شایعه نشت طاعون از آزمایشگاهی در روسیه | واقعیت درباره مرگ یک پژوهشگر چیست؟

شهرآرانیوز؛ ماجرا از منطقه ایرکوتسک در سیبری روسیه آغاز شد؛ جایی که یک کارمند ۲۸ ساله مؤسسه تحقیقات ضدطاعون سیبری و خاور دور در شهر شلخوف بستری شد و درگذشت.

این زن که رسانه‌های روسی نام او را داریا شیپیلووا اعلام کرده‌اند، ۲۹ سپتامبر در بیمارستان بستری شد و دو روز بعد، در ۲ اکتبر، جان باخت. گزارش‌های منتشرشده پس از مرگ او، به دلیل محل کارش، یعنی یک مؤسسه تخصصی تحقیق درباره طاعون، به سرعت نگرانی‌هایی درباره احتمال ابتلا به طاعون ریوی ایجاد کرد.

اما در حال حاضر، یک نکته اساسی وجود دارد: روسیه رسماً ابتلای این زن به طاعون را تأیید نکرده است.

روسپوتربنادزور، نهاد فدرال نظارت بر بهداشت عمومی روسیه، اعلام کرده است که تشخیص ثبت‌شده برای این بیمار «ذات‌الریه با علت نامشخص» بوده است. این نهاد همچنین گفته در بررسی‌های گسترده‌تر نمونه‌های بیمار، میکروارگانیسم‌هایی مرتبط با فعالیت حرفه‌ای او پیدا نشده است.

آیا واقعاً طاعون از آزمایشگاه روسیه نشت کرده است؟

تا این لحظه، هیچ مدرک رسمی برای تأیید نشت طاعون از آزمایشگاه روسیه منتشر نشده است. این ادعا پس از انتشار چند روایت متفاوت درباره علت بیماری شیپیلووا مطرح شد. بر اساس یکی از روایت‌های منتشرشده در رسانه‌های روسی، او ممکن است پس از بازگشت از تایلند به طاعون ریوی مبتلا شده باشد. روایت دیگری مدعی است که او هنگام کار در آزمایشگاه، به‌طور تصادفی لوله‌ای حاوی عامل بیماری طاعون را شکسته و در معرض آن قرار گرفته است.

اما هیچ‌یک از این دو روایت تاکنون از سوی نهاد بهداشت عمومی روسیه تأیید نشده‌اند. برعکس، روسپوتربنادزور اعلام کرده است که هیچ حادثه‌ای شامل نشت میکروارگانیسم‌های بیماری‌زا در مؤسسه ضدطاعون رخ نداده است. این نهاد وضعیت بهداشتی و اپیدمیولوژیک منطقه ایرکوتسک، ایرکوتسک و شلخوف را نیز «پایدار» توصیف کرده است؛ بنابراین عبارت «نشت طاعون در آزمایشگاه روسیه» در شرایط فعلی باید به‌عنوان یک ادعای تأییدنشده در نظر گرفته شود، نه یک واقعیت قطعی.

پس چرا حدود ۲۰۰ نفر تحت مراقبت قرار گرفتند؟

با وجود تکذیب رسمی نشت طاعون، مقام‌های روسیه اقدامات احتیاطی گسترده‌ای انجام داده‌اند. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، حدود ۱۹۷ نفر که با کارمند بیمار تماس داشتند تحت مراقبت پزشکی قرار گرفتند. مقام‌های بهداشتی گفته‌اند در میان افراد تحت نظر، نشانه‌ای از بیماری مشاهده نشده است.

در شلخوف نیز بخش بستری بیمارستان منطقه‌ای پس از این حادثه قرنطینه شد. گزارش‌هایی هم درباره اعمال قرنطینه سه‌هفته‌ای در چند بیمارستان ایرکوتسک منتشر شده است؛ هرچند جزئیات مربوط به دامنه این محدودیت‌ها در گزارش‌های مختلف یکسان نیست. همین اقدامات باعث شد شایعات درباره شیوع طاعون در منطقه شدت بگیرد.

در عین حال، مقام‌های روسیه می‌گویند این اقدامات بخشی از مجموعه اقدامات احتیاطی و اپیدمیولوژیک پس از یک مورد بیماری شدید با علت نامشخص بوده و به معنای تأیید شیوع طاعون نیست.

در ادامه حتما بخوانید عفونت‌های ویروسی نیازی به آنتی‌بیوتیک ندارند | درمان سرماخوردگی صرفاً با مدیریت علائم

در ادامه حتما بخوانید بهترین زمان تزریق واکسن آنفلوانزا همین روزهاست | واکسن پرحرف‌و‌حدیث

چرا شایعه طاعون تا این اندازه جدی شد؟

عامل اصلی نگرانی، محل کار بیمار و همچنین نوع بیماری احتمالی است. مؤسسه‌ای که این زن در آن کار می‌کرد، یک مرکز تخصصی تحقیقاتی در حوزه بیماری طاعون است؛ بنابراین احتمال مواجهه شغلی با عوامل بیماری‌زا، حتی اگر در نهایت تأیید نشود، موضوعی است که می‌تواند موجب اجرای پروتکل‌های احتیاطی شود.

از سوی دیگر، طاعون ریوی با برخی گونه‌های دیگر طاعون تفاوت مهمی دارد. سازمان جهانی بهداشت می‌گوید طاعون ناشی از باکتری Yersinia pestis است و نوع ریوی آن می‌تواند از طریق ذرات تنفسی از فرد مبتلا به دیگران منتقل شود. دوره کمون بیماری معمولاً یک تا هفت روز است.

با این حال، طاعون یک بیماری قابل درمان است و سازمان جهانی بهداشت تأکید می‌کند که تشخیص سریع و آغاز زودهنگام درمان آنتی‌بیوتیکی می‌تواند جان بیمار را نجات دهد.

مقام‌های روسیه چه می‌گویند؟

موضع رسمی روسیه تاکنون نسبتاً روشن بوده است:

• تشخیص بیمار «ذات‌الریه با علت نامشخص» اعلام شده است.
• آزمایش‌های گسترده، میکروارگانیسم مرتبط با فعالیت حرفه‌ای او را شناسایی نکرده‌اند.
• حادثه‌ای شامل نشت عامل بیماری‌زا در مؤسسه ضدطاعون ثبت نشده است.
•  وضعیت اپیدمیولوژیک منطقه، ایرکوتسک و شلخوف «پایدار» اعلام شده است.
• افراد در تماس با بیمار تحت مراقبت قرار گرفته‌اند.

این موضع در حالی مطرح شده که گزارش‌های رسانه‌ای و اظهارات برخی مقام‌های محلی، ابهام درباره علت مرگ این زن را افزایش داده است. برای نمونه، ایگور کوبزف، فرماندار منطقه ایرکوتسک، ۲ اکتبر از برگزاری جلسه‌ای با حضور آنا پوپوا، رئیس روسپوتربنادزور، خبر داد و گفت این جلسه به دلیل گزارش‌هایی درباره یک مورد مشکوک از «بیماری عفونی بسیار خطرناک» برگزار شده است، بدون اینکه در آن زمان نوع بیماری را اعلام کند.

در همسایگی ایرکوتسک نیز الکسی تسی‌دِنوف، رئیس جمهوری بوریاتیا، ابتدا در شبکه اجتماعی خود از زنی صحبت کرد که «بر اثر طاعون» جان باخته است؛ اما بعداً متن را تغییر داد و عبارت «ممکن است بر اثر طاعون جان باخته باشد» را جایگزین کرد. این تغییر موضع نیز به ابهام موجود درباره پرونده افزود.

آیا در روسیه شیوع طاعون اتفاق افتاده است؟

بر اساس اطلاعات رسمی موجود، شیوع طاعون در روسیه تأیید نشده است. آنچه اکنون می‌دانیم این است که یک کارمند مؤسسه تخصصی ضدطاعون در منطقه ایرکوتسک پس از ابتلا به یک بیماری شدید ریوی فوت کرده، افراد در تماس با او تحت مراقبت قرار گرفته‌اند و برخی مراکز درمانی نیز اقدامات احتیاطی انجام داده‌اند. در مقابل، هنوز نتیجه رسمی و نهایی که نشان دهد عامل بیماری Yersinia pestis بوده، منتشر نشده است.

طاعون چقدر خطرناک است؟

طاعون بیماری جدیدی نیست و برخلاف تصور عمومی، هنوز کاملاً از جهان حذف نشده است. سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که عامل آن باکتری Yersinia pestis است و این بیماری عمدتاً در چرخه طبیعی میان پستانداران کوچک و کک‌های آلوده وجود دارد. انسان می‌تواند از طریق گزش کک آلوده، تماس با بافت‌ها یا مایعات عفونی و در مورد طاعون ریوی، از طریق ذرات تنفسی آلوده مبتلا شود.

نوع ریوی اهمیت بیشتری دارد، زیرا می‌تواند از انسان به انسان منتقل شود و در صورت درمان‌نشدن، بسیار خطرناک باشد. سازمان جهانی بهداشت می‌گوید شکل‌های ریوی و خونی طاعون در صورت عدم درمان می‌توانند کشنده باشند، اما درمان آنتی‌بیوتیکی در صورت شروع به‌موقع مؤثر است.