حمله پهپادی اوکراین به دیتاسنتر یاندکس روسیه | آتش جنگ به زیرساخت‌های هوش مصنوعی رسید

شهرآرانیوز؛ شرکت فناوری روسی یاندکس اعلام کرد در دیتاسنتر خود در شهر ساسوو واقع در منطقه ریازان، حادثه‌ای رخ داده که بخشی از زیرساخت این مرکز را تحت تأثیر قرار داده است. بر اساس اعلام شرکت، آتش‌سوزی در پی حمله پهپادی رخ داده و دیتاسنتر برای مدتی به‌طور کامل از مدار خارج شده است. یاندکس می‌گوید تیم‌های تخصصی در حال بررسی پیامد‌های حادثه و بازگرداندن سرویس‌های تحت تأثیر هستند.

یاندکس اعلام کرده است که هیچ‌کس در این حادثه آسیب ندیده و وضعیت محل تحت کنترل قرار دارد. با این حال، برخی سرویس‌های این شرکت ممکن است برای کاربران در دسترس نباشند. سرویس‌های اصلی مصرف‌کننده یاندکس نیز در زمان انتشار گزارش‌های اولیه همچنان فعال بودند.

دیتاسنتر ساسوو چه اهمیتی دارد؟

مرکز داده ساسوو یکی از پنج دیتاسنتر بزرگ یاندکس در روسیه است و ده‌ها هزار سرور را در خود جای داده است. این مرکز در سال ۲۰۱۴ راه‌اندازی شد و از طریق چند مسیر فیبر نوری به شبکه یاندکس در مسکو متصل است.

اهمیت این مرکز فقط به سرویس‌های عادی اینترنتی محدود نمی‌شود. یاندکس در سال ۲۰۲۱ اعلام کرده بود که دو ابررایانه از سه ابررایانه این شرکت در همین مرکز داده قرار دارند. این سامانه‌ها از پردازنده‌های گرافیکی Nvidia A۱۰۰ استفاده می‌کنند و برای آموزش مدل زبانی بزرگ YandexGPT به کار گرفته شده‌اند.

یاندکس هنوز درباره اینکه آیا این دو ابررایانه در جریان حمله آسیب دیده‌اند یا نه، اطلاعاتی منتشر نکرده است؛ بنابراین در حال حاضر نمی‌توان درباره میزان خسارت واردشده به زیرساخت هوش مصنوعی این شرکت قضاوت قطعی کرد.

اختلال در برخی سرویس‌های روسی

پس از حادثه، گزارش‌هایی از اختلال در تعدادی از سرویس‌های اینترنتی روسیه منتشر شد. خبرگزاری رویترز گزارش داده است که وب‌سایت‌ها و سرویس‌هایی از جمله Cian، Litmarket، راه‌آهن روسیه و باشگاه فوتبال اسپارتاک مسکو با مشکلات فنی مواجه شدند. یک شرکت اتوبوسرانی دولتی در منطقه مسکو نیز اعلام کرد فروش اینترنتی بلیت‌های آن به دلیل توقف موقت فعالیت یک دیتاسنتر امکان‌پذیر نیست.

در داشبورد وضعیت Yandex Cloud نیز اختلال در تأمین برق یکی از مناطق دیتاسنتری این شرکت ثبت شد و به مشتریان توصیه شد از مناطق دیگر استفاده کنند.

خبرگزاری روسی اینترفاکس نیز به نقل از یاندکس گزارش داده است که دیتاسنتر ساسوو به‌طور کامل خاموش شده و تیم‌های تخصصی در محل مشغول برطرف کردن پیامد‌های حادثه هستند.

در ادامه حتما بخوانید اختصاص ۱.۲۴ میلیارد یورو از سوی اتحادیه اروپا برای پهپاد‌های اوکراین

آیا اوکراین پشت این حمله بوده است؟

مقام‌های روسیه اعلام کرده‌اند که در شب ۸ اکتبر چند پهپاد در منطقه ریازان سرنگون شده‌اند و منابع روسی و بین‌المللی حمله به دیتاسنتر یاندکس را در همین چارچوب گزارش کرده‌اند.

با این حال، اوکراین تاکنون مسئولیت این حمله را به‌طور رسمی بر عهده نگرفته است؛ بنابراین دقیق‌تر است گفته شود دیتاسنتر یاندکس هدف حمله پهپادی قرار گرفته، نه اینکه با قطعیت اعلام شود «اوکراین دیتاسنتر یاندکس را هدف قرار داد».

نخستین حمله بزرگ به یک دیتاسنتر روسیه؟

رویترز این حادثه را نخستین حمله بزرگ تأییدشده به یک دیتاسنتر روسیه از زمان آغاز جنگ اوکراین توصیف کرده است. در مقابل، طی هفته‌های اخیر چند مرکز داده و زیرساخت مخابراتی در اوکراین نیز هدف حملات روسیه قرار گرفته‌اند.

گسترش حملات به زیرساخت‌های دیجیتال اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا دیتاسنتر‌ها دیگر صرفاً محل نگهداری وب‌سایت‌ها نیستند و بخش مهمی از خدمات ابری، سامانه‌های هوش مصنوعی، تجارت الکترونیک و سرویس‌های عمومی به آنها وابسته است.

در مورد یاندکس، این وابستگی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا این شرکت علاوه بر موتور جست‌و‌جو، سرویس ابری و خدمات اینترنتی مختلف، یکی از مدل‌های مهم هوش مصنوعی روسیه یعنی YandexGPT را نیز توسعه می‌دهد.

افزایش نگرانی درباره امنیت دیتاسنتر‌ها

حمله به مرکز داده یاندکس در حالی رخ داده که روسیه و اوکراین در ماه‌های اخیر دامنه حملات پهپادی به زیرساخت‌های اقتصادی یکدیگر را گسترش داده‌اند.

رویترز گزارش داده است که حملات پیش از این بیشتر زیرساخت‌های انرژی، پالایشگاه‌ها، بنادر و مراکز حمل‌ونقل را هدف قرار می‌دادند، اما اکنون زیرساخت‌های دیجیتال و دیتاسنتر‌ها نیز در معرض حمله قرار گرفته‌اند. روسیه نیز در هفته‌های گذشته حملاتی را علیه مراکز داده و زیرساخت مخابراتی اوکراین انجام داده است.

این روند می‌تواند شرکت‌های فناوری را مجبور کند امنیت فیزیکی مراکز داده خود را در کنار امنیت سایبری جدی‌تر بگیرند؛ زیرا حتی پیشرفته‌ترین سامانه‌های امنیت شبکه نیز نمی‌توانند یک دیتاسنتر را در برابر آسیب فیزیکی ناشی از حمله پهپادی محافظت کنند.