معطلی با اشاره به استقبال هنرمندان دیگر شهر‌های کشور از جشنواره استقبال از بهار مشهد، یادآوری می‌کند: ما در جشنواره امسال ازسوی ۴۴۳ نفر و از پانزده شهر کار داریم، ولی آثار سفارشی همه متعلق به هنرمندان شهرمان

هستند. سرپرست خانه هنرمندان مشهد درباره بخش تئاتر نیز توضیح می‌دهد: در بخش تئاتر پنجاه اثر به دبیرخانه جشنواره رسید که از این تعداد بیست نمایش انتخاب شد و برای دریافت تأییدیه به شورای نظارت و بازبینی اداره کل فرهنگ وارشاد اسلامی فرستاده شد. طبق برنامه ریزی‌ها قرار است آثار برگزیده، دویست اجرا در سطح شهر داشته باشند.

او ادامه می‌دهد: در سه پهنه مشخص شده به اضافه میدان شهدا، نیز شاهد ۱۵۰ اجرای نمایش خواهیم بود که آثاری سفارشی هستند. همچنین برای ۲۲۴ اجرای پرفورمنس در سر چهارراه‌های شهر، برنامه ریزی‌هایی صورت گرفته است.

معطلی درباره اجرا‌های بخش سرود نیز می‌گوید: در بخش سرود، دوازده اثر به جشنواره رسید که در مرحله اول داوری، هشت اثر برگزیده شدند. مرحله دوم داوری نیز قرار است طی روز‌های آینده انجام شود.

به گفته او درمجموع در نوروز ۱۴۰۵ شاهد ۲ هزار اجرای سرود در سطح شهر خواهیم بود.

حذف آثار تکراری در مرحله داوری

معطلی در جواب نقد‌هایی که به تکراری شدن آثار در دوره‌های اخیر می‌شود، بیان می‌کند: ما درمیان طرح‌هایی که به دبیرخانه می‌رسد، شاهد طرح‌های تکراری هستیم ولی این طرح‌ها در مرحله داوری حذف می‌شوند و به سطح شهر نمی‌آیند. او یادآوری می‌کند: هنرمندان این روز‌ها به دلایل مختلف، کمتر برای رسیدن به ایده‌های جدید وقت می‌گذارند.

علاوه بر این، افزایش روز‌های تعطیل دانشگاه‌ها باعث شده است استادان، زمان کافی برای همکاری با دانشجویان در زمینه پرورش ایده هایشان را نداشته باشند، از همین رو شرکت کنندگان آنچه در سیستم هایشان از سال‌های گذشته مانده است، برای ما ارسال می‌کنند.

سرپرست خانه هنرمندان مشهد همچنین بیان می‌کند: در سال‌های قبل، مدیریت شهری در تمام سال و مناسبت‌هایی مانند دهه کرامت، دهه ولایت، هفته دفاع مقدس، المان‌های مختلفی را در سطح شهر کار می‌کرد، اما بودجه تا ماه مهر و آبان باز نمی‌شود و بعد از آن هم فقط به آثار استقبال از بهار اختصاص پیدا می‌کند؛ یعنی وضعیت به گونه‌ای شده است که ساخت المان در مناسبت‌های دیگر سال برای شهرداری به صرفه نیست.

او درباره محدود شدن اطلاع رسانی جشنواره هنر‌های شهری نیز توضیح می‌دهد: کسانی که با ما همکاری می‌کنند، همه کانال‌های ارتباطی ما را بلد هستند و در طول سال هم با خانه هنرمندان ارتباط دارند و از خبر‌ها مطلع می‌شوند. البته امسال، تعدادی بیلبورد به جشنواره اختصاص پیدا کرد و تبلیغاتی هم در سطح شهر انجام شد که به نظر من کفایت می‌کند و آن کسانی که می‌خواستند کار ارسال کنند، مطلع شده‌اند.

معطلی همچنین از همکاری دبیرخانه جشنواره با دانشگاه شاندیز و فردوس خبر می‌دهد. به گفته او از دانشجویان این دانشگاه‌ها دعوت شده است تا ضمن بازدید از کارگاه ها، با مراحل ساخت آثار آشنا شوند و تجربه کسب کنند.

در ادامه حتما بخوانید پاتوق بهار، مسیر نوبهار و گذر سبز؛ ویژه‌ترین جشنواره‌های شهرداری مشهد برای نوروز ۱۴۰۵

تلاش برای تسویه حساب به موقع

معطلی با اشاره به پایان مرحله قرارداد بستن با هنرمندان بیان می‌کند: این روز‌ها همه کارگاه ها، فعال است و هنرمندان مشغول ساخت آثارشان هستند تا ان شاء ا... ما بتوانیم آثار را بعد از شب‌های احیا و در هفته آخر اسفند، در سطح شهر نصب و جانمایی کنیم.

او درباره انتقاد‌هایی که برخی هنرمندان به تأخیر در پرداخت‌های شهرداری در سال‌های گذشته مطرح می‌کنند، نیز می‌گوید: پارسال یکی از بهترین سال‌ها در طول هجده سال برگزاری جشنواره هنر‌های شهری بود و هنرمندان ۷۰ درصد مبلغ قراردادشان را پیش از مرحله نصب دریافت کردند، امسال هم رویکرد ما در شهرداری، ادامه رویه سال گذشته است.

سرپرست خانه هنرمندان مشهد با اشاره به بحران‌های مالی شهرداری و خسارت‌هایی که به این نهاد در طی حوادث دی ماه وارد شده است، بیان می‌کند: با توجه به اتفاقاتی که در کشور رخ داد، حتی ما در خانه هنرمندان احتمال می‌دادیم که شهرداری به جشنواره استقبال از بهار ورود نکند، اما افراشته نگه داشتن پرچم این رویداد که امسال هجدهمین دوره اش را پشت سر می‌گذارد، برای مدیریت شهری و شورای ششم، مهم بود و آن‌ها با وجود تمام مشکلات می‌خواستند روحیه شادی و نشاط را ترویج و شهر را برای زائران و مجاوران زیبا کنند، از همین رو زیر دین این کار رفتند.

معطلی یادآوری می‌کند: با همه این شرایط، فاز نخست پرداخت قرارداد هنرمندان انجام شده است و پیگیر فاز دوم هستیم که ان شاءا... هفته آینده پرداخت خواهد شد. وی می‌گوید: اگر به سراغ هنرمندان بروید، متوجه تفاوت روند پرداخت‌ها در دو سال اخیر نسبت به گذشته خواهید شد. هرچند بخشی از مطالبات سال گذشته با تأخیر تسویه شد، بخش اولیه که مربوط به تأمین مصالح و هزینه‌های ساخت بود، به موقع پرداخت شد؛ اتفاقی که در طی هفده، هجده سال برگزاری این رویداد کم سابقه بوده است.

او ادامه می‌دهد: برای پرداخت‌های مرحله دوم نیز آقای کیانی، معاون فرهنگی اجتماعی شهرداری، قول مساعد داده است که مانند سال گذشته، تأخیر طولانی در تسویه نهایی ایجاد نشود و هنرمندان با دغدغه کمتری، فعالیت خود را ادامه دهند.