ماجرای سحرخیزی درشهرداری

در ادامه بررسی نحوه عملکرد ادارات مشهد از نظر مصرف و صرفه جویی انرژی و نوع خدمات دهی به شهروندان در شروع ساعات جدید کاری تیرماه، گزارش امروز را به بررسی چند شهرداری نواحی مشهد اختصاص داده ایم تا ببینیم در فاصله ساعت6:30 تا 7:30 در شهرداری های مشهد چه می‎ گذرد. برای تهیه گزارش امروز در غرب مشهد به سراغ شهرداری مناطق10 و 12 می‎ رویم. در جنوب شهر سراغی می‎ گیریم از شهرداری های مناطق8 و 9 و از شمال، منطقه4 و در شرق نیز شهرداری منطقه7 را انتخاب و پایش می‎ کنیم.

گرمای ورودی، نور کافی
در اولین مسیر و از اولین دقایق آغاز به کار ادارات، به سراغ شهرداری منطقه9 در بولوار اقبال لاهوری می رویم. چند دقیقه ای از شروع ساعت کاری گذشته است که وارد می شوم. با باز شدن در ورودی اداره، گرمای ملموس داخل ساختمان شهرداری را احساس می‎ کنم؛ گرمایی که در مقایسه با خنکای صبحگاهی خیابان ها، کمی مشهود است و حکایت از خاموشی کولر و سیستم سرمایشی دارد.
چند نفری روی صندلی های ورودی نشسته اند و برگه هایی در دست دارند و گاهی هم از این برگه ها به عنوان بادبزن استفاده می‎ کنند. یکی از آن ها درحالی که خودش را با شدت بیشتری باد می زند، علت حضورم را می‎ پرسد و من هم پاسخ او را می‌دهم. او که انگار گرما کلافه اش کرده است. می‎ گوید: کاش درِ ورودی ساختمان باز بماند تا هوای داخل، کمی خنک شود.
از پله ها بالا می روم و وارد طبقات بعدی می شوم. روشنایی به میزان کافی در اتاق ها وجود دارد و اغلب کارمندان مشغول به کار هستند، اما راهروها روشنایی کافی را ندارد. از کارمند مربوط درباره گرما و نور کم سالن سوال می کنم و او در پاسخ می گوید: صبح های زود هوا مناسب است و نیازی به کولر نیست. او ادامه می‎ دهد: اتاق ها که نیاز به روشنایی دارند، از نور کافی برخوردارند و راهروها هم از نور پنجره ها روشن است.

سرمای زیاد، نور فراوان
شهرداری منطقه8 مسیر بعدی است. در ابتدای ورود، نگاهی به در ورودی می اندازم که کاملا باز است. بهانه حضورم را به مسئول باجه اطلاعات اعلام می‎ کنم و او من را به باجه ای در طبقه همکف راهنمایی می‎ کند. سرمای سیستم های سرمایشی و کولرها مشهود است، به طوری که پس از ورود به خوبی می‎ توان متوجه شد که خنکای سالن، بیشتر از حد نیاز است.
در طبقه همکف نور زیاد است؛ چراکه همه چراغ ها روشن است. به باجه مدنظر که می رسم، سوالم را مطرح می کنم که در پاسخ، یکی از کارمندان می‎ گوید: باید به باجه های دیگری در طبقه بالا مراجعه کنید. از پله ها بالا می روم. با وجود نور مناسبی که از پنجره ها به داخل می تابد، اغلب چراغ ها روشن است و ارباب رجوعی در طبقات نیست.

نورگیری مناسب در ساختمان
ساعت کمی‎ از 6:30 گذشته است و خودروهای کارمندان و سرویس های منطقه10 یکی یکی درحال ورود و پارک است و کارمندان درحال ورود به ساختمان هستند. این ورود و اعلام حضور کارمندان تا حدود 15دقیقه بعد ادامه پیدا می‎ کند.(ورود کارمندان تا لحظه خروج من از شهرداری منطقه، همچنان ادامه دارد.) سیستم های سرمایشی هم کم کم شروع به کار می‎ کند. تنها ارباب رجوع اداره، یک پیرمرد قبض به دست است. تا لحظه خروج من از ساختمان، هنوز برخی اتاق ها خالی و تاریک هستند و به دلیل طراحی نورگیر ساختمان، سالن اصلی نیازی به روشن شدن لامپ برای ایجاد روشنایی ندارد.

روشنایی و سرمای مناسب
پیدا کردن ساختمان شهرداری منطقه12 ده دقیقه ای زمان می‎ برد؛ ساختمانی که به دلیل تعمیرات بنایی باید از در پشت آن وارد شد و آشفتگی داخلی ساختمان و شلوغی بعضی اتاق ها هم ناشی از همین مسئله است. در نخستین دقایق حضورم، سه ارباب رجوع در آرامش و سکوت به دنبال انجام کارهایشان هستند و کارکنان اداره نیز مشغول امور روزانه اند. بعضی اتاق ها اما هنوز خالی است. زنگ تلفن میز اطلاعات که در ابتدای ورودی قرار دارد، از همان لحظه ورودم دائم به صدا درمی‎ آید. حضور من در این ساختمان پرتراکم تقریبا برای کسی سوالی ایجاد نمی‎ کند. ساختمان نورگیری طبیعی مناسبی دارد و تعداد لامپ های روشن، زیاد نیست. تهویه و سیستم های سرمایشی نیز در وضعیت عادی هستند؛ یعنی نه سرمای سالن و اتاق ها زیاد است و نه احساس گرما می‎ کنم.

نور مناسب وتهویه مطلوب، بدون ارباب رجوع
در اولین دقایق آغاز به کار شهرداری منطقه4 وارد سالن زیبا و چشم نواز شهرداری می‎ شوم. نورگیر سالن در طبقه اول، کاملا مناسب است. به دلیل سبک ساخت وساز ساختمان شهرداری منطقه4، نورگیری هر دو طبقه کاملا مناسب است. در انتهای سالن طبقه دوم، تعداد محدودی لامپ روشن است. کرکره اتاق ها نیز در حالت عادی نیمه باز است و روشنایی بیشتر اتاق ها با نور طبیعی تأمین شده است، به گونه ای که در اکثر اتاق ها، تعداد کمی از لامپ ها روشن است.
ساعت از 6:35 گذشته است و کارمندان همچنان درحال پیاده شدن از سرویس یا خودروهای شخصی و ورود به ساختمان هستند. سیستم تهویه سالن ها مشغول به کار است اما خنکی سالن آن قدر زیاد نیست که اتلاف انرژی محسوب شود. در بیشتر اتاق ها اگرچه تعدای لامپ روشن است، اما هنوز از حضور کارمندان خبری نیست. در طبقه اول و در تعدادی از اتاق ها، لامپ های بیشتری روشن است و در تعدادی دیگر لامپ های کمتر. در برخی اتاق ها روشنایی مورد استفاده، بیشتر از نور طبیعی خورشید تامین شده و در برخی اتاق ها این شیوه کمتر رعایت شده است؛ انگار یا الگوی مناسبی ارائه نشده است یا برخی کارمندان، خیلی به آن الگو توجه نشان نداده اند. در طبقه همکف اما نور سالن شهرسازی، کاملا مطلوب و مناسب است.
ساعت 6:39 است و من درحال خروج از ساختمان هستم اما هنوز در باجه میز خدمت، کسی را نمی‎ بینم؛ البته از ارباب رجوع هم خبری نیست.

ارباب رجوع های بی خبر
در مسیر بعدی ام در شرق مشهد، به سراغ شهرداری منطقه7 می‎ روم. عقربه های ساعت 6:33 را نشان می‎ دهد. در طبقه اول و در بخش عوارض و نوسازی که در سمت راست سالن قرار دارد، به دلیل تعداد کمتر پنجره ها، نور طبیعی هم کمتر است و تعداد بیشتری لامپ روشن است. در سالن اصلی، لوستر بزرگ وسط سالن خاموش است و چراغ های سقفی نیز یکی درمیان روشن است.
در طبقه همکف تعداد لامپ ها زیاد نیست اما تقریبا همین تعداد لامپ نیز روشن است.
در طبقه اول بخشی از سقف کاذب انتهای دو طرف سالن برای پاره ای تعمیرات جدا شده است و نور دو سمت سالن رو به تاریکی می‎ زند. نورگیری سایر بخش های این طبقه نیز مناسب است.
همچنان با مسئله نبود ارباب رجوع درگیرم و خبری از مراجعه کننده نیست. از یکی از کارمندان درمورد ساعت آغاز به کار سوال می‎ کنم. انگار که منتظر سوالم باشد، می‎ گوید: اصلا خبری نیست. خیلی ها از همان 7:30 به بعد می‎ آیند. سوال هم که می‎ کنیم، می‎ گویند از طرح جدید خبر ندارند.
می‎ گویم: خب، برای شما که بد نیست؛ یک ساعت زودتر به منزل می‎ روید، ضمن اینکه به صرفه جویی در مصرف انرژی کمک می‎ کنید و او می گوید: مصرف انرژی را قبول دارم اما خیلی از مراجعان دقیقا ساعت13:30 که ما باید برویم، پیدایشان می‎ شود. نمی‎ شود بگوییم ساعت کاری تمام است. خیلی ها اصلا خبر ندارند و مجبوریم بمانیم و کارشان را راه بیندازیم.