افزایش شکایت های پزشکی متناسب با رشد خدمات پزشکی است!

پس از بازدیدهای میدانی از بخش های مختلف بیمارستان قائم در چند نوبت با‌دکتر علی بیرجندی نژاد، رئیس نظام پزشکی خراسان رضوی، تماس می گیریم تا ضمن در میان گذاشتن گلایه مردم، پاسخ این مسئول را در روند رسیدگی به شکایات در حوزه خدمات درمان بشنویم.
در نشست خبری تان در اردیبهشت ماه، اعلام کردید شکایت های پزشکی ارسال شده به سازمان نظام پزشکی خراسان رضوی در مقایسه با سال قبل 10درصد افزایش داشته است. باتوجه به این آمار، علت افزایش شکایت ها چیست؟ آیا گزارشی از کاستی در ارائه خدمات، به تیم درمانی منتقل شده و در این زمینه برخوردی صورت گرفته است؟
با توجه به اینکه جمعیت در حال افزایش است، تعداد خدماتی نیز که توسط جامعه پزشکی نیز ارائه می شود، افزایش پیدا می کند؛ به همین دلیل می توانیم به طور کلی انتظار داشته باشیم با توجه به افزایش سالانه تعداد خدمات پزشکی، تعداد شکایت ها نیز درصدی افزایش پیدا کند. از همین رو، افزایش 10درصدی تقریبا متناسب با رشد خدمات ارائه شده است و خارج از انتظار نیست.
با وجوداین مردم نسبت به گذشته به خدمات حوزه درمان بدبین شده اند؛ حتی اعتمادشان نیز کاهش یافته است. قبول دارید؟
در مقابل ده ها میلیون خدمتی که روزانه در کشور و چند ده هزار خدمتی که ماهانه در مشهد ارائه می شود، تعداد شکایت هایی که به سازمان نظام پزشکی واصل می شود، محدود است و این نشان دهنده اعتماد مردم به جامعه پزشکی است.
شما به عنوان رئیس یک سازمان نظارت کننده، چطور بر عملکرد پزشکان و تیم درمانی بیمارستان های دولتی از جمله مرکز آموزشی و پژوهشی قائم که جزو بزرگ ترین و قدیمی ترین مراکز درمانی مشهد است، نظارت می کنید؟ آیا به صورت تصادفی به بخش های مختلف سرکشی می کنید؟
در حوزه خطاهای پزشکی در سازمان نظام پزشکی رسیدگی صورت می‌پذیرد اما به طور کلی رسیدگی به بخش های درمانی به عهده دانشگاه علوم پزشکی است که توسط معاونت درمان و مدیریت نظارت دانشگاه انجام می شود. همچنین در صورتی که خطاهای درمانی بروز پیدا کند، مرجع تشخیص و رسیدگی آن دادسرای انتظامی و هیئت های انتظامی هستند و این دو به عنوان دو عضو فعال و مؤثر در این حوزه با همکاری یکدیگر به موارد گزارش شده در تمام مراکز درمانی و مطب ها و در بیمارستان رسیدگی می کنند.
بازدیدها و رسیدگی ها نیز با اطلاع قبلی طبق برنامه های استاندارد نظارتی توسط معاونت درمان انجام می شود، اما بازدیدهای سرزده نیز به صورت مداوم صورت می گیرد و در مواقعی که نیاز باشد خطایی تشخیص داده شود یا قصور و کوتاهی وجود داشته باشد، آن موضوع در حوزه اداری توسط معاونت درمان واحد نظارت رسیدگی خواهد شد.
برخی از همراهان بیمار گلایه دارند در مواقعی که بیماران به صورت اورژانسی به بیمارستان قائم منتقل می شوند و در آنجا پزشک معالج تصمیم به عمل جراحی می گیرد، برای انتقال بیمار به بیمارستان خصوصی همکاری نمی شود. گفته می شود در بعضی از موارد همراهان بیمار در صورت انجام عمل جراحی، مایل به دریافت خدمات بیمارستان قائم نیستند، اما چون بیمار اورژانسی پذیرش شده است، با ترخیص وی موافقت نمی شود و دستیاران پزشک با تهدید همراهان بیمار را متقاعد می کنند حتما باید ادامه فرایند طی شود. چرا در این گونه موارد پاسخ روشن و منطقی به همراهان بیمار داده نمی شود تا آن ها درست ترین تصمیم را بگیرند؟
انتخاب مراکز درمانی و ادامه درمان با بیمار و همراه قانونی آن هاست. بنابراین وظیفه کادر درمان فقط توضیح عوارض نقل و انتقال بیمار است و درنهایت اختیار در دست همراه بیمار است که بیمار توسط چه تیمی، اعم از دولتی و خصوصی، درمان شود و هیچ کس نمی تواند این حق را از آن ها سلب کند.
برای همراهان بیمار در بخش اورژانس بیمارستان قائم، این شائبه به وجود آمده است که در این بیمارستان چون آموزشی و پژوهشی است، از حضور بیمار به نفع دستیاران و رزیدنت ها استفاده می شود. شما این موضوع را تأیید می کنید؟ پاسخ شما برای آگاهی بخشی و روشنگری در جامعه چیست؟
اتفاقا بارِ کار درمانی که در این مراکز به همکاران ما تحمیل می شود، اکثرا موردگلایه شان است و خیلی وقت ها باعث خستگی و فرسودگی تیم های آموزشی می شود؛ من مطمئن هستم این مورد چندان موضوعیت ندارد.
با توجه به گلایه های مردم از تشخیص های نادرست و در پی آن، راهی کردن بیمار به اتاق عمل، اگر همراهان بیماران به دلیل مشغله ، از شکایت سر باز بزنند، شما چطور از عملکرد نادرست پزشک (هرچند غیر عمد) مطلع می شوید و آن را بررسی می کنید؟
در مواردی که آسیب جدی به بیمار وارد می شود، اعم از اینکه آن خطا تلقی شود یا نشود، موضوع در کمیته های مربوط رسیدگی می شود.کمیته هایی که در مراکز درمانی هستند مواردی از جمله مرگ مادر و نوزاد را بررسی می کنند. کمیته های مرگ و میر نیز که در بیمارستان ها مستقر هستند، علل این موارد را بررسی می کنند و اگر آسیب های جدی نیز به بیماران وارد شود، در کمیته های مرتبط در مراکز درمانی ارزیابی خواهد شد.حتی ممکن است بیمار از فرایند رسیدگی اطلاعی نداشته باشد؛ با این حال، باز هم به این گونه موارد رسیدگی می شود و اگر به این جمع بندی برسند که خطا یا قصوری صورت گرفته است، موارد را به منظور رسیدگی به معاونت انتظامی ارجاع می کنند. در این مرحله، اگر نظامات دولتی به هر دلیلی رعایت نشده باشد، در دانشگاه و کمیته های زیر مجموعه دانشگاه حتما به موضوع رسیدگی خواهد شد.