تحریم یا ناکارآمدی؛ چرا کیت ایران در فروشگاه فیفا نیست؟

جام جهانی فقط یک تورنمنت فوتبالی نیست؛ بزرگ‌ترین فستیوال اقتصادی ورزش جهان است. جایی که فوتبال، سیاست، فرهنگ، هویت ملی و مهم‌تر از همه «پول» به هم گره می‌خورند. در این میان، بسیاری از کشور‌ها از جام جهانی به‌عنوان یک ویترین اقتصادی استفاده می‌کنند. اما فوتبال ایران، دست‌کم در این دوره، به دلایل مختلف از جمله تحریم‌ها، ضعف ساختار تجاری و ناتوانی در ورود به شبکه جهانی فروش، عملاً بخش مهمی از این فرصت اقتصادی را از دست داده است؛ فرصتی که می‌توانست برای فوتبال ایران درآمدزا، هویت‌ساز و حتی برند‌ساز باشد.

کافی است سری به فروشگاه رسمی جام جهانی بزنید تا تناقض عجیب ماجرا مشخص شود. تقریباً برای همه تیم‌ها، از مدعیان سنتی گرفته تا تیم‌های کم‌ستاره‌تر، کیت رسمی، لباس هواداری و مجموعه‌ای کامل از محصولات برندشده عرضه شده است. اما وقتی نوبت به ایران می‌رسد، خبری از پیراهن رسمی تیم ملی نیست و سهم ایران در ویترین جام جهانی، به چند محصول جانبی مثل شال، ماگ یا کلاه محدود می‌شود. غیبتی که فقط یک مسئله فروشگاهی ساده نیست؛ نشانه‌ای از حذف تدریجی فوتبال ایران از بازار رسمی اقتصاد فوتبال جهان است.

بررسی فروشگاه رسمی فیفا نشان می‌دهد نام ایران همچنان در فهرست کشور‌ها وجود دارد، اما برخلاف بسیاری از تیم‌ها، اثری از عرضه گسترده کیت رسمی دیده نمی‌شود. این در حالی است که فیفا معمولاً پیش از جام جهانی، از طریق قرارداد‌های تجاری میان فدراسیون‌ها و برند‌های پوشاک، شبکه‌ای بزرگ برای تولید و فروش جهانی محصولات تیم‌ها ایجاد می‌کند؛ مدلی که در آن بخشی از سود فروش کالا‌های رسمی به فدراسیون‌ها و صاحبان امتیاز می‌رسد.

اما فوتبال ایران سال‌هاست درگیر بحرانی مزمن در حوزه برندینگ، لایسنس و فروش رسمی محصولات است. هواداران ایرانی و حتی کاربران خارجی بار‌ها در شبکه‌های اجتماعی گفته‌اند خرید پیراهن رسمی تیم ملی ایران تقریباً غیرممکن است؛ چون تولیدکننده‌های داخلی امکان توزیع جهانی ندارند و تحریم‌ها هم عملاً راه ورود به بازار بین‌المللی را بسته‌اند. نتیجه این شده که تیم ملی ایران، برخلاف بسیاری از کشورها، عملاً بازار رسمی جهانی برای فروش لباس ندارد و سهم مشخصی هم از این چرخه اقتصادی دریافت نمی‌کند.

اما تناقض اصلی دقیقاً از همین‌جا شروع می‌شود؛ اگر تحریم‌ها مانع فروش کیت رسمی ایران است، پس چطور شال، ماگ، کلاه و سایر اکسسوری‌های مرتبط با ایران در فروشگاه‌های رسمی جام جهانی فروخته می‌شود؟ و سؤال مهم‌تر اینکه درآمد این محصولات دقیقاً به چه کسی می‌رسد؟

در ادامه حتما بخوانید قلعه نویی دلخوش به حمایت قانونی فیفا؛ تیم ملی دست خالی نمی‌ماند