کلاهتان را قاضی کنید و بگویید وقتی نرخ یککیلوگرم کره گاوی در بازار، چیزی در حدود ۵۰۰ هزارتومان است و یک دستفروش دورهگرد بینامونشان، آن را به شما میدهد ۱۱۰ هزارتومان، درباره کیفیتش چطور باید قضاوت کرد؟ این کالا، تنها یک قلم از اجناس غیربهداشتی است که میان بساط دستفروشهای اطراف آرامستان خواجهربیع پیدا میشود. باوجود تقویت گشتهای رفع سد معبر شهرداری منطقه۳، پاکسازی محدوده از این بساطها، همچنان در حد یک هدف محقق نشده است.
مهر و آبان پارسال، در دو گزارش مجزا وضعیت کهنهبازار خواجهربیع را بررسی کردیم، حرفهای مردم و دستفروشها را شنیدیم و با حضور نیروهای رفع سد معبر، گشت مشترکی را ترتیب دادیم که میتوانید جزئیات آن را با اسکن کیوآرکد مرور کنید. تقویت گشتها در اطراف آرامستان و دیدن نتایج آن، نیازمند قدری تأمل و گذشت زمان بود.
در این مدت، بازدیدهای سرزده و چندباره ما از این محدوده، هرچند کاهش نسبی حضور دستفروشان را نشان میداد، اصل مسئله همچنان پابرجاست. تماسهای اهالی با شهرآرامحله و گلایه از وجهه نازیبایی که بساط کهنهفروشان بهویژه در روزهای دوشنبه برای این محدوده به بار آورده، پیگیری مجدد آن را ضروری کرده است.

نیلوفر، یکی از اهالی محله مهر مادر، فیلمی را از پیادهرو اطراف آرامستان برایمان میفرستد که کلونی افراد تجمعکرده به بهانه خرید و فروش را نشان میدهد، بهطوری که عابری نمیتواند از این فضای قرقشده عبور کند و ناگزیر است مسیرش را بهسمت سوارهرو کج کند.
او با بیان اینکه نابسامانی در رفتوآمد، در ساعات تعطیلی مدارس اوج میگیرد، میگوید: این مزاحمت است، سد معبر است، ناایمنکردن تردد عابر پیاده است، جنسهایی که میفروشند، مشکلات بهداشتی دارد. خلاصه افتضاح در افتضاح است! همه میدانند و هیچکس هم کاری نمیکند.
رضا زردادی، رئیس شورای اجتماعی محله مهر مادر، نیز با انتقادی مشابه و اینکه عزمی برای جمعوجورکردن این وضعیت وجود ندارد، نکته تأمل برانگیزی را مطرح میکند: آیا اوضاع بد اقتصادی مردم باعث مماشات نیروهای شهرداری در برخورد با کهنهفروشان شده است؟

«گشتهای اطراف آرامستان را ثابت و شبانهروزی کردیم. از اول سال تا الان با ۱۹۳۵ دستفروش برخورد شده است. حدود هفتصدمتکدی و کارتنخواب گرفتیم، چهار سارق، یازدهتبعه خارجی و حدود سیصدمعتاد متجاهر بین دستگیرشدهها بودند که به کلانتری و خانه سبز، تحویل داده شدند.» اینها را مصطفی سالاری میگوید. او مسئول واحد رفع سد معبر و کمیسیون بند۲۰ شهرداری منطقه۳ است. از باندهایی میگوید که بین فروشندهها تشکیل شده است تا به محض رسیدن نیروهای رفع سد معبر، حتی شده با ایجاد زدوخورد، نگذارند کسی دستگیر و بساطی جمع شود.
به عنوان مسئول در دستگاهی که بیشترین مواجهه با کهنهفروشان اطراف آرامگاه را داشته است، میگوید: بیشترشان اعتیاد دارند. کالاهایشان غالبا مستعمل و احتمالا سرقتی است. بینشان، بیخانمان و اتباع بیگانه زیاد دیدهایم. پای فروش مواد غذایی بهشدت غیربهداشتی هم به بساطها باز شده است.
او ادامه میدهد: ازدحام ایجادشده در این محدوده، فضا را مهیا میکند برای سرقت. بارها با کمک کلانتری خواجهربیع، دستگیرشان کردهایم. ماهی دوبار هم با کمک عوامل گشت خانه سبز، معتادها و متکدیان را جمع میکنیم، اما بعداز مدتی، آزاد میشوند و دوباره برمیگردند اطراف آرامگاه. نتیجه همه این اقدامات همین است که میبینید.
همه حرف او این است که یک دست صدا ندارد و اگر حضور مستمر دستگاههای مسئول درکنار نیروهای گشت رفع سد معبر نباشد، آب از آب تکان نخواهد خورد. از تمام جمله بالا، کلمه «مستمر» را باید داخل گیومه نوشت.
هر گروه، ترفند خودش را دارد. برخی دستفروشها با دیدن نیروهای گشت، از حربه گریه و التماس استفاده میکنند، برخی فرار را بر قرار ترجیح میدهند و گروهی دیگر که انگار چیزی برای ازدستدادن ندارند، میایستند به دعوا و درگیری. دور باطل و کسلکنندهای به نظر میرسد اگر بنا باشد برخورد با این ترفندهای نخنما به اقدامات تکراری و نهچندان بازدارنده دستگاههای متولی، محدود شود.
نخ تسبیح این ماجرا را باید جای دیگری جستوجو کرد، نهادی که بتواند دستگاهها را سر خط بیاورد و ریسک دستفروشی، تکدیگری و موادفروشی درقالب کهنهفروشی را در فضای اطراف آرامگاه خواجهربیع بالا ببرد. شاید حلقه مفقوده برای همافزایی مسئولان بخشهای مختلف، دستگاه قضا باشد.
گزارش نارضایتیهای مردم را بههمراه مستنداتی که از مزاحمت کهنهفروشان تهیه کردهایم، با خود به مجتمع قضایی شهیدبهشتی میبریم. صحبتهای قاضی محمداسماعیل عندلیب، سرپرست این مجتمع و بازدیدهایی که پیش از این از محدوده آرامستان داشته، پیگیری را برایمان آسان کرده است.به زیارتی و گردشگرپذیربودن آرامگاه واقف است و صورت نازیبایی که حضور غیرقانونی دستفروشان برای این مکان، به بار آورده است.
او میگوید: این محدوده، به خودی خود ترافیک دارد؛ اینکه کسانی بخواهند به بهانه معاش با کالاهایی غیربهداشتی، سلامت مردم را به خطر بیندازند، راه رفتوآمد را ببندند و ترافیک ایجاد کنند، توجیه ندارد. شک نکنید که با این افراد بدون مماشات برخورد میشود.

او با بیان اینکه مرکز بهداشت، شهرداری منطقه۳ و کلانتری خواجهربیع باید برای ساماندهی این محدوده، درگیر شوند، اضافه میکند: همین امروز (پنجم آذر)، با رؤسای دستگاههای یادشده، گفتوگو و دستورات لازم را بهصورت شفاهی و کتبی ابلاغ میکنم.
تأکید قاضی عندلیب بر همراهی با مردم است، بهطوریکه اگر فروشندهای امکان اخذ مجوز از بهداشت و شهرداری برای حضور در بازارهای سیار را دارد، به مکانهای تعبیهشده، هدایت شود. اگر هم کالایش فاقد مجوزهای لازم است، بیبرو برگرد باید بساط عرضه آن را جمع کند.
خطاب این مقام قضایی به اقلیتی که بنای اطاعت دربرابر مجریان قانون را ندارند، از این قرار است: کسانی که دربرابر قانون، تمرد کنند و بخواهند به مأموران حین انجام وظیفه، تعرضی داشته باشند، طبق قوانین به مجاری قضایی معرفی میشوند. این طرح باید استمرار داشته باشد و تا پاکسازی کامل محدوده، پیگیر قضیه هستیم. همچنان که قبلا هم برای ایجاد بازارچه دائمی در مجاورت درِ باغ دوم آرامستان، پیگیریهای لازم را انجام دادیم.
قاضی عندلیب در پایان از شهرآرامحله بهعنوان یک رسانه خواست که بر این روند نظارت کند و با پایش عملکرد دستگاهها، کاستیهای احتمالی را به دستگاه قضایی اطلاع دهد.