دغدغه‌های تأمین گاز از ترکمنستان برای زمستان ۱۴۰۵
نگرانی از کمبود گاز، پای کشور ترکمنستان را دوباره به معادله انرژی ایران باز کرده است.
به گزارش شهرآرانیوز؛ سرما نزدیک است. هر درجه کاهش دما، نگرانی از افت فشار گاز و قطع آن را چندبرابر می‌کند، هم برای صنایع و هم مردم. اگر در سال‌های گذشته مهم‌ترین عامل تشدید ناترازی، افزایش مصرف و توسعه‌نیافتن زیرساخت مناسب با مصرف بود، حالا یک متغیر جدید، یعنی کاهش ظرفیت عرضه در اثر آسیب به زیرساخت‌ها توسط دشمن به این معادله اضافه شده است.
به گفته محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، «میزان کسری گاز در زمستان امسال با خارج‌شدن ۲۳۰میلیون مترمکعب ظرفیت تولید گاز و بازگشت ۹۵میلیون مترمکعب، می‌تواند به حدود ۵۰۰میلیون مترمکعب برسد.» پس نگرانی‌ها برای زمستان پیش‌رو بی‌مورد نیست و باید به فکر چاره بود.
به‌تازگی غلامحسین مظفری، استاندار خراسان رضوی، از تشکیل کنسرسیومی برای انتقال گاز از ترکمنستان به سرخس و استفاده از آن در صنایع فولادی و دیگر واحد‌های صنعتی خبر داده است. خبری که در روز‌های نگرانی از تأمین گاز صنایع در زمستان، می‌تواند برای استان اهمیت داشته باشد. اما اولین خاطره‌ای که بعد از شنیدن نام ترکمنستان به ذهن می‌آید، بستن ناگهانی شیر صادرات گاز به ایران در میانه روز‌های سرد زمستان در سال‌های ۱۳۸۶ و ۱۳۹۵ است.
تشکیل کنسرسیوم و فراهم‌کردن امکان انتقال گاز، به‌خودی‌خود اتفاق مثبتی است؛ اما تجربه گذشته نشان داده که در تجارت گاز با ترکمنستان، مسئله فقط خرید و انتقال گاز نیست. باید دید اگر اختلافی پیش بیاید، آیا این‌بار داستان به قطع صادرات در اوج سرما ختم نمی‌شود؟
زمستان۸۶، قطع گاز و رشد ۹ برابری قیمت
هنوز هم ممکن است بسیاری از مردم، ماجرای زمستان۱۳۸۶ و قطع گاز وارداتی از ترکمنستان را به یاد داشته باشند. در آن سال، ترکمنستان در اوج سرما صادرات گاز به ایران را متوقف کرد و برای ازسرگیری آن، خواستار افزایش ۹برابری قیمت شد، تا جایی که بر اساس خبر‌های منتشر شده در آن سال‌ها، قیمت هر هزار مترمکعب گاز از ۴۰دلار به ۳۶۰دلار رسید. ایران که در آن شرایط به گاز نیاز داشت، با افزایش قیمت موافقت کرد، تصمیمی که بعد‌ها به یکی از محور‌های اختلاف مالی دو کشور تبدیل شد.
این ماجرا فقط به همان زمستان ختم نشد. در سال‌های بعد، اختلاف بر سر مطالبات گازی ادامه پیدا کرد و در زمستان۱۳۹۵، ترکمنستان بار دیگر صادرات گاز به ایران را بدون اعلام قبلی متوقف کرد. طرف ترکمن، مسائل مالی را دلیل این اقدام اعلام می‌کرد و اختلاف دو کشور سرانجام به مراجع بین‌المللی کشیده شد.
بنا بر گزارشی که در سال۱۴۰۲منتشر شد، ایران درنهایت با رأی پرداخت یک‌میلیارد و ۶۰۰ میلیون‌یورو بدهی و جریمه مواجه شد. جواد اوجی، وزیر نفت دولت سیزدهم، از تسویه کامل بدهی گازی ایران به ترکمنستان خبر داد و اعلام کرد مطالبات طرف ترکمن در سه قسط پرداخت شده است.
با این حساب، پرونده اختلاف گازی دو کشور فقط یک خاطره قدیمی نیست، اختلافی است که سال‌ها ادامه داشته و سرانجام هزینه مالی سنگینی هم برای ایران و ایرانی‌ها به همراه آورده است. البته ممکن است دو کشور بر سر مطالبات یا تعهدات قراردادی اختلاف داشته باشند، اما قطع صادرات گاز در میانه زمستان، آن هم بدون اعلام قبلی، موضوع دیگری است. این همان سابقه‌ای است که در هر مذاکره تازه‌ای باید جلوی چشم تصمیم‌گیران باشد.
صنایع استان روی چه حسابی برنامه‌ریزی کنند؟
مظفری از تشکیل کنسرسیوم انتقال گاز از ترکمنستان به سرخس با هدف استفاده در صنایع فولادی و دیگر صنایع خبر داده است. چنین طرحی، با توجه به موقعیت جغرافیایی خراسان رضوی و نیاز صنایع به انرژی، می‌تواند زمینه همکاری اقتصادی تازه‌ای را فراهم کند. اما برای واحد صنعتی که باید برای تولید، هزینه انرژی و برنامه فعالیتش تصمیم بگیرد، مهم‌تر از اعلام یک طرح، اطمینان از تداوم تأمین گاز است.
به‌تازگی در نشست کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی مشهد نیز موضوع محدودیت عرضه گاز و پیامد‌های آن برای صنایع مطرح شده است. طبق آخرین آمار، حدود ۴۴۶اشتراک صنعتی در استان، سالانه ۷۶۲میلیون مترمکعب گاز مصرف می‌کنند. کاهش ۱۰درصدی مصرف این واحد‌ها می‌تواند حدود ۷۶میلیون مترمکعب صرفه‌جویی ایجاد کند، ظرفیتی که در کنار تأمین انرژی، اهمیت بهینه‌سازی مصرف را هم نشان می‌دهد.
با این حال، صرفه‌جویی و واردات دو موضوع جدا از هم نیستند. در شرایطی که محدودیت گاز می‌تواند فعالیت صنایع را تحت‌تأثیر قرار دهد، هم باید برای کاهش مصرف و افزایش بهره‌وری برنامه داشت و هم مسیر‌های تأمین انرژی را با دقت انتخاب کرد. واردات از ترکمنستان می‌تواند بخشی از نیاز صنایع را پوشش دهد، اما اگر قرار باشد با بروز هر اختلافی، جریان گاز متوقف شود، صنایع استان دوباره در موقعیتی قرار می‌گیرند که امکان برنامه‌ریزی مطمئن برایشان وجود ندارد.
اکنون مسئله این است که آیا می‌توان در سردترین روز‌های سال، روی رسیدن گاز از ترکمنستان حساب کرد یا نه. بنابراین، پیش از اجرای این طرح باید روشن شود که در قرارداد چه تضمینی برای تداوم صادرات وجود دارد، در صورت توقف گاز چه تعهدی متوجه طرف ترکمن خواهد بود و اختلاف‌های مالی چگونه حل‌وفصل می‌شوند. این پرسش‌ها را نمی‌توان به بعد از آغاز همکاری موکول کرد، تجربه دو زمستان گذشته نشان داده که هزینه چنین غفلتی ممکن است خیلی زود به اقتصاد کشور تحمیل شود.
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
