شهرآرنیوز، در روزهای اخیر، انتشار اخباری درباره مرگ یکی از کارکنان یک مؤسسه تحقیقاتی مرتبط با بیماری طاعون در منطقه سیبری روسیه، موجی از نگرانی و گمانهزنی را در فضای مجازی به راه انداخته است.
ماجرا زمانی عجیبتر شد که کاربران شبکههای اجتماعی به سراغ یک میم سه ساله رفتند؛ تصویری مرموز از موجودی بسیار بزرگ، سفیدرنگ و پرندهمانند که در میان کوههای پوشیده از برف ایستاده است.
این موجود که با نامهای Opium Bird و Erosion Bird شناخته میشود، نخستین بار در سال ۲۰۲۳ وایرال شد و کمی بعد با جملهای مرموز پیوند خورد: «هنوز متوجه نمیشوید؛ در سال ۲۰۲۷ خواهید فهمید.»
حالا تنها چند ماه مانده به آغاز سال ۲۰۲۷، گزارشهای مربوط به احتمال ابتلا به طاعون در سیبری باعث شده این جمله قدیمی دوباره به مرکز توجه کاربران بازگردد.
ردپای اصلی Opium Bird به سپتامبر ۲۰۲۳ و شبکه اجتماعی تیکتاک بازمیگردد.
یک تولیدکننده محتوا با نام Dre یا @drevfx در ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۳ تصاویری تولیدشده با هوش مصنوعی از موجوداتی عظیمالجثه و پرندهمانند منتشر کرد. در توضیح این تصاویر ادعا شده بود موجودات پرندهمانندی در یک رشتهکوه در قطب جنوب کشف شدهاند.
البته از همان ابتدا نشانههایی مانند هشتگ «AI Art» نشان میداد این تصاویر واقعی نیستند و با هوش مصنوعی ساخته شدهاند.
دو روز بعد تصاویر بیشتری از این موجود منتشر شد و نام Opium Bird برای آن رواج پیدا کرد. این موجود خیلی زود به یکی از «کریپتیدهای اینترنتی» تبدیل شد؛ موجودات خیالی و رازآلودی که کاربران برای آنها داستان، افسانه و روایتهای شبهواقعی میسازند.
بخش مرموز ماجرا از زمانی شکل گرفت که کاربران شروع به معرفی Opium Bird به عنوان «میمی از سال ۲۰۲۷» کردند.
در نسخههای مختلف این میم جملاتی با این مضمون دیده میشد:
«هنوز وقتش نرسیده است؛ در سال ۲۰۲۷ متوجه خواهید شد.»
همین جمله در سالهای بعد باعث شد برخی تصور کنند سازنده این تصویر از حادثه یا اتفاقی ناشناخته در سال ۲۰۲۷ خبر داشته است.
اما بررسی تاریخچه میم نشان میدهد این عبارت ظاهراً بخشی از یک شوخی اینترنتی با عنوان Memes from the Future یا «میمهای آینده» بوده است؛ شوخیای که در آن کاربران تصاویر عجیب و بیمعنا را منتشر میکنند و ادعا میکنند مردم چند سال بعد مفهوم آنها را خواهند فهمید.
در اکتبر ۲۰۲۳ نیز رسانه تخصصی Know Your Meme همین روند را ثبت کرده بود و نوشته بود کاربران در روسیه و آمریکا Opium Bird را با عباراتی مانند «در ۲۰۲۷ خواهید فهمید» منتشر میکردند؛ بنابراین شواهدی وجود ندارد که این جمله، یک «پیشگویی» واقعی از سوی سازنده اولیه تصویر بوده باشد.
احیای دوباره این میم بیش از هر چیز به ظاهر عجیب Opium Bird مربوط میشود.
صورت کشیده و منقارمانند این موجود برای برخی کاربران یادآور ماسک مشهور پزشکان طاعون در اروپای چند قرن گذشته است؛ پزشکانی که در تصویرسازیهای تاریخی با ماسکهایی دارای منقار بلند شناخته میشوند.
از سوی دیگر، فضای سرد و برفی تصاویر Opium Bird نیز اکنون با سیبری روسیه مقایسه میشود؛ جایی که اخبار اخیر درباره یک مورد مشکوک بیماری منتشر شده است.
ترکیب این سه عنصر ــ سال ۲۰۲۷، چهره شبیه پزشک طاعون و محیط برفی ــ کافی بوده تا کاربران شبکههای اجتماعی داستان تازهای بسازند و بپرسند: آیا مفهوم واقعی «میم ۲۰۲۷» بالاخره مشخص شده است؟
اما یک نکته مهم در این میان نادیده گرفته میشود؛ محل داستانی تصاویر اصلی Opium Bird نه روسیه، بلکه رشتهکوههای قطب جنوب عنوان شده بود.
در ابتدای اکتبر ۲۰۲۶، گزارشهایی درباره مرگ یک کارمند ۲۸ ساله مؤسسه تحقیقات ضدطاعون ایرکوتسک در سیبری منتشر شد.
براساس گزارش رسانههای بینالمللی، این فرد پس از ابتلا به نوعی ذاتالریه با علت نامشخص جان باخت و به دلیل محل کار او، احتمال ابتلا به طاعون ریوی نیز مورد بررسی قرار گرفت.
در پی این حادثه تعدادی از افرادی که با وی در تماس بودند تحت مراقبت یا قرنطینه قرار گرفتند و برخی مراکز درمانی منطقه نیز اقدامات پیشگیرانهای اجرا کردند.
برخی گزارشهای غیررسمی حتی از وقوع حادثهای در آزمایشگاه و احتمال تماس این فرد با باکتری عامل طاعون سخن گفتهاند، اما مقامهای روسیه این روایت را تأیید نکردهاند.
تا این لحظه پاسخ این پرسش خیر است.
روسیه در ۶ اکتبر ۲۰۲۶ به سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده که هیچ مورد تأییدشدهای از طاعون در ایرکوتسک ثبت نشده است. افرادی که با فرد فوتشده در تماس بودهاند نیز براساس اطلاعات منتشرشده برای عوامل عفونی خطرناک نتیجه مثبت نداشتهاند.
سازمان جهانی بهداشت نیز خطر این اتفاق برای عموم مردم را پایین ارزیابی کرده است. هنوز مشخص نیست علت قطعی مرگ کارمند مؤسسه چه بوده و آیا طاعون بهطور کامل در مورد خود او رد شده است یا خیر؛ بنابراین استفاده از عبارت «شیوع طاعون در روسیه» در شرایط فعلی دقیق نیست و آنچه وجود دارد، بررسی یک مورد مشکوک در کنار اقدامات احتیاطی گسترده است.
شباهت رسانهای این اتفاق با روزهای آغازین شیوع کرونا ــ خبرهای پراکنده، قرنطینه، نگرانی درباره یک عامل عفونی و موج شایعات در شبکههای اجتماعی ــ باعث شده بعضی کاربران از طاعون به عنوان «بیماری بعد از کرونا» یاد کنند.
اما از نظر پزشکی این دو بیماری شرایط کاملاً متفاوتی دارند.
طاعون بیماری جدیدی نیست و عامل آن، باکتری Yersinia pestis، مدتهاست شناخته شده است. این بیماری برخلاف کووید-۱۹ ناشی از ویروس نیست و در صورت تشخیص سریع میتوان آن را با آنتیبیوتیک درمان کرد.
طاعون ریوی میتواند در تماس نزدیک از طریق قطرات تنفسی منتقل شود و بدون درمان سریع بیماری خطرناکی است؛ با این حال در شرایط فعلی هیچ نشانهای از یک همهگیری گسترده مشابه کرونا وجود ندارد.
در نهایت، آنچه امروز با عنوان «پیشگویی طاعون ۲۰۲۷» منتشر میشود، بیش از آنکه یک پیشبینی واقعی باشد، حاصل کنار هم قرار گرفتن چند اتفاق مستقل است.
تصویر Opium Bird در سال ۲۰۲۳ با هوش مصنوعی ساخته شد؛ داستان اصلی آن درباره موجوداتی خیالی در قطب جنوب بود و عبارت «در ۲۰۲۷ خواهید فهمید» نیز بعدها در قالب ترند «میمهای آینده» به آن اضافه شد.
سه سال بعد، انتشار خبر یک مرگ مشکوک در یک مرکز تحقیقات طاعون در منطقه سرد و برفی سیبری، باعث شده کاربران دوباره این تصویر را بیرون بکشند و شباهت ظاهری آن با پزشکان طاعون را به روایت قبلی متصل کنند؛ بنابراین فعلاً هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد Opium Bird واقعاً شیوع طاعون در سال ۲۰۲۷ را پیشبینی کرده است.