سی‌ان‌ان بررسی کرد: چرا با وجود بازگشایی تنگه هرمز، قیمت بنزین و گازوئیل همچنان بالاست؟

به گزارش شهرآرانیوز، میانگین قیمت هر گالن بنزین در آمریکا به ۴ دلار و ۳۶ سنت رسیده است؛ رقمی که بر اساس داده‌های انجمن خودروی آمریکا (AAA)، برای این مقطع از سال بی‌سابقه است. قیمت گازوئیل نیز، با وجود اجرای مجموعه‌ای از اقدامات اضطراری در ایالت‌های آمریکا و کشور‌های اروپایی، همچنان تنها حدود ۲۰ سنت با رکورد تاریخی ثبت‌شده در ماه گذشته فاصله دارد.

افزایش چشمگیر هزینه انتقال نفت

بازگشایی تنگه هرمز به بهبود جریان انتقال نفت کمک کرده است، اما عبور از این آبراه همچنان با خطرات امنیتی قابل‌توجهی همراه است و همین مسئله هزینه انتقال نفت را افزایش داده است. علاوه بر این، حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه و حملات حوثی‌ها در دریای سرخ، اختلالات بیشتری در زنجیره تأمین انرژی جهان ایجاد کرده‌اند.

یان استوارت، راهبردپرداز جهانی انرژی در شرکت پایپر سندلر، در این باره می‌گوید: «جنگ‌ها پایان نیافته‌اند؛ صلحی برقرار نیست و نظام انرژی همچنان با محدودیت مواجه است.»

یکی از مهم‌ترین عوامل افزایش قیمت سوخت، جهش هزینه اجاره نفتکش‌های غول‌پیکر است. بر اساس داده‌های شرکت پژوهشی کلارکسونز مستقر در لندن، هزینه اجاره یک نفتکش بسیار بزرگ حامل نفت خام برای سفر از خلیج فارس به چین، سال گذشته روزانه حدود ۶۵ هزار دلار بود. این رقم در آستانه آغاز جنگ ایران به ۲۳۰ هزار دلار در روز رسید و اکنون به حدود یک میلیون و ۶۰۰ هزار دلار در روز افزایش یافته است.

تام کلوزا، مشاور ارشد انرژی شرکت گلف اویل، این افزایش هزینه را «باورنکردنی» توصیف کرده و می‌گوید مالکان نفتکش‌ها در صورت سالم ماندن کشتی‌هایشان از جنگ، درآمد قابل‌توجهی کسب خواهند کرد.

با این حال، خطر حملات همچنان پابرجاست. بر اساس گزارش مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا، طی روز‌های اخیر چندین کشتی تجاری، از جمله دست‌کم دو نفتکش حامل نفت خام، از اصابت پرتابه خبر داده‌اند.

افزایش هزینه بیمه و دستمزد خدمه کشتی‌ها

افزایش هزینه انتقال نفت تنها به اجاره نفتکش‌ها محدود نمی‌شود. شرکت‌های کشتیرانی برای ترغیب خدمه به سفر در مناطق جنگی، مبالغ قابل‌توجهی پرداخت می‌کنند.

بر اساس گزارش روزنامه وال‌استریت ژورنال، برخی شرکت‌های کشتیرانی به ملوانان برای هر سفر دریایی تا ۲۵ هزار دلار پیشنهاد می‌دهند؛ رقمی که ممکن است از درآمد بیش از یک سال کاری برخی از آنان بیشتر باشد.

هزینه بیمه کشتی‌ها نیز به دلیل خطر عبور از مناطق پرتنش و حمل محموله‌های ارزشمند به‌شدت افزایش یافته است. طبق گزارش این روزنامه، تولیدکنندگان نفت اکنون برای یک سفر رفت‌وبرگشت به داخل و خارج از تنگه هرمز، بین ۳۰ تا ۴۰ میلیون دلار هزینه پرداخت می‌کنند.

در ادامه حتما بخوانید بلومبرگ: جهش قیمت گازوئیل، کشاورزی جهان را تحت فشار قرار داد | هشدار درباره موج جدید تورم مواد غذایی

تام کلوزا می‌گوید پیش‌تر انتقال هر بشکه نفت خام از خلیج فارس تنها حدود ۲ دلار هزینه داشت، اما اکنون این رقم به حدود ۳۳ دلار رسیده است.

او تأکید می‌کند که اگرچه حجم قابل‌توجهی از نفت خام همچنان از منطقه خارج می‌شود، هزینه بسیار بالای انتقال آن باعث شده است قیمت واقعی نفت با قیمت‌های مشاهده‌شده در بازار‌های مالی تفاوت چشمگیری داشته باشد.

فاصله قیمت واقعی نفت با نرخ معاملات بورسی

یکی از نشانه‌های تداوم بحران، اختلاف میان قیمت نفت در معاملات مالی و هزینه خرید و تحویل فوری نفت خام در بازار فیزیکی است.

بر اساس داده‌های مؤسسه اس‌اندپی گلوبال پلاتس، قیمت نفت برنت تاریخ‌دار (Dated Brent)، که هزینه واقعی دریافت فوری محموله نفت خام را منعکس می‌کند، تا روز پنجشنبه به ۱۳۵ دلار و ۷۴ سنت برای هر بشکه رسیده بود. این رقم به‌مراتب بالاتر از قیمت قرارداد‌های آتی نفت برنت، در حدود ۱۰۰ دلار برای هر بشکه، است و فاصله چندانی با رکورد تاریخی ثبت‌شده در ماه آوریل ندارد.

این اختلاف اهمیت زیادی دارد؛ زیرا قیمت واقعی تأمین و تحویل نفت، در نهایت بر هزینه تولید و عرضه فرآورده‌هایی مانند بنزین و گازوئیل تأثیر می‌گذارد.

یان استوارت در این زمینه می‌گوید: «ایالات متحده در انزوا زندگی نمی‌کند. ما با قیمت جهانی مواجه هستیم، زیرا بنزین وارد می‌کنیم.»

حملات به پالایشگاه‌ها و محدودیت صادرات سوخت

بحران کنونی تنها به جنگ ایران و آمریکا محدود نیست و هم‌زمان چندین درگیری و اختلال امنیتی بر بازار جهانی انرژی تأثیر گذاشته‌اند.

در کنار جنگ ایران و آمریکا، حملات پهپادی و موشکی حوثی‌های مورد حمایت ایران، تنگه باب‌المندب را که یکی از گلوگاه‌های حیاتی تجارت جهانی است، با اختلال مواجه کرده است.

هم‌زمان، حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه افزایش یافته است. روسیه یکی از صادرکنندگان مهم گازوئیل در جهان به شمار می‌رود و آسیب دیدن پالایشگاه‌های این کشور، عرضه جهانی این فرآورده را تحت فشار قرار داده است.

در واکنش به کمبود سوخت در بازار داخلی، روسیه صادرات فرآورده‌های نفتی خود را محدود کرده است. چین نیز با هدف جلوگیری از کمبود در بازار داخلی، محدودیت‌هایی بر صادرات سوخت اعمال کرده است.

در این شرایط، پالایشگاه‌های آمریکا از معدود منابع باقی‌مانده برای تأمین بازار جهانی هستند؛ اما این پالایشگاه‌ها نیز تقریباً با حداکثر ظرفیت خود در حال تولید بنزین، گازوئیل و سوخت جت هستند. افزون بر این، برخی پالایشگاه‌های آمریکایی در این مقطع از سال برای انجام تعمیرات دوره‌ای، تولید خود را کاهش می‌دهند.

احتمال وقوع طوفان گرمسیری «ایسایاس» نیز می‌تواند شرایط را دشوارتر کند؛ زیرا در صورت توقف تولید یا آسیب دیدن پالایشگاه‌های واقع در سواحل خلیج مکزیک آمریکا، عرضه سوخت با محدودیت بیشتری روبه‌رو خواهد شد.

در ادامه حتما بخوانید اقدام‌های ترامپ برای مهار قیمت سوخت زیر سایه بحران عرضه جهانی

کاهش ذخایر راهبردی و تجاری سوخت

یکی دیگر از عوامل تداوم قیمت‌های بالا، کاهش ذخایر تجاری و اضطراری انرژی در جهان است. این ذخایر در آغاز سال میلادی نقش یک حاشیه امن را برای بازار ایفا می‌کردند و می‌توانستند در زمان بروز بحران، بخشی از کمبود عرضه را جبران کنند.

با این حال، برداشت گسترده از این ذخایر در ماه‌های اخیر، توان بازار جهانی برای مقابله با اختلالات جدید را کاهش داده است. در نتیجه، هرگونه تهدید تازه علیه تولید یا انتقال نفت می‌تواند تأثیر بیشتری بر قیمت‌ها بگذارد.

یان استوارت می‌گوید: «ذخایر ما به‌شدت کاهش یافته‌اند و دیگر حاشیه امنی در اختیار نداریم.»

پایان جنگ‌ها؛ شرط کاهش پایدار قیمت سوخت

مجموعه‌ای از عوامل، از افزایش هزینه حمل‌ونقل و بیمه گرفته تا آسیب به پالایشگاه‌ها، محدودیت صادرات و کاهش ذخایر سوخت، باعث شده‌اند بازگشت جریان نفت از تنگه هرمز به سطوح نزدیک به پیش از جنگ، به کاهش سریع قیمت‌ها منجر نشود.

در واقع، بازگشایی این آبراه تنها یکی از موانع عرضه نفت را برطرف کرده است و سایر اختلالات همچنان بر بازار تأثیر می‌گذارند. تا زمانی که خطر حملات نظامی کاهش نیابد، مسیر‌های تجاری به وضعیت باثبات بازنگردند و عرضه فرآورده‌های نفتی بهبود پیدا نکند، فشار بر قیمت سوخت می‌تواند ادامه داشته باشد.

تام کلوزا در جمع‌بندی وضعیت کنونی بازار انرژی می‌گوید: «باید هر سه جنگ پایان یابند؛ هرچند پایان حتی دو مورد از آنها هم می‌تواند اتفاق مثبتی باشد.»

جمع‌بندی خبری: بازگشایی تنگه هرمز به‌تنهایی برای بازگشت قیمت بنزین و گازوئیل به سطوح پیش از بحران کافی نیست. افزایش هزینه انتقال نفت، ناامنی مسیر‌های دریایی، تخریب پالایشگاه‌ها و کاهش ذخایر جهانی، همچنان از عوامل اصلی بالا ماندن قیمت سوخت در بازار‌های جهانی هستند.