جزئیات نخستین جشنواره دوسالانه ملی آهنگ سازی رضوی | نغمه های رضوی در تاروپود موسیقی فاخر

به گزارش شهرآرانیوز؛ نخستین جشنواره دوسالانه ملی آهنگ سازی رضوی فقط یک مسابقه هنری نیست، بلکه فرصتی برای گره زدن نغمه‌های دلنشین با حال وهوای معنوی زیارت است. وقتی هنرمندان با الهام از فرهنگ رضوی دست به ساز و قلم می‌برند، در حقیقت دلتنگی‌ها و ارادت مردم را به زبان نت‌ها ترجمه می‌کنند؛ نغمه‌هایی که ریشه در چاووشی خوانی‌های قدیمی و نوای ماندگار نقاره خانه دارند و حالا قرار است در قالب آثاری شنیدنی و ماندگار، یاد و نام امام رضا (ع) را در سراسر کشور زنده نگه دارند.

هر نقطه از کشور میزبان یک رویداد فرهنگی است

فرشید فلاح، مدیرعامل بنیاد بین المللی فرهنگی و هنری امام رضا (ع)، با اشاره به راه اندازی و اجرای نخستین جشنواره دوسالانه ملی آهنگ سازی رضوی اعلام کرد: این رویداد ملی در سه بخش اصلی، فعالیت‌های خود را کلید می‌زند. یکی از رسالت‌های بنیاد فرهنگی و هنری امام رضا (ع) ترویج معارف و حضرت در سراسر کشور است. ما با استفاده از اختیارات و حمایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و همراهی ادارات کل استانی، رویداد‌های متنوعی را به نام مبارک امام رضا (ع) تدارک دیده‌ایم.

سال کاری ما از میلاد امام رضا (ع) تا میلاد حضرت در سال بعد (از دهه کرامت ۱۴۰۵ تا دهه کرامت ۱۴۰۶) تعریف شده و در این دوره هیچ رشته فرهنگی، هیچ هنرمند و هیچ علاقه مندی نیست که بخواهد برای حضرت قدمی بردارد و ما آن موضوع را در فهرست برنامه هایمان پیش بینی نکرده باشیم. 

از همین رو، در ۳۳ نقطه کشور شامل ۳۱ استان به همراه کیش، قشم و جنوب کرمان، هر نقطه میزبانی یک رویداد فرهنگی را بر عهده دارد. مدیرعامل بنیاد بین المللی امام رضا (ع) پیرامون ساختار تخصصی این جشنواره بیان کرد: نخستین جشنواره دوسالانه ملی آهنگ سازی رضوی در سه بخش اصلی شامل موسیقی ارکسترال ایرانی، موسیقی ارکسترال سمفونیک و همچنین موسیقی کودک و نوجوان در شهر شیراز برگزار می‌شود.

این جشنواره به پیشنهاد پیشکسوتان عرصه موسیقی کشور طراحی شده و فعالیت‌های خود را در نیمه دوم سال ۱۴۰۵ آغاز می‌کند و آیین اختتامیه و تجلیل از آثار برگزیده آن هم زمان با دهه کرامت سال ۱۴۰۶ برگزار خواهد شد.

پوشش میراث موسیقایی شمال تا جنوب کشور

فلاح با اشاره به دیگر جشنواره‌های نغمه و موسیقی این مجموعه گفت: در عرصه فعالیت‌های آوایی، ما جشنواره باسابقه آوا‌ها و نوا‌های رضوی را در استان گلستان داریم که با حضور گروه‌های نواحی و فولکلور از سراسر کشور در گرگان برگزار می‌شود. اختتامیه دوره قبل آن ابتدای امسال برگزار شد و سال آینده دوباره در گلستان برپا خواهد بود.

با این حال، نقصی در جشنواره گلستان دیده می‌شد و آن حضور نداشتن پررنگ گروه‌های جنوب کشور از جمله استان‌های بوشهر، خوزستان، فارس و کرمان بود؛ از این رو جشنواره آوا‌ها و نوا‌های رضوی دیگری را در زاهدان و استان سیستان و بلوچستان تعریف کردیم که تا پیش از میلاد امام رضا (ع) در سال آینده برگزار می‌شود تا نغمه و الحان جنوب را پوشش دهد.

وی بیان کرد: مردم ما در گذشته اشعاری ماندگار در چاووشی خوانی‌ها برای بدرقه یا استقبال از زائران امام رضا (ع) داشته‌اند و این آوا‌ها در تاریخ ثبت شده است. در این رویدادها، گروه‌های مقامی و موسیقی نواحی با ذکر و نام خدا و ابراز دلتنگی برای بارگاه امام رضا (ع) این میراث را بازخوانی می‌کنند.

هدایت علایق نوجوانان و تبدیل نغمه‌های دلی به آثار فاخر

مدیرعامل بنیاد بین المللی امام رضا (ع) درباره ضرورت ایجاد جشنواره مستقل آهنگ سازی و بهره گیری از ظرفیت هایی، چون نقاره خانه بیان کرد: یکی از مهم‌ترین دلایل ورود ما به این عرصه، توجه به علاقه مندی جوانان و نوجوانان به هنر موسیقی و تولید محتوا در فضای مجازی بود.

هدف ما این است که چاووشی خوانی ها، ابراز دلتنگی‌ها و بیت‌های فراقی که در جای جای کشور برای ائمه اطهار به ویژه امام رضا (ع) سروده و خوانده می‌شود، در قالبی نو و اثرگذار عرضه و رقابت پذیر شود. علاوه بر حوزه آهنگ سازی حرفه‌ای، ما به دنبال فراهم کردن امکان مشارکت توده‌های مردم با نغمه‌های دلنشین و دلی هستیم؛ مصداق آن نغمه‌هایی است که گاه زائری با دلتنگی در ورودی حرم می‌خواند و کلیپ آن دست به دست می‌شود؛ جشنواره بستری برای گردآوری، تجمیع و دیده شدن این تلاش‌های برخاسته از دل است.

مشهد؛ کانون الهام بخش معارف رضوی

فلاح در پاسخ به جایگاه مشهد مقدس و خراسان رضوی در رویداد‌های هنری این بنیاد یادآور شد: بی شک مشهد مقدس منبع الهام و خورشید گرمابخش معارف رضوی است و اگر قرار بود صرفا نگاه کنیم که کجا زمینه اجرای موفق تری دارد، باید تمامی جشنواره‌ها را به مشهد می‌آوردیم.

اما دو اصل مانع این تمرکزگرایی است، ابتدا بحث عدالت فرهنگی و توزیع متوازن برنامه‌ها در سطح کشور، و دوم این واقعیت ملموس که هرچه از مرز‌های جغرافیایی مشهد دورتر می‌شویم، دلتنگی‌ها و اشتیاق مردم برای استشمام شمیم فرهنگ رضوی عمیق‌تر و بیشتر می‌شود؛ از همین رو، رویکرد ما پخش برنامه‌ها در سراسر کشور است و بر همین مبنا، این رویداد موسیقایی فاخر با در نظر گرفتن پیشینه‌های هنری، در جدول برنامه‌های ملی بنیاد جای گرفت.

جشنواره‌ای تخصصی برای تولید آهنگ سازی رضوی

ابراهیم بذرافکن، دبیر تخصصی نخستین جشنواره دوسالانه ملی آهنگ سازی رضوی، با اشاره به پیشینه جشنواره‌های هنری رضوی بیان کرد: جشنواره‌های هنری امام رضا (ع) پیش از این در شاخه‌ها و رشته‌های مختلف هنری در سراسر کشور و از جمله استان فارس برگزار شده است؛ اما بخش آهنگ سازی رضوی برای نخستین بار به صورت کاملا تخصصی و ملی طراحی شده و میزبانی آن به شهر شیراز واگذار شده است.

وی با تشریح بخش‌های مختلف این رویداد در سه بخش اصلی موسیقی ارکستر ایرانی، ویژه ساز‌های ملی سنتی ایران، موسیقی ارکستر سمفونیک به صورت باکلام یا بی کلام، موسیقی کودک و نوجوان با محوریت رضوی و آیینی بیان کرد: در سطح کشور فارغ التحصیلان و استعداد‌های فراوانی در رشته آهنگ سازی حضور دارند. با برگزاری این جشنواره در سطح ملی و اعطای جوایز ارزنده، در صدد هستیم شرایطی را فراهم کنیم تا آثار برگزیده ثبت، در قالب آلبوم ضبط و از طریق شبکه‌های تلویزیونی و رسانه‌های رسمی اجرا و پخش شوند.

در ادامه حتما بخوانید انتشار فراخوان نوزدهمین جشنواره ملی موسیقی جوان

برگزاری کارگاه‌های تخصصی آموزش آهنگ سازی پیش از دریافت آثار

بذرافکن همچنین با اشاره به برگزاری دوره‌های آموزشی هم زمان با فراخوان اظهار کرد: برای ارتقای سطح کیفی آثار، سلسله کارگاه‌ها و کلاس‌های آموزش تخصصی آهنگسازی در پاییز و اوایل زمستان امسال برگزار خواهد شد. متقاضیان و علاقه مندان می‌توانند با حضور در این کارگاه ها، زیر نظر اساتید برجسته، دانش تخصصی خود را برای خلق آثار باکیفیت‌تر مرتبط با جشنواره ارتقا دهند.

الگوی اجرایی ما بر این اساس است که ابتدا کارگاه‌های آموزشی برگزار شود تا آهنگ سازان با بهره گیری از آموزه‌های این دوره ها، نغمه ها، تم‌ها و فضا‌های موسیقی آیینی را در کنار اشعار مرتبط به درستی بشناسند و سپس آثار خود را تولید و ارسال کنند.

وی با تحلیل ضرورت‌های هنری و اجتماعی تحول در موسیقی مذهبی کشور گفت: امروز شرایط اجتماعی و فرهنگی کشور نسبت به گذشته تغییرات عمده‌ای داشته است. از این رو، تولید آثار موسیقی مذهبی و رضوی باید از استاندارد‌های علمی و بین المللی برخوردار باشد تا هم شأن و منزلت مفاهیم دینی حفظ شود و هم در مرتبه هنری والا و ماندگاری قرار گیرد.

دبیر تخصصی این رویداد بیان کرد: به دلیل پیگیری‌های مالی و ساختاری، انتشار فراخوان با کمی تأخیر مواجه شد، اما پیش بینی می‌شود فراخوان رسمی جشنواره به زودی منتشر شود. همچنین با توجه به نیاز آهنگ سازان به زمان کافی جهت نگارش و تنظیم قطعات، مهلت ارسال آثار تا پایان اسفندماه امسال تعیین خواهد شد تا هنرمندان فرصتی شش ماهه برای خلق آثار باشکوه داشته باشند.

موسیقی خراسان گنجینه‌ای تمام نشدنی

بذرافکن در ادامه با اشاره به ظرفیت‌های بی مثال موسیقی در این حوزه، درباره اهمیت پیوند مبانی مذهبی و غنای موسیقی خراسانی و افزود: وقتی از موسیقی رضوی صحبت می‌کنیم، مشهد مقدس به عنوان قلب تپنده این ارادت، جایگاهی ویژه دارد. موسیقی خراسان، چه در بخش موسیقی‌های مقامی و چه در موسیقی‌های مذهبی این خطه، گنجینه‌ای تمام نشدنی است.

ما از آهنگ سازان سراسر کشور می‌خواهیم که در آثار خود به این میراث جغرافیایی و فرهنگی نگاه ویژه‌ای داشته باشند. خراسان تنها یک مکان جغرافیایی نیست، بلکه منبع الهام برای خلق آثاری است که هم اصالت ایرانی داشته باشند و هم استاندارد جهانی را در موسیقی رضوی تعریف کنند.