وقتی تصمیم‌های شخصی یک میلیاردر به ابزار مداخله جهانی تبدیل می‌شود

به گزارش شهرآرانیوز، سرویس اینترنت ماهواره‌ای استارلینک، متعلق به شرکت اسپیس‌ایکس، در سال‌های اخیر به‌طور مکرر در کانون بحران‌های ژئوپلیتیکی ظاهر شده است؛ حضوری که دیگر نمی‌توان آن را صرفاً نتیجه «کاربرد بی‌طرفانه فناوری» دانست. در مرکز این تحولات، نام ایلان ماسک قرار دارد؛ فردی که نه‌تنها مالک اسپیس‌ایکس، بلکه تصمیم‌گیر اصلی درباره فعال‌سازی، محدودسازی یا جهت‌دهی به این شبکه ارتباطی است.

برخلاف ادعای بی‌طرفی فناوری، شواهد متعدد نشان می‌دهد استارلینک در نقاطی فعال شده که هم‌راستا با منافع راهبردی ایالات متحده و متحدانش بوده است. این الگو، مسئولیت ایلان ماسک را از یک مدیر فناوری به بازیگری سیاسی با قدرت تأثیرگذاری فرامرزی ارتقا می‌دهد.

تصمیم شخصی با پیامد‌های نظامی برای اوکراین

در جنگ اوکراین، استارلینک به یکی از اجزای حیاتی زیرساخت ارتباطی این کشور تبدیل شد. هزاران ترمینال برای حفظ ارتباطات نظامی، انتقال داده‌های شناسایی و پشتیبانی از عملیات پهپادی مورد استفاده قرار گرفت. هرچند اسپیس‌ایکس تلاش کرده نقش نظامی مستقیم این سرویس را کمرنگ نشان دهد، اما گزارش‌های رسانه‌ای و تحلیل‌های جنگی نشان می‌دهد این شبکه به‌طور عملی در خدمت عملیات رزمی قرار داشته است.

نکته کلیدی آنجاست که ایلان ماسک بار‌ها به‌صورت علنی اعلام کرده فعال یا غیرفعال شدن برخی قابلیت‌های استارلینک «تصمیم شخصی» او بوده است. این اظهارات، عملاً نشان می‌دهد بخشی از معادلات جنگی یک درگیری بین‌المللی، به اراده یک فرد خارج از ساختار‌های رسمی دولت‌ها گره خورده است.

قرارداد‌های دولتی و انکار مسئولیت

در عین حال، وزارت دفاع آمریکا قرارداد‌های رسمی با اسپیس‌ایکس برای تأمین هزینه‌های استارلینک در اوکراین امضا کرده و صد‌ها میلیون دلار بودجه برای این منظور اختصاص داده است. این وابستگی مالی، ادعای استقلال ایلان ماسک از سیاست‌های دولت آمریکا را با تردید جدی مواجه می‌کند.

منتقدان می‌گویند ماسک نمی‌تواند هم‌زمان از منافع کلان قرارداد‌های نظامی بهره‌مند شود و مسئولیت سیاسی و اخلاقی پیامد‌های تصمیم‌هایش را انکار کند.

در ادامه حتما بخوانید اسپیس‌ایکس چطور با ماهواره‌های استارلینک، اینترنت ماهواره‌ای موبایل را متحول می‌کند؟

مداخله آشکار در حاکمیت ارتباطی برای ایران

در مورد ایران، نقش ایلان ماسک حتی صریح‌تر است. او بار‌ها به‌طور علنی از فعال بودن یا امکان فعال‌سازی استارلینک برای ایران خبر داده؛ آن هم در شرایطی که واردات و استفاده از این تجهیزات طبق قوانین داخلی کشور غیرقانونی است. اظهارات مستقیم ماسک و گزارش‌ها درباره ورود و استفاده غیررسمی از ترمینال‌های استارلینک، نشان می‌دهد این اقدام نه یک فعالیت بشردوستانه، بلکه تصمیمی آگاهانه برای دور زدن حاکمیت ارتباطی یک کشور بوده است.

در این چارچوب، ایلان ماسک صرفاً یک «ارائه‌دهنده اینترنت» نیست، بلکه بازیگری است که با تصمیم‌های شخصی خود، جریان اطلاعات، ارتباطات و حتی معادلات امنیتی کشور‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

از فناوری تا قدرت بدون پاسخ‌گویی

آنچه استارلینک را به مسئله‌ای فراتر از فناوری تبدیل می‌کند، تمرکز بی‌سابقه قدرت در دست فردی است که نه منتخب است، نه پاسخ‌گوی افکار عمومی جهانی و نه مقید به سازوکار‌های حقوق بین‌الملل.

منتقدان معتقدند ایلان ماسک با استفاده از استارلینک، به نماد «قدرت خصوصی بدون نظارت» تبدیل شده است؛ قدرتی که می‌تواند در لحظات بحرانی فعال شود، مسیر تحولات سیاسی را تغییر دهد و سپس، مسئولیت پیامد‌های آن را انکار کند.

تجربه‌های اوکراین و ایران نشان می‌دهد وقتی زیرساخت ارتباطی جهان در اختیار تصمیم‌های شخصی یک میلیاردر قرار می‌گیرد، مرز میان نوآوری فناوری و مداخله سیاسی عملاً از بین می‌رود؛ و این، دقیقاً نقطه‌ای است که مسئولیت ایلان ماسک را پررنگ و غیرقابل چشم‌پوشی می‌کند.

منبع: فارس