غدیر به مثابه رسانه

عید غدیر در فرهنگ شیعی، عید ادامه مسیر پیامبر(ص) است. رسانه بزرگ جهان اسلام در صدر اسلام ایام حج بود. گفت‌وگو و اعلام خبر و رساندن پیام به‌صورت سینه‌به‌سینه بود و تنها در آن اجتماع بود که هر پیامی می‌توانست به نقاط مختلف جهان اسلام انتقال یابد. گستره اسلام که از مکه و مدینه آغاز شده بود، به تمام نقاط حجاز رفته بود و به‌سرعت بخش‌های مهمی از عراق و شامات را فراگرفت.
این ترکیب جمعیتی که به‌خصوص بعد از پیامبر(ص) به‌سرعت به نقاط مختلف منتقل می‌شد، تنها رسانه پیام‌رسانی که در اختیار داشت، ایام حج بود؛ دورانی که مسلمانان از نقاط مختلف سختی سفر را تحمل می‌کردند و از همه‌جا برای ادای واجب به مکه می‌آمدند.
در سال‌های بعد هم امام حسین(ع) وقتی می‌خواست خبر فساد یزید را به اطلاع جهان اسلام برساند و اعلام کند که قصد بیعت با او را ندارد، بازهم خود را به همراه زن و بچه به مکه رساند و صبر کرد که همه حاجیان برای مراسم به مکه برسند و کسی جا نمانده باشد و به‌یک‌باره بار سفر پیچید و چند روزِ حج را نماند و عازم کوفه و کربلا شد. این یعنی بهترین استفاده رسانه‌ای از حج؛ تنها روشی که می‌شد به همه جهان اسلام از ایران و شامات و عراق و حجاز برساند که یزید خلیفه مقبول امام حسین(ع) نیست.
در حقیقت حج از ابتدا به‌دلیل مناسک واجب در روزهای معین و اجتماع عمومی، عمده‌ترین رسانه‌ در اختیار بود. مهم‌ترین استفاده‌ رسانه‌ای که پیامبر(ص) از حج داشت، ماجرای غدیر بود.
بنا به روایات عمدتا شیعی، پیامبر(ص) بعد از پایان مراسم حج در محل تلاقی کاروان‌ها در منطقه‌ای به‌نام غدیر به همه مسلمانان دستور توقف داد و برای ادامه مسیر اسلامِ بعد خودش علی علیه‌السلام را جانشین خود معرفی کرد. این تنها راه بهره‌وری رسانه‌ای برای مهم‌ترین نیاز جهان اسلام بود.
تعیین جانشین باید به اطلاع آیندگان می‌رسید و تنها امکان اطلاع‌رسانی، حج بود و پیامبر اسلام از این موقعیت استفاده کرد تا راه را برای ادامه مسیر فراهم کند.
البته که ماجرای غدیر دارای ابعاد مختلفی است، اما توجه به اینکه غدیر به مثابه رسانه برای پیامبر(ص) بوده است، نکته مهمی است. اگر اطلاع‌رسانی به افکار عمومی و مردم وجود نمی‌داشت، اساس رسالت پیامبران و محتوای وحی بی‌فایده می‌شد.
پیامبران آمده بودند تا مردم را راهنمایی و هدایت کنند. هدایت رسانه نیاز داشت تا آن محتوا انتقال یابد. امامت هم به ابلاغ نیاز داشت. مردم باید برای ادامه راه، راهنمایی می‌شدند. رسانه انتقال این مهم اجتماع حج بود و نقطه استفاده از این رسانه، منطقه غدیرخم بود؛ اگرچه در عمل به دلیل غلبه رسانه‌های دیگر، این ابلاغ پیامبر(ص) در بیشتر مسلمانان کارگرنیفتاد.
تبلیغ بدون رسیدن پیام به مخاطب بی‌فایده و عبث است. اگر رسانه حج نبود، امامت علوی و ابلاغ آن از سوی پیامبر(ص) نمی‌توانست به ما منتقل شود؛ همچنان که مظلومیت امام حسین(ع) و دنائت و ستم‌پیشگی یزید به گوش ما نمی‌رسید. غدیر و عاشورا که هویت شیعی است، هردو با استفاده از رسانه حج به گوش رسیده است که امروز می‌توانیم خود را شیعه بنامیم. مراقبت از تاریخ با رسانه امکان‌پذیراست.