نقطه‌زن | علم و سرگرمی در مسابقه تلویزیونی ویژه نوجوانان
گفت‌و‌گو با کارگردان و تهیه کننده مشهدی مسابقه تلویزیونی ویژه نوجوانان که این شب‌ها از شبکه ۲ سیما پخش می‌شود.
شکیبا افخمی راد | شهرآرانیوز؛ تلویزیون برای جذب مخاطب نوجوان معمولا میان دو مسیر علم و سرگرمی در رفت وآمد است، اما «نقطه زن» تلاش کرده این دو را در یک زمین مسابقه به هم برساند. در این برنامه، نوجوانان چهارده تا هفده ساله از بیست استان کشور، در قالب چهل گروه دختر و پسر، طراحی و ساخت موشک‌های آبی را تجربه می‌کنند و نتیجه محاسبات و کار گروهی شان را در میدان رقابت می‌آزمایند.
درواقع «نقطه زن» مسابقه‌ای است که بخش اصلی هیجان آن در چند ثانیه پرتاب اتفاق می‌افتد، اما پشت همان چند ثانیه، ساعت‌ها طراحی، آزمون و خطا و محاسبه قرار دارد. این برنامه با اجرای نیما کرمی و همراهی علی خلیلی به تازگی روی آنتن رفته است.
برنامه‌ای که در گروه اجتماعی و اقتصادی شبکه ۲، با مشارکت مرکز سیمرغ صداوسیما و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری تولید شده و مجید ظریف و سیدمحمد صفدری تهیه کنندگی آن را برعهده داشته‌اند. علیرضا گرانپایه نیز کارگردان این مسابقه است. گرانپایه و ظریف که هر دو اهل مشهد هستند در گفت‌و‌گو با ما از تجربه طراحی مسابقه «نقطه زن»، کار با نوجوانان، دشواری‌های تولید و ایده‌ای می‌گویند که قرار است علم را از فضای صرفا آموزشی بیرون بیاورد و به بخشی از سرگرمی نوجوانان تبدیل کند.
ادغام جنگ با سرگرمی
علیرضا گرانپایه کارگردان «نقطه زن» می‌گوید گروه آن‌ها بعد از تجربه ساخت «دو نقطه» و ترکیب سرگرمی و ادبیات، به دنبال موضوع دیگری برای نوجوانان بوده که بتواند مسئله جنگ و سرگرمی را در کنار هم قرار دهد.
او درباره رفتن به سراغ گروه سنی نوجوان نیز توضیح می‌دهد: معمولا برنامه سازان یا سراغ مخاطب بزرگ سال می‌روند یا کودک و در این بین گروه سنی نوجوان نادیده گرفته می‌شود؛ بنابراین ما با توجه به اینکه قبلا هم در «دو نقطه» با نوجوانان کار کرده بودیم، تصمیم گرفتیم برای آن‌ها برنامه‌ای طراحی کنیم.
به گفته گرانپایه، پرداختن به جنگ نیز در ایده اولیه گروه مطرح بوده، اما قرار نبوده به محور تمام برنامه تبدیل شود: «می خواستیم مسئله جنگ را با سرگرمی ادغام کنیم، یعنی درباره جنگ صحبت کنیم، اما همه صحبتمان هم درباره جنگ نباشد.»
مسابقه‌ای بدون الگوی آماده
گرانپایه درباره چگونگی طراحی برنامه «نقطه زن» بیان می‌کند: یکی از چالش‌های اصلی ما این بود که برنامه نمونه خارجی نداشت و باید از صفر تا صد آن طراحی می‌شد. یعنی ما باید به سازوکار مسابقه، مدل امتیازدهی، رقابت و چیزی که قرار است روی صحنه دیده شود، فکر و میان آن‌ها تناسب ایجاد کنیم.
او ادامه می‌دهد: البته مسابقه موشک آبی قبلا در اردو‌های مشهد برگزار شده بود، اما اینکه یک فعالیت اردویی را چطور به برنامه تلویزیونی تبدیل کنیم، روندی بود که در تیم سردبیری و کارگردانی پشت سرگذاشتیم و چالش‌های مسابقه در مراحل مقدماتی، نیمه نهایی و فینال و مدل امتیازدهی را خودمان طراحی کردیم.
کارگردان «نقطه زن» می‌گوید گروه سازنده این برنامه ادعای زیادی درباره فصل اول آن ندارد و فقط تلاش کرده است که برنامه استاندارد‌های لازم برای تماشا را داشته باشد.
وقتی ۲۰۰ ثانیه، ۵۵ دقیقه می‌شود
یکی از دشواری‌های اصلی مسابقه «نقطه زن»، کوتاه بودن زمان اتفاقی است که قرار است تمام مسابقه حول آن شکل بگیرد.
گرانپایه یادآور می‌شود: کل اتفاق موشک از لحظه پرتاب تا فرود حدود ۱۰ ثانیه طول می‌کشد. اگر در هر قسمت بیست پرتاب داشته باشیم، در مجموع دویست ثانیه اتفاق اصلی داریم. یعنی ما باید دویست ثانیه را به یک برنامه ۵۵ دقیقه‌ای تبدیل می‌کردیم.
به گفته او، حفظ ریتم مسابقه در چنین شرایطی کار ساده‌ای نبوده است: «باید کاری می‌کردیم که برنامه ریتمش را از دست ندهد و اتفاقات مختلف در خدمت همان ۱۰ ثانیه پرتاب باشند. در عین حال نیز باید استاندارد‌های یک برنامه تلویزیونی را هم رعایت می‌کردیم.»
گرانپایه می‌گوید انتخاب نیما کرمی نیز به تجربه این مجری در اجرای مسابقه و توانایی ارتباط با نوجوانان برمی گردد.
کارگردان «نقطه زن» بیان می‌کند: نیما کرمی مسابقه و جنس مسابقه را می‌شناسد. در
«دو نقطه» هم دیدیم که در اجرای مسابقه بسیار باهوش است و نقاط فراز و فرود هیجان را می‌شناسد. از طرف دیگر، او درکار کردن با نوجوان صبور است و زبانشان را می‌فهمد.
بچه‌ها قرار نبود بازی کنند
یکی از انتخاب‌های گروه سازنده «نقطه زن»، پرهیز از دادن نقش‌هایی از پیش تعیین شده به نوجوانان بوده است، مسئله‌ای که گرانپایه باور دارد به طبیعی‌تر شدن واکنش‌ها کمک کرده است.
کارگردان «نقطه زن» بیان می‌کند: اگر به یک دانش آموز نقش بدهید که جلوی دوربین بازی کند، به طور معمول کار خیلی واقعی از آب درنمی آید. تکنیکی که ما به آن رسیدیم این بود که آدم‌ها را در موقعیت‌هایی قرار دهیم تا خودشان واکنش نشان دهند. درواقع ما خیلی از اتفاقات را از قبل پیش بینی کرده بودیم، اما به بچه‌ها نقشی ندادیم که بازی کنند.
به گفته گرانپایه برای انتخاب شرکت کنندگان نیز علاقه به حوزه هواوفضا و حضور در اردو‌ها یا کارگاه‌های ساخت موشک آبی مورد توجه قرار گرفته است.
او ادامه می‌دهد: ما همچنین تلاش کردیم برنامه کشوری باشد و از سراسر کشور شرکت کننده داشته باشیم. درنهایت هم از نزدیک به بیست استان شرکت کننده آوردیم تا تنوع جغرافیایی کشور را هم داشته باشیم.
کارگردان «نقطه زن» درباره کار با نوجوانان در این برنامه نیز می‌گوید: حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد گروه ما در «دو نقطه» هم با نوجوانان کار کرده بودند و با این فضا آشنا بودند. درمجموع کار با نوجوان شیرین است، اما سختی‌های خودش را دارد و زبان خودش را می‌خواهد.
او تأکید می‌کند: البته ما در «نقطه زن» با نوجوان کار کردیم، ولی برنامه فقط برای نوجوان نیست و ما با نوجوان برای بزرگ سال برنامه ساختیم.
موشک آبی روی نیمکت مدرسه
گرانپایه یکی از اهداف گروه سازنده را گسترده‌تر کردن ساخت موشک آبی از یک فعالیت محدود به اردو‌ها و کارگاه‌ها بیان می‌کند و یادآور می‌شود: هدفمان این است که در مدارس شهر‌ها و استان‌های مختلف، همان طور که مسابقات فوتبال برگزار می‌شود، مسابقات موشک آبی هم برگزار شود.
از همین رو تلاش می‌کنیم در فصل‌های ابتدایی برنامه این اتفاق را به نوجوانان و نهاد‌های مختلف معرفی کنیم و نشان دهیم که می‌تواند به سبد سرگرمی نوجوانان ایرانی اضافه شود.
او درباره ساخت ادامه مسابقه «نقطه زن» نیز می‌گوید: دوستان معاونت علمی ریاست جمهوری دوست دارند این برنامه ادامه دار باشد و تیم ما هم به ساخت فصل‌های بعدی برنامه علاقه‌مند است. البته ما شرایط تولیدی پیچیده‌ای داشتیم، به ویژه که برنامه در فضای باز تولید شد، اما با این وجود امیدواریم فرصت ادامه کار فراهم شود.
کارگردان برنامه «نقطه زن» در پایان، یکی از مهم‌ترین دستاورد‌های برنامه را ایجاد تصویری تازه از توانایی‌های علمی کشور می‌داند: به نظرم نقطه عطف «نقطه زن» پرداختن به موضوع ساخت موشک به عنوان یکی از دستاورد‌های علمی کشورمان است.
درواقع ما درباره موضوعی صحبت می‌کنیم که ایران در آن یکی از قله هاست و می‌تواند به شکل گیری اعتماد به نفس در نسل نوجوان کمک کند.
جست‌و‌جو برای یک سرگرمی علمی
مجید ظریف، تهیه کننده برنامه «نقطه زن»، می‌گوید شکل گیری «نقطه زن» نتیجه جست وجوی گروه برای پیدا کردن موضوعی علمی بوده که بتوان آن را به یک مسابقه تلویزیونی تبدیل کرد، مسابقه‌ای که شرکت کنندگانش نوجوان باشند، اما مخاطب آن فقط به این گروه سنی محدود نشود.
او توضیح می‌دهد: ما بعد از تجربه «دو نقطه» دنبال این بودیم که دیگر چه حوزه‌هایی را می‌شود از مسیر سرگرمی سازی به یک برنامه تلویزیونی تبدیل کرد. گزینه‌های مختلفی را هم بررسی کردیم، از موشک‌های کاغذی و پرتابه‌های فومی تا موارد دیگر ولی در نهایت به موشک‌های آبی رسیدیم.
به گفته ظریف، در کنار جذابیت مسابقه، ایجاد علاقه و کشف استعداد نیز برای گروه اهمیت داشته است: «در چنین برنامه‌هایی آدم دنبال ایجاد رغبت بیشتر برای شرکت کننده است، اینکه اگر استعدادی در حوزه موردنظر دارد، بیشتر جذب شود و بتواند مسیر آینده خودش را پیدا کند.»
قرار بود «نقطه زن» در مشهد ضبط شود
تولید برنامه ابتدا برای مشهد پیش بینی شده بود، اما در نهایت گروه ضبط را در تهران انجام داد.
ظریف در این باره بیان می‌کند: «نقطه زن» قرار بود بعد از جنگ دوازده روزه تولید شود، اما به دلایل مختلف از جمله تأمین نشدن منابع مالی و نبود حامی مالی، مدام عقب افتاد تا به شهریور امسال رسیدیم. همچنین در ایام جنگ تحمیلی سوم قرار بود در مشهد کار را تولید کنیم، اما شرایط فراهم نشد و درتهران کار را کلید زدیم.
او ادامه می‌دهد: ما حدود سه ماه درگیر پیش تولید بودیم، از انتخاب چهل گروه شرکت کننده از بیست استان گرفته تا آماده سازی برنامه. حدود یک ماه هم ضبط طول کشید و الان در مرحله پس تولید هستیم و هم زمان پخش را شروع کرده‌ایم.
تهیه کننده «نقطه زن» درباره چالش‌هایی که در مسیر تولید با آن روبه رو بوده است می‌گوید: مسابقه به یک زمین ورزشی و فضای وسیع نیاز داشت. پیدا کردن چنین فضایی خودش چالش بود. از طرف دیگر، حدود ۳۰۰ نفر شامل شرکت کنندگان و خانواده هایشان برای ضبط برنامه مهمان ما بودند. اسکان، پذیرایی و رفت وآمد این تعداد، هماهنگی زیادی می‌خواست.
به گفته ظریف، در نهایت با حمایت معاونت علمی ریاست جمهوری، ضبط در تهران انجام شد: «چالش‌های مختلفی داشتیم، حتی از نظر امنیتی حساسیت‌هایی وجود داشت، اما در نهایت کار انجام شد.»
او درباره بخش علمی و فنی مسابقه نیز بیان می‌کند: از ساخت لانچر و موشک‌ها تا سنسور‌های اندازه گیری، چالش‌های علمی مختلفی داشتیم. برای مثال داوری ما از طریق سنسور‌هایی انجام می‌شد که به بدنه موشک‌های آبی وصل می‌کردیم و ارتفاع و طول پرتاب را اندازه می‌گرفتیم.
نوجوان ها، مسئله اصلی گروه
ظریف کار برای نوجوانان را یکی از اولویت‌های گروه سازنده «نقطه زن» می‌داند و بیان می‌کند: اساسا هر آنچه به آینده ایران و امید به آینده ایران، یعنی نوجوانان، مربوط باشد، برای تیم برنامه ساز ما اولویت دارد.
تهیه کننده «نقطه زن» با اشاره به نگاه مثبت معاونت علمی ریاست جمهوری به این برنامه، از برنامه ریزی اولیه برای ادامه تولید خبر می‌دهد: «با توجه به اقبالی که حامی اصلی برنامه نسبت به کار داشتند، پیش بینی اولیه این است که در سه ماهه پایانی سال تولید فصل جدید را در دستورکار قرار دهیم.»
او در نهایت، مهم‌ترین پیام «نقطه زن» را در یک کلمه خلاصه می‌کند: «خودباوری. علاقه مندیم نوجوانان ما این خودباوری را داشته باشند و نگاه به درون را در حوزه علمی و نظامی در خودشان تقویت کنند.»
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
